II SA/Po 701/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 września 2011r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2010r., wydanego na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, odmówiono skarżącemu A. J. prawa pomocy. Powodem odmowy prawa pomocy było osiąganie przez skarżącego dochodów przewyższających koszty koniecznego utrzymania rodziny oraz zdolność do gromadzenia oszczędności oraz wolnych środków pieniężnych w postaci lokaty. Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku wydanego w niniejszej sprawie skarżący kolejny raz wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania na skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł (§3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 221, poz. 2193). W uzasadnieniu aktualnego wniosku o prawo pomocy skarżący argumentował, że przy prowadzeniu działalności gospodarczej jego sytuacja finansowa jest różna w każdym miesiącu. Wskazał, że z rocznego zestawienia za 2011r. dochód liczony narastająco nie wychodzi w tym roku. Skarżący podał, że syn choruje na astmę i w związku z tym skarżący wydaje na leki i lekarza prywatnego kwotę 300 zł miesięcznie. W dalszej części wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwojgiem dzieci w wieku 13 i 9 lat. Rodzina zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m², nadto skarżący posiada nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha oraz nieruchomość o powierzchni [...] m² przeznaczoną na prowadzenie działalności gospodarczej. Wnioskodawca podał, że jedynym źródłem utrzymania rodziny jest dochód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Dochód miesięczny brutto za siedem pierwszych miesięcy roku wnioskodawca określił na kwotę [...] zł. Nadto podał, że posiada samochód dostawczy VW Transporter Bus do obsługi firmy oraz samochód osobowy marki Honda, za który uiszcza raty leasingowe. Nadto wnioskodawca oświadczył, że posiada lokatę pieniężną w wysokości [...] zł z przeznaczeniem jako rezerwa na zakup towaru na początek roku 2012. Stosownie do art. 245 §3 i art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie pełnomocnika z urzędu, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Przechodząc do oceny wniosku skarżącego przede wszystkim zauważyć należy, że jest to kolejny wniosek złożony w przedmiocie prawa pomocy, które zostało już rozstrzygniecie prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 2 grudnia 2010r. Nie wyklucza to jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, gdyż zgodnie z treścią art. 243 §1 zdanie pierwsze p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Nie można jednak zapominać, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Zatem rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie można odstąpić od oceny sytuacji materialnej strony zawartej we wskazanym wcześniej prawomocnym postanowieniu. Podkreślić przy tym należy, że możliwość odmiennego orzeczenia w przedmiocie aktualnego wniosku o prawo pomocy możliwa jest tylko i wyłącznie przy spełnieniu warunku zmiany okoliczności sprawy. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W tym przypadku jako zmianę okoliczności sprawy należy potraktować w szczególności istotne pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że analiza treści ponownego wniosku o prawo pomocy nie prowadzi do konstatacji, by w sprawie zachodziły na tyle istotne okoliczności, by uniemożliwiały one skarżącemu uiszczenie kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania sądowego bez uszczerbku w koniecznych wydatkach rodziny. Wprawdzie wnioskodawca wskazał, że osiąga niższe dochody niż poprzednio ([...] zł), umniejszeniu uległy także jego oszczędności ([...] zł), to jednak osiągane dochody pozwalają na pokrycie kosztów koniecznego utrzymania rodziny oraz utrzymanie oszczędności w kwocie wielokrotnie przekraczającej wysokość wpisu od skargi kasacyjnej. Nie uległy natomiast istotnemu podwyższeniu koszty bieżącego utrzymania. Nadal dodatkowo pokrywa koszty leczenia syna w tej samej wysokości (300 zł), uiszcza ratę leasingową również w tej samej wysokości (2.289,21 zł), a doświadczenie życiowe wskazuje, że koszty mediów i pozostałego utrzymania wzrosły o inflację (patrz WWW.stat.gov.pl). Z oświadczeń zawartych w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że sytuacja majątkowa skarżącego wprawdzie uległa zmianie, lecz nie jest to zmiana, na tyle istotna, że uzasadniałaby zwolnienie skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, które obecnie będą się sprowadzały do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości połowy sumy kosztów, które strona musiała uiścić z tytułu wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Podkreślić przy tym należy, że cechą działalności gospodarczej prowadzonej na własny rachunek jest jej ryzyko, którego nie można przerzucać na inne podmioty życia gospodarczego i społecznego, w tym na Skarb Państwa, czyli innych podatników. Skarżący samodzielnie podejmuje decyzje dotyczące sposobu prowadzenia swojej działalności i zakresu wydatkowania osiąganego przychodu. Nie może być tak, że negatywne skutki tych decyzji prowadzić będą do skorzystania z dobrodziejstwa prawa pomocy. Liczy się fakt, że wnioskodawca osiąga przychody oraz posiada majątek, z którego pokrywa wszystkie koszty działalności prowadzonej na własny rachunek oraz koszty koniecznego utrzymania swojej rodziny. Ponoszenie nawet straty z prywatnej działalności gospodarczej nastawionej na osiąganie zysku nie jest bowiem jedyną i wystarczającą przesłanką do przyznania stronie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku w koniecznych swoich wydatkach, nawet w części. W tym stanie rzeczy wniosek o prawo pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska