II SA/Po 690/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2016r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący A.S. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. We wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF podał jedynie, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochód z zatrudnienia w wysokości [...] zł. oświadczył, że nie posiada żadnych akcji, udziałów i obligacji, ani żadnego wartościowego sprzętu, jak również nie posiada samochodu. Dochód miesięczny w całości przeznacza na opłaty i podatki, telefon, środki czystości, odzież, lekarstwa, wyżywienie i utrzymanie domu. Podał, że posiada dom o powierzchni [...] m², mieszkanie [...] m², grunt rolny o powierzchni [...] ha, na którym prowadzi uprawy polowe. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, ze zm., dalej "P.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wezwanie skierowane do skarżącego odebrał w dniu 10 października 2016r. dorosły domownik (matka skarżącego). Skarżący odpowiedział pismem z 17 października, nie dołączył żadnej dokumentacji źródłowej. Skarżący zobowiązany do podania wszystkich źródeł dochodów stałych, jak i dorywczych oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (rodziców, żony, innych domowników) wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu podał, że dochód miesięczny z zatrudnienia wynosi [...]zł, zaś z gospodarstwa rolnego wynosi [...] zł rocznie. Podał, że nie składał zeznań rocznych PIT za 2015r. Oświadczył, że nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie posiada rachunku bankowego. Posiadane nieruchomości stanowi [...] ha upraw polowych, [...] ha łąk, dom i zabudowania gospodarskie. W odpowiedzi na wezwanie do opisania prowadzonej działalności rolniczej, podania przychodów brutto oraz kosztów jej prowadzenia, skarżący podał, że uprawy polowe stanowią ziemniaki. Nie podał jednak wysokości osiąganych przychodów z produkcji rolnej oraz kosztów jej prowadzenia. Pomimo wezwania nie podał też wysokości otrzymywanych dopłat rolniczych do produkcji rolnej twierdząc, że są to dopłaty do produkcji rolnej, a nie do opłat sądowych. Powtórzył, że nie posiada żadnych samochodów, nie wypowiedział się co do posiadanych maszyn i urządzeń rolniczych wykorzystywanych do prowadzonych upraw polowych. Wymagane jest również podanie spisu kosztów koniecznego bieżącego utrzymania skarżącego i rodziny, co również pozwala na ustalenie jakimi środkami finansowymi rzeczywiście dysponuje. Tymczasem w odpowiedzi skarżący ogólnie, bez wyszczególnienia kwot, podał jedynie, ż wydatki miesięcznie bilansują się z dochodami i są następujące: opłaty i podatki, utrzymanie domu (gaz, prąd, woda, opał, remonty), telefon, środki czystości, odzież oraz lekarstwa i wyżywienie, dojazdy do pracy. Skarżący nie przedłożył żadnych rachunków, czy faktur na poparcie tych twierdzeń. Zauważyć jednak należy, że ustalenie wszystkich aktualnych rzeczywistych przychodów, jakie uzyskuje skarżący i jego rodzina oraz ponoszonych kosztów uzyskania tych przychodów w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe skarżącego w zakresie przyznania prawa pomocy. Przepis art. 246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący). W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania skarżącego i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym i uiszczenie chociażby stałego wpisu sądowego, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwano go do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów oraz stanu rodziny. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej braku zdolności do poniesienia kosztów sądowych chociażby w części. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżący w istocie nie złożył żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego i majątkowego oraz rodzinnego, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy jego sytuacja finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać go chociażby na uiszczenie części kosztów sądowych. Udzielona odpowiedź była ogólna, nieprecyzyjna i nie wyjaśniła wątpliwości co do istotnych okoliczności stanu rodzinnego i finansowego skarżącego oraz jego rodziny. Wyjaśnienia wymagało bowiem z kim skarżący, prowadzi gospodarstwo domowe, skoro korespondencję adresowaną do skarżącego odbierają rodzice skarżącego (k. 13, 25 akt sąd.), jako dorośli domownicy. Sytuację finansową skarżącego współtworzy bowiem sytuacja finansowa wszystkich domowników, osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe; dochody i koszty utrzymania wszystkich domowników, chociażby poprzez partycypację w kosztach utrzymania domu. Wyszczególnienia wymagało zatem jakie skarżący i jego rodzina rzeczywiście uzyskuje dochody, czy mają one charakter stały, a w szczególności jakie dokładnie (kwoty) ponosi koszty swojego utrzymania, skoro de facto mieszka z rodzicami. Wobec powyższego opierając się o treść formularza i jego uzupełnienie przyjąć należy, że złożone oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżącego. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej skarżącego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego i jego rodziny, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie w istocie, jak w niniejszej sprawie, wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy należało oddalić. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska