II SA/Po 701/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] Nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 500,- zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B.Drzazga /-/ E.Podrazik /-/ B.Kamieńska Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane, nakazał W. Ś. wykonać schody stalowe zewnętrzne prowadzące na pierwsze piętro budynku, zamontowane do budynku mieszkalnego położonego w G. pl. [...] zgodnie z zaleceniami dokumentacji projektowej sporządzonej przez mgr inż. G. S. w terminie do [...] października 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż na działce nr [...] przy pl. [...] w G., należącej do W. Ś., znajduje się budynek mieszkalny piętrowy. Budynek usytuowany jest w granicy z działką nr [...] stanowiącą własność M.P. Nieruchomość M.P. – działka nr [...] – jest obciążona służebnością drogi koniecznej polegającą na prawie swobodnego przejścia i przejazdu w pasie o szerokości trzech metrów od wjazdu do końca posesji na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr [...]. Do budynku W. Ś. – na terenie działki nr [...] objętym wymienioną służebnością drogi koniecznej – w 1995 r. zamontowane zostały zewnętrzne schody metalowe, które poprzednio znajdowały się z drugiej strony budynku. Powyższe roboty budowlane będące montażem wykonane zostały bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę. Schody te nie odpowiadają wymaganiom określonym w przepisie art. 69 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). tj. w jednym biegu posiadają piętnaście stopni, zamiast odpuszczalnych dziesięciu, nie zachowana jest również szerokość stopni określona dla stałych schodów zewnętrznych przy głównych wejściach na co najmniej 0,35 m. Postanowieniem z dnia [...]nakazano W. Ś. przedstawić ekspertyzę stanu technicznego przedmiotowych zewnętrznych schodów stalowych. Postanowienie to utrzymał w mocy organ II instancji postanowieniem z dnia [...].W. Ś. przedstawił dokumentację projektową Od powyżej wskazanej decyzji odwołanie złożył M.P.. Domagając się zmiany decyzji wskazał, iż W. Ś., któremu nakazano wybudowanie schodów nie dysponuje prawem do nieruchomości, na której ma wybudować przedmiotowe schody. Zdaniem skarżącego na wybudowanie schodów konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę, a takiego W. Ś. nie może otrzymać, gdyż nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu do wykonania obowiązku, wyznaczył nowy termin do dnia [...] grudnia 2006 r. i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu stwierdzono, iż organ nadzoru budowlanego prowadząc postępowania w trybie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane nie bada kwestii własności nieruchomości, natomiast wszelkie roszczenia wynikające z naruszenia własności winny być rozstrzygane na drodze cywilnoprawnej. Zdaniem organu odwoławczego akta sprawy wskazują, iż zaistniały wszystkie przesłanki konieczne dla zastosowania przepisów art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane a przedłożona ekspertyza wskazuje, że istnieje możliwość wykonania przedmiotowych schodów, tak aby zgodne były z przepisami o warunkach technicznych. M.P. złożył skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżący domaga się wydania nakazu usunięcia spornych schodów z działki będącej jego własnością oraz uchylenia decyzji nakazującej W. Ś. wybudowania schodów na działce należącej do skarżącego. Skarżący podkreśla, iż nie nigdy nie wyraził zgody na budowanie jakichkolwiek obiektów na należącej do niego działce. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie przeprowadzone przez organy nadzoru budowlanego obu instancji dotknięte jest wadami, które w konsekwencji skutkować musiały uchyleniem wydanych przez nie decyzji. W pierwszym rzędzie organy obu instancji błędnie określiły charakter przedmiotowych robót budowlanych kwalifikując je jako montaż schodów, co skutkowało zastosowaniem niewłaściwych przepisów określających warunki i tryb legalizacji. Na podstawie zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego, w szczególności "Ekspertyzy technicznej" opracowanej przez mgr inż. G..S. w kwietniu 2006 r. i będącej jej częścią dokumentacji fotograficznej, stwierdzić należy, iż wykonanie przedmiotowych schodów stalowych nie było montażem, ale budową części obiektu budowlanego. Schody zewnętrzne stanowiące wejście do budynku i połączone trwale z tym budynkiem są ze swej istoty częścią obiektu budowlanego. Stalowa konstrukcja schodów połączona jest trwale z gruntem za pomocą słupa stalowego kotwionego w zagłębionej w gruncie stopie fundamentowej, inne elementy schodów, w tym podest, kotwione są w ścianie budynku, co wymagało wykonania robót murarskich. Robót polegających m.in. na wykonaniu fundamentowania i pracach murarskich nie sposób zakwalifikować jako montaż, stanowią one budowę części obiektu budowlanego. Tego typu roboty wymagały uzyskania pozwolenia na budowę. Wykonanie powyższych robót bez wymaganego pozwolenia na budowę wypełnia dyspozycję przepisu art. 48 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane. Stosownie do przepisu art. 48 ustawy Prawo budowlane właściwy organ w drodze decyzji nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ nadzoru architektonicznego-budowlanego może rozpocząć tzw. procedurę legalizacyjną w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane. Jest to możliwe, gdy samowolna budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz, gdy nie narusza przepisów techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Warunkiem legalizacji jest m. in. przedstawienie projektu budowlanego oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji zastosowały jako podstawę prawną swoich decyzji przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten daje organom nadzoru architektoniczno-budowlanego kompetencje do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Jednak zastosowanie przepisu art. 51 ustawy Prawo budowlane jest możliwe jedynie w sytuacjach wskazanych przez art. 50 ust. 1 tej ustawy. Przepis ten wyraźnie wskazuje, iż chodzi o przypadki inne niż określone w art. 48 ust. 1 lub art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Redakcja przepisu, a także stanowisko przyjęte w doktrynie i orzecznictwie, wskazuje, iż hipotezą art. 50 ustawy Prawo budowlane objęte są takie roboty budowlane, które wymagają pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, ale które nie są budową w rozumieniu art. 48 ustawy Prawo budowlane. Tym samym nie są spełnione przesłanki wskazane przepisem art. 50 ust. 1 umożliwiające zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, jako podstawy prawnej do rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy. Przyjęcie niewłaściwej podstawy prawnej do rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy oznacza, iż decyzje organów obu instancji wydane zostały z istotnym naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Organy nadzoru budowlanego nie wyjaśniły również w sposób dokładny wszystkich okoliczności stanu faktycznego, nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego, co stanowi naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 kpa i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy przyjęły, iż schody w obecnej lokalizacji wykonane zostały w 1995 r. przez poprzedniego właściciela działki nr [...]. W zaskarżonej decyzji oraz w decyzji organu I instancji nie wskazano jednak w oparciu o jaki materiał dowodowy dokonano takie ustalenia. Wymieniona data wynika jedynie z protokołu oględzin z dnia [...] jednocześnie protokół ten nie wskazuje na źródło tej informacji. W aktach sprawy brak jakichkolwiek oświadczeń w tym zakresie zarówno właściciela nieruchomości [...], jak i uczestnika postępowania M.P. Należy zauważyć, iż postępowanie administracyjne wszczęte zostało na skutek pisma M.P. z dnia [...] 05.2005 r., w którym zawiadamiał on organ nadzoru budowlanego o wykonaniu schodów przez W. Ś. na działce zawiadamiającego bez jego zgody. W akcie notarialnym z dnia [...].2000 r. Rep. [...] w którym m. in. działkę nr [...] obciążono służebnością gruntową przejazdu i przechodu na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr [...] w ogóle nie wspomniano o istnieniu schodów. Wnikliwej analizy wymagałyby także dokumenty: protokół rozprawy przed Sądem Rejonowym w G, z dnia 23.02.1996 r. (sprawa IC 465/95), opinia techniczna L. P. z lutego 1997 r., pismo poprzedniego właściciela działki nr [...] J.N. z dnia [...]02.1997 r. Z dokumentów tych zdaje się wynikać, iż w 1996 r. J. N. – właściciel działki nr [...]– przeniósł schody do budynku z działki sąsiedniej (której właścicielami byli wówczas Z. O., K. Ś. i W. Ś.) na drugą stronę budynku. Prawidłowa interpretacja ich treści wymaga ustalenia ówczesnych granic działki nr [...]tego czy budynek na działce nr [...] znajdował się w granicy tylko z działką nr [...], czy również w granicy z inną działką i kto był wówczas właścicielem działek sąsiednich. Data wykonania schodów będących przedmiotem niniejszego postępowania na znaczenie z uwagi na treść art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 10.07.2003 r. W tym stanie rzeczy zaskarżoną decyzje Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji należało uchylić. Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę organy nadzoru budowlanego winny uzupełnić materiał dowodowy wyjaśniając datę wykonania spornych schodów, a następnie stosownie do poczynionych ustaleń dokonać oceny stanu faktycznego sprawy w świetle wymienionych wyżej przepisów ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z 2002 r.) należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ B. Kamieńska /-/ E. Podrazik /-/ B. Drzazga Brak podpisu sędziego spowodowany jest jego nieobecnością /-/ E. Podrazik MarK