II SA/Po 690/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S., I.K., .TS. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2016r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący T. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Uzyskuje dochód z prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Oświadczył, że nie posiada żadnych akcji, udziałów i obligacji, ani żadnego wartościowych ruchomości. Dochód miesięczny w całości przeznacza na wydatki, na opłaty sądowe brak mu zatem pieniędzy. Podał, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m², grunt rolny o powierzchni [...] ha, na którym prowadzi uprawy zbożowe, kukurydzę i ziemniaki. Grad i deszcze zniszczyły plony w 80 %, które nie były ubezpieczone. Posiada traktor C-360 oraz Kombajn Bizon z 1980 r. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wezwanie skarżący odebrał w dniu 09 listopada 2017r. Skarżący odpowiedział pismem z 15 listopada 2017r., nie dołączył żadnej dokumentacji źródłowej. Skarżący zobowiązany do podania wszystkich źródeł dochodów stałych, jak i dorywczych oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (rodziców, żony, innych domowników) wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu oświadczył, że jedynym źródłem utrzymania jego oraz żony jest dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł miesięcznie. Podał, że nie składał zeznań rocznych PIT za 2016r. Oświadczył, że nie prowadzi działalności gospodarczej. Obroty na rachunku bankowym objęte są tajemnicą bankową. Powtórzył, że posiadane nieruchomości stanowi [...] ha upraw polowych, dom i zabudowania gospodarskie. Nie udzielił odpowiedzi na wezwanie do opisania prowadzonej działalności rolniczej, podania przychodów brutto oraz kosztów jej prowadzenia, poprzestał jedynie na powtórzeniu, że produkuje ziemniaki. Pomimo wezwania nie podał też wysokości otrzymywanych dopłat rolniczych do produkcji rolnej twierdząc, że są to dopłaty do produkcji rolnej, a nie do opłat sądowych. Podał, że posiada samochód osobowy Volkswagen z 1986r. Uchylił się od podawania kwoty ponoszonych kosztów koniecznego utrzymania siebie i rodziny, poprzestając na twierdzeniu, że wydatki miesięczne bilansują się z dochodem, ponosi" opłaty i podatki, utrzymanie domu (media i remonty), telefon, środki czystości, odzież, lekarstwa i wyżywienie. Zauważyć jednak należy, że ustalenie wszystkich aktualnych rzeczywistych przychodów, jakie uzyskuje skarżący i jego rodzina oraz ponoszonych kosztów uzyskania tych przychodów w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe skarżącego w zakresie przyznania prawa pomocy. Przepis art. 246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym i uiszczenie chociażby stałego wpisu sądowego, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwano go do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów oraz stanu rodziny. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej braku zdolności do poniesienia kosztów postępowania. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżący nie złożył pełnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego i majątkowego jego oraz rodziny, które pozwalałyby ocenić jego realne zdolności finansowe do poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowego. Udzielona odpowiedź była ogólna, nieprecyzyjna i nie wyjaśniła wątpliwości co do istotnych okoliczności stanu rodzinnego i finansowego skarżącego. Wyszczególnienia wymagało zatem jakie skarżący i jego rodzina rzeczywiście uzyskuje dochody, czy mają one charakter stały, a w szczególności jakie dokładnie (kwoty) ponosi koszty swojego utrzymania. Niewystarczające jest bowiem stwierdzenie, że koszty i dochody bilansują się. Wysokość ponoszonych kosztów koniecznego utrzymania rodziny wskazuje na wysokość środków jakimi skarżący i jego rodzina rzeczywiście rozporządza. Uchylił się od podania obrotów i wysokości sald na posiadanym rachunku bankowym, zasłaniając się tajemnicą bankową. Natomiast wpływy i wydatki na rachunku bakowym najpełniej obrazują wysokość środków jakimi skarżący realnie dysponuje. Skarżący nie udzielił także odpowiedzi na wezwanie dotyczące wysokości uzyskiwanych przychodów i kosztów prowadzenia gospodarstwa rolnego, co odzwierciedla rozmiar tej działalności i wpływa na możliwości finansowe skarżącego. Wobec powyższego opierając się o treść formularza i jego uzupełnienie przyjąć należy, że złożone oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżącego. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej skarżącego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego i jego rodziny, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie w istocie, jak w niniejszej sprawie, wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy należało oddalić. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska