II SA/Po 700/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 września 2013r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2013r. Nr [...] w przedmiocie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący P. B. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał: brak znacznych dochodów, utrzymywanie się przede wszystkim ze stosunku pracy w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, niemożność funkcjonowania w układzie sprzed wydania decyzji zakazującej prowadzenia działalności gospodarczej, obsługa znacznych kwot kredytowych i leasingowych przy braku dochodów, które uprzednio przynosiła stacja kontroli pojazdów. Nadto podał, że prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe z żoną, która nie uzyskuje żadnych dochodów. Posiada budynki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. W budynkach tych skarżący nie prowadzi jednak działalności gospodarczej, gdyż Starosta decyzją z dnia 16 lipca 2010r. zakazał działalności w zakresie prowadzenia stacji kontroli pojazdów. Pozostały do spłaty zobowiązania w wysokości około [...] zł. Oświadczył, że zobowiązania te spłaca z przychodów z dzierżawy części budynków, w których prowadzona była działalność gospodarcza. Podał, że obsługuje zaciągnięte w związku z funkcjonowaniem stacji kredyty i raty leasingowe. Nadto skarżący podał, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") skarżący podał, że prowadzona działalność gospodarcza opiera się na wynajmie pomieszczeń, dodatkowo pracuje i uzyskuje dochody ze stosunku pracy. Nadto skarżący oświadczył, że posiada rachunek w Nordea Banku Polskim, który jest od dawna zajęty w związku z prowadzonymi przeciwko niemu egzekucjami. Nadto skarżący przedłożył: - kserokopie zeznania podatkowego za 2012r., z którego wynika, że uzyskuje przychód z wynagrodzenia za pracę oraz innych niewymienionych źródeł w wysokości [...] zł, - zaświadczenie o zatrudnieniu w spółce A, która ma siedzibę w miejscu zamieszkania skarżącego, z którego wynika, że uzyskuje średnio [...] zł netto miesięcznie, - zeznanie za 2012r. o wysokości przychodu uzyskiwanego z działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży detalicznej paliw do pojazdów silnikowych w wysokości [...] zł, koszty z działalności w wysokości [...] zł, zatem działalność przynosi stratę w wysokości [...] zł, - deklaracje VAT za okres od stycznia 2013r. do lipca 2013r. z których wynika, że nabył towary i usługi opodatkowane podatkiem VAT o wartości [...] zł w styczniu, [...] zł w lutym, [...] zł w marcu, [...] zł w kwietniu, [...] zł w maju, [...] zł w czerwcu, [...] zł w lipcu, - oświadczenie o rozmiarach i rodzaju prowadzonej działalności rolniczej, zgodnie z którym z uprawy zbóż przychód w 2012r. wyniósł około [...] zł, koszty tej działalności wyniosły: [...] zł tytułu zasiewów, [...] zł z tytułu zbiorów, [...] zł z tytułu uprawy i [...] zł na środki ochrony roślin, [...] zł – ubezpieczenie, [...] zł podatek rolny i od nieruchomości, - oświadczenie o posiadanych nieruchomościach – K.: grunt [...] m², budynki [...] m² budynki stacji paliw – nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez Spółkę A; B.: grunt [...] m², budynki [...] m² - nieruchomość nieużywana; nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha – uprawa roślinna oraz [...] ha – las, nieruchomość przy ul. A., która należy do matki skarżącego, a on tylko w niej zamieszkuje, - oświadczenie o posiadanych środkach transportowych, - oświadczenie o wysokości wydatków na prowadzenie gospodarstwa domowego na łączną kwotę [...] zł miesięcznie, - określenie wysokości kredytów – w Nordea Bank Polska – [...] zł wymagane natychmiast, w ING Bank Śląski SA pożyczka [...] zł z miesięcznym obciążeniem – [...] zł, kredyt w BPH SA [...] zł z ratą [...] zł, w Volkswagen Bank Polska SA – [...] zł z ratą w wysokości [...] zł, w BS do spłaty [...] zł oraz leasing operacyjny do spłaty 22 raty po [..] zł., - średniomiesięczne wydatki utrzymania gospodarstwa domowego – gaz i prąd – [...] zł, woda i kanalizacja – [...] zł, ogrzewanie – [...] zł telefon – [...]zł, ubezpieczenie na życie – [...] zł, ubezpieczenie mieszkania – [...] zł, pozostałe wydatki – [...] zł. Przepis art. 246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący). W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania jego oraz rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taki wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Z zebranych w sprawie dokumentów wynika, że sytuacja rodzinna, majątkowa i finansowa wnioskodawcy nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie kosztów sądowych związanych z rozpoznaniem niniejszej skargi spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Skarżący dysponuje majątkiem w postaci budynków gospodarczych oraz ziemi uprawnej, który przynosi mu przychody. Jakkolwiek, ujemny wynik finansowy z prowadzonej działalności gospodarczej, rolniczej, istnienie zobowiązań kredytowych, czy wszczęcie postępowań egzekucyjnych, na gruncie niniejszej sprawy, nie jest wystarczające dla przyjęcia stanowiska, że skarżący nie posiada możliwości zgromadzenia środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych w sprawie. Uzyskuje przychody z trzech źródeł: z umowy o pracę w wysokość [...] zł brutto miesięcznie, z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości średnio około [...] zł brutto miesięcznie oraz z działalności rolniczej w wysokości około [...] zł miesięcznie. Tylko te przychody przewyższają obciążenia z tytułu kosztów sądowych, deklarowanych kosztów utrzymania koniecznego oraz ujawnionych miesięcznych obciążeń kredytowych. Wnioskodawca nie wykazał, iż środki egzekucyjne zastosowane w postępowaniach egzekucyjnych, wykluczają możliwości zrealizowania obowiązku zapłaty kosztów sądowych. Pomimo wezwania skarżący nie udokumentował, że zastosowane środki egzekucyjne są skuteczne oraz w jakim zakresie. W szczególności skarżący nie wykazał, że egzekucja została skierowana do czynnych rachunków bankowych (nie wykonano wezwania w zakresie przedłożenia wyciągów z czynnych rachunków bankowych). Z przedłożonych dokumentów nie wynika, że skierowanie egzekucji do wierzytelności przypadających skarżącemu, ma ten skutek, iż kwota pozostająca w dyspozycji wnioskodawcy (kwota wolna od egzekucji) nie wystarcza na pokrycie deklarowanych kosztów utrzymania koniecznego oraz kosztów prowadzonych postępowań sądowych. Skarżący poprzestał tylko na wymienieniu wysokości obciążeń z tytułu kredytów, pożyczek i rat leasingowych. Nie wynika z tego, że rat tych nie uiszcza i popadł w zaległości. Podkreślić przy tym należy, że skarżący zadeklarował, iż ma zaległości publicznoprawne w wysokości [...] zł, ale podał, że spłaca je z przychodów z dzierżawy budynków gospodarczych. Nadto, jeśli nieznana pozostaje wysokość kwot pobranych od wnioskodawcy na realizację środków egzekucyjnych, to nie można stwierdzić, czy i w jakim rozmiarze, prowadzone postępowania egzekucyjne ograniczają możliwości płatnicze wynikające z posiadanych przychodów. Nadto wysokość wydatków uwidaczniana w kosztach pozarolniczej działalności gospodarczej – [...] zł w 2012r. - nie wskazuje na ograniczenie możliwości płatniczych wnioskodawcy do granic zabezpieczenia minimum socjalnego. Przy czym wnioskodawca ponosi także koszty prowadzenia działalności rolniczej - w 2012r. w łącznej wysokości [...] zł. W tym stanie rzeczy dla oceny zdolności do uiszczenia kosztów sądowych przyjąć należało, że realizowane przez wnioskodawcę wydatki obrazują wysokość środków pozostających w jego dyspozycji, czyli środków, które nie podlegają egzekucji, a przez to mogą zostać przeznaczone także na koszty sądowe w myśl zasady równoważnego traktowania powinności finansowych. W tym stanie rzeczy przyjąć zatem należy, że wnioskodawca nawet nie uprawdopodobnił, że nie ma obiektywnych możliwości poniesienia kosztów sądowych niniejszego postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego swojego utrzymania i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska