II SA/Po 690/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 07 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu I. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2018 r. o umorzeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S., I. K., T. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2016r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie /-/ W. Batorowicz Pismem z dnia 9 listopada 2018 r. skarżący I. K., ponownie przesłał wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego (k. 1430 akt sądowych). Wnioskodawca oświadczył, że jest właścicielem domu powierzchni 140 m˛ oraz gospodarstwa rolnego o powierzchni 21.60 ha, a także ciągników "URSUS" i "New Holland" oraz samochodu dostawczego "Peugeot" i samochodu osobowego "Toyota". Nie posiada natomiast żadnych oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych i w gotówce, ani żadnych papierów wartościowych i innych praw majątkowych (udziałów, polis inwestycyjnych, jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych), a także żadnych wierzytelności. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, które jest utrzymywane z dochodów z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł przeznaczanych w całości na bieżące utrzymanie. Ponadto podkreślił, że nie posiada wykształcenia prawnego jak również praktyki procesowej, a jego dochody zmalały w wyniku suszy, która objęła ponad 60% upraw polowych. W ramach uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy I. K. wyjaśnił, że obroty na jego rachunku bankowych są objęte tajemnicą bankową, natomiast informacje dotyczące pobieranych przez niego dopłat rolniczych za 2016 i 2017 rok dotyczą produkcji rolnej, a nie opłat sadowych. W kwestii przedłożenia zeznania podatkowego I. K. wyjaśnił, że nie dotyczy to jego osoby. Rozpoznając wniesiony wniosek referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu postanowieniem z dnia 31 grudnia 2018 r. umorzył postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie referendarza z konstrukcji przepisu art. 246 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 roku, poz. 1302), dalej jako "P.p.s.a.", wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie prawa pomocy, pomimo wcześniejszej negatywnej oceny zasadności wniosku. Podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien zatem wskazać nowe okoliczności, bądź podać fakty prowadzące do ocen odmiennych niż dotychczasowe. W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym zapadły już rozstrzygnięcia w przedmiocie żądań I. K., którymi domagał się przyznania prawa pomocy. W tej kwestii wypowiadał się referendarz sądowy oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Na żadnym etapie toczących się postępowań w przedmiocie przyznania prawa pomocy wnioskodawca nie złożył oświadczenia majątkowego o treści pozwalającej dokonać rzetelnej i rzeczowej oceny jego zdolności płatniczych, mimo że był on o to wzywany. Zdaniem referendarza w okolicznościach niniejszej sprawy wnioskodawca powinien mieć świadomość tego, że podnoszonym przez niego dotychczas żądaniom w zakresie przyznania prawa pomocy nie towarzyszyły niezbędne elementy wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. W okolicznościach niniejszej sprawy wnioskodawca nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji majątkowej. Wnioskodawca ma świadomość braków składanych oświadczeń majątkowych, a mimo to nie dokłada należytej staranności w wykazaniu, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Kolejne ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej nie pozwalają jednoznacznie wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania. Skoro strona postępowania, wbrew swoim obowiązkom prawnym, nie przedstawia informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej i osobistej, to brak jest ustaleń faktycznych, które mogłyby stanowić tło dla weryfikacji twierdzeń o pogorszeniu się sytuacji majątkowej strony postępowania. W myśl art. 249a P.p.s.a. jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Przepis ten należy interpretować w sposób rozszerzający tzn. obejmujący również takie sytuacje, w których zbędność rozpoznania wniosku zachodziła już w momencie jego złożenia (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, W. 2015, s. 990). Jeżeli żądanie przyznania prawa pomocy o treści wskazanej w kolejnym formularzu wniosku o prawo pomocy zostało już prawomocnie rozstrzygnięte, rozpoznanie kolejnego wniosku o tożsamej treści staje się zbędne. W terminowo wniesionym sprzeciwie I. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości, sprostowanie i uzupełnienie w części orzekającej, zwolnienie z kosztów wpisu sądowego w części oraz ustanowienie pełnomocnika prawnego z urzędu. Uzasadniając swój sprzeciw zakwestionowano przedmiot postępowania oraz podniesiono, że Sąd nie zbadał wnikliwie sytuacji materialnej i finansowej skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowy przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Innymi słowy, Sąd, rozpoznając sprawę wypowiada się, zatem o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu, a nie rozpoznaje sprawę na nowo. Konsekwentnie, ocenie Sądu podlegają okoliczności, jakie były znane referendarzowi w dacie podejmowania rozstrzygnięcia, co do zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 "P.p.s.a." to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie prawa pomocy, pomimo wcześniejszej negatywnej oceny zasadności wniosku. Podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien zatem wskazać nowe okoliczności, bądź podać fakty prowadzące do ocen odmiennych niż dotychczasowe. W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, jak zasadnie zauważył referendarz, zapadły już rozstrzygnięcia w przedmiocie żądań I. K., którymi domagał się przyznania prawa pomocy. W tej kwestii wypowiadał się referendarz sądowy oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Równocześnie, co wymaga podkreślenia, na żadnym etapie toczących się postępowań w przedmiocie przyznania prawa pomocy wnioskodawca nie złożył oświadczenia majątkowego o treści pozwalającej dokonać rzetelnej i rzeczowej oceny jego zdolności płatniczych, mimo że był on o to wzywany. Sąd podziela ocenę, że wnioskodawca powinien mieć świadomość tego, że podnoszonym przez niego dotychczas żądaniom w zakresie przyznania prawa pomocy nie towarzyszyły niezbędne elementy wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. W okolicznościach niniejszej sprawy wnioskodawca nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji majątkowej, a więc nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Kolejne ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej nie pozwalają jednoznacznie wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania. Skoro strona postępowania, wbrew swoim obowiązkom prawnym, nie przedstawia informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej i osobistej, to brak jest ustaleń faktycznych, które mogłyby stanowić tło dla weryfikacji twierdzeń o pogorszeniu się sytuacji majątkowej strony postępowania. W ocenie Sądu spełnione zostały tym samym warunki uzasadniające umorzenie postępowania, a zaskarżone postanowienie, należało na podstawie art. 260 § 1 i § 3 P.p.s.a. utrzymać w mocy. /-/ W. Batorowicz