II SA/Po 696/16

II SA/Po 696/16 POSTANOWIENIE Dnia 14 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpatrzeniu w dniu 14 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. H. i L. H. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 listopada 2016 r. /-/ E. Podrazik II SA/Po 696/16 UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. J. i L. H. (dalej skarżący) zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...]), stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie legalności zbiornika bezodpływowego na ścieki. S. J. H. i L. H. złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy w całości, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. We wnioskach argumentowali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe razem z matką skarżącego. Utrzymują się z wynagrodzenia za pracę skarżącego w wysokości [...] zł netto miesięcznie oraz renty jego matki w wysokości [...] zł. netto miesięcznie, co daje łącznie [...] zł netto miesięcznie. Skarżący oświadczyli, że posiadają we współwłasności małżeńskiej mieszkanie położone w Ł.. Zobowiązania i stałe miesięczne wydatki stanowi: opłata podatku od nieruchomości [...] zł, za energię elektryczną [...] zł, gaz [...] zł, węgiel [...] zł, drewno opałowe [...] zł. Oświadczyli, że nie mają wartościowych ruchomości, czy oszczędności. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. referendarz sądowy przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie dla J. H. i L. H. adwokata, zaś w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie referendarz opisała sytuację majątkową i rodzinną skarżących, wynikającą ze złożonych przez nich oświadczeń. Następnie wskazała, że przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od zasady partycypacji strony w kosztach postępowania sądowego (art. 199 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2016 r., poz. 718 dalej: p.p.s.a.) może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. W świetle powyższego przepisu na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. W konsekwencji w przedmiotowej sprawie skarżący powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Nadto referendarz zwróciła uwagę na ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Przyznanie prawa pomocy musi mieć zatem, charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów postępowania oraz możliwości majątkowych i finansowych wnioskodawców i ich domowników wynika, że skarżący nie mają dostatecznych środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania chociażby w części. Referendarz stwierdziła, że oświadczenia majątkowe przedstawione przez skarżących zawarte w treści formularzy o prawo pomocy pozwalają uznać, że skarżący dysponują środkami na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Uzyskiwane dochody skarżących pozwoliły im na pokrycie dotychczasowych kosztow sądowych, tj. wpisu od skargi w wysokości [...] zł. Przewidywane dalsze koszty sądowe z tytułu ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej czy opłaty kancelaryjnej nie przekroczą kwoty [...]zł, co nie przekracza możliwości finansowych skarżących. Jednocześnie referendarz wskazała także, że sytuacja finansowa skarżących i środki jakimi dysponują nie wystarczają na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, wobec czego postanowiła przyznać prawo pomocy w tej części. Pismem z dnia [...] listopada 2016r. J. i L. H. wnieśli sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza z dnia [...] listopada 2016 r. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że nie zgadzają się ze stanowiskiem zawartym w kwestionowanym przez nich postanowieniu, powołując się na argumenty podniesione we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje Sprzeciw okazał się niezasadny. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątkiem od tej ogólnej zasady jest m.in. instytucja prawa pomocy. Jak wynika bowiem z art. 244 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 245 § 1 p.p.s.a., że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje w świetle art. 245 § 2 p.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłaty lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje przy tym stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. (1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; (2) w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca przewiduje zarazem w art. 252 § 1 p.p.s.a., że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, doradcą podatkowym, lub rzecznikiem patentowym. Jak wynika z kolei z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia sprzeciwu z dnia [...] listopada 2016 r. (k. 66 akt sądowych). Ze złożonych przez skarżących wniosków o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący nie dysponują wartościowymi nieruchomościami czy oszczędnościami. Utrzymują się z wynagrodzenia za pracę skarżącego w wysokości [...] zł netto miesięcznie oraz renty jego matki w wysokości [...] zł. netto miesięcznie, co daje łącznie [...] zł netto miesięcznie. Skarżący oświadczyli, że posiadają we współwłasności małżeńskiej mieszkanie położone w Ł.. Zobowiązania i stałe miesięczne wydatki stanowi: opłata podatku od nieruchomości [...] zł, za energię elektryczną [...] zł, gaz [...] zł, węgiel [...] zł, drewno opałowe [...] zł. Tym samym, opierając się na samych oświadczeniach skarżących należy stwierdzić, że stałe opłaty za mieszkanie wynoszą około [...] zł miesięcznie, a ich łączne dochody netto wynoszą przeszło [...] zł miesięcznie. Oznacza to, że skarżącym na konieczne koszty wyżywienia, leków, odzieży, środków czystości rodziny pozostaje miesięcznie kwota [...]zł. Kwota ta pozwala na wygospodarowanie środków na pokrycie pozostałych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący nie podali również by mieli jakieś zaległości w bieżących opłatach związanych z utrzymaniem rodziny. Nie podali, by musieli wspomagać się pożyczkami, czy kredytami i ponosić obciążenia z tego tytułu. Podkreślić w tym miejscu również należy, że uzyskiwane dochody rodziny pozwoliły skarżącym także na pokrycie dotychczasowych kosztów sądowych w niniejszej sprawie w kwocie [...]zł, a przewidywane dalsze koszty w przedmiotowym postępowaniu będą niewielkie i jak słusznie zauważono w zaskarżonym postanowieniu – rozłożone w czasie. Z istoty prawa pomocy wynika, że z jego dobrodziejstwa skorzystać może strona, gdy po uiszczeniu wszystkich, ale tylko koniecznych i niezbędnych, kosztów bieżącego utrzymania rodziny nie pozostają już żadne wolne środki finansowe, które można by przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych. Konsekwentnie zatem należy stwierdzić, że postanowienie z dnia [...] listopada 2016 r. okazało się prawidłowe. Referendarz sądowy prawidłowo ustaliła sytuację majątkową i rodzinną skarżących, a przedstawiona w tym orzeczeniu argumentacja nie budzi zastrzeżeń Sądu. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 259 § 1, art. 260 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. /-/ E. Podrazik