II SA/Po 69/09

PostanowienieWSA w Poznaniu2009-08-27

Skład orzekający: Sędzia NSA Jolanta Szaniecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawca, który znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, może zostać zwolniony od kosztów sądowych i otrzymać adwokata z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdy postępowanie przed sądem pierwszej instancji zostało już zakończone?
Ratio decidendi
Wnioskodawca, który znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, może zostać zwolniony od kosztów sądowych i otrzymać adwokata z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, nawet jeśli postępowanie przed sądem pierwszej instancji zostało już zakończone. Kluczowe jest wykazanie, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania, co ocenia się m.in. przez pryzmat dochodów netto w relacji do kryterium dochodowego pomocy społecznej.
Stan faktyczny
Wnioskodawca J.S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wniosek dotyczył postępowania, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę M.W. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wnioskodawca podniósł, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, jest schorowany, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie posiada oszczędności ani majątku. Wcześniejsze postanowienie referendarza sądowego o ustanowieniu adwokata i oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie zostało zaskarżone sprzeciwem.
Rozstrzygnięcie
1. Zwolniono J.S. od kosztów sądowych. 2. Ustanowiono dla J.S. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Szaniecka po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o przyznanie prawa pomocy w całości, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych postanawia 1. zwolnić J. S. od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla J. S. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu /-/ J.Szaniecka W niniejszej sprawie postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu zakończyło się uwzględnieniem skargi M. W . Wyrok z dnia 28.05.2009 r. sygn. II SA/Po 69/09 wraz z uzasadnieniem, z urzędu doręczono stronom oraz uczestnikom postępowania, w tym również J.S. (k.87). Po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji uczestnik postępowania - J.S. zgłosił wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (k. 41). Postanowieniem z dnia 14.07.2009 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu wniosku J. S. o przyznanie mu prawa pomocy, ustanowił dla niego adwokata, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W przewidzianym ustawą terminie wnioskodawca wniósł sprzeciw od orzeczenia referendarza podnosząc, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, jest schorowany, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie posiada żadnych oszczędności, ani majątku, a przedstawiony przez niego PIT-28 za 2008 r. przedstawia dochody osiągnięte jedynie z działalności sezonowej polegającej na prowadzeniu mini baru i sprzedaży lodów. Zainteresowany podkreślił, że od 01.11.2008 r. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej i nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Z woli ustawodawcy w razie wniesienia sprzeciwu, postanowienie referendarza traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd nie jest związany ustaleniami dokonanymi przez referendarza sądowego. Żądaniem wniosku objęto przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych. Skoro, postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym w przedmiotowej sprawie zostało zakończone, to prognozowane koszty postępowania sądowego na tym etapie obejmą kwotę wymaganą z tytułu wpisu od skargi kasacyjnej, obliczoną stosownie do wytycznych § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 16.12.2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193). W rozpoznawanej sprawie będzie to 250 zł. Instytucja prawa pomocy służy zapewnieniu prawa do sądu osobom, które znajdują się w trudnej sytuacji majątkowej. Przy czym przyznanie prawa pomocy uzależnione jest w zasadzie wyłącznie od sytuacji materialnej strony. Zgodnie, bowiem z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dla oceny zasadności złożonego wniosku istotne znaczenie ma m.in. relacja pomiędzy dochodami netto wnioskodawcy a poziomem kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W sytuacji bowiem, gdy dochody netto strony utrzymują się na poziomie kryteriów dochodowych z art. 8 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008r. nr 115 poz. 728 ze zm.) nie może budzić wątpliwości, że wnioskodawca nie dysponuje środkami, które mogłyby zostać przeznaczone na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Od 01.10.2006 r. kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej niezmiennie stanowi kwota nieprzekraczająca 477 zł (§ 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 24.07.2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950). Z akt sprawy wynika, że J. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a od 01.11.2008 r. jedyne jego źródło utrzymania stanowi renta chorobowa w kwocie [...] zł, przy czym w związku z egzekucją komorniczą prowadzoną z tego dochodu, zainteresowany dysponuje miesięcznie kwotą [...] zł. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dokumentujący sytuację materialną wnioskodawcy jest bezsporny i nie budzi wątpliwości Sądu. Skoro, więc już kwota samego tylko wpisu od skargi kasacyjnej przekracza połowę miesięcznych pozostawionych do dyspozycji wnioskodawcy środków finansowych, uznać należało, że zainteresowany nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a więc spełnione zostały przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji postanowienia. /-/ J.Szaniecka

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło