II SA/Po 702/24
WyrokWSA w Poznaniu2025-02-27
Skład orzekający: Danuta Rzyminiak - Owczarczak, Edyta Podrazik, Robert Talaga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba niebędąca stroną w pierwotnym postępowaniu o pozwolenie na budowę, która powołuje się na immisje (hałas, zapach) jako podstawę do wznowienia postępowania, może skutecznie domagać się uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca zasadnie nie brała udziału w pierwotnym postępowaniu o pozwolenie na budowę, ponieważ nie posiadała przymiotu strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Obszar oddziaływania obiektu należy ustalać na podstawie przepisów odrębnych, które wprowadzają ograniczenia w zabudowie terenu sąsiedniego. Immisje hałasowe i zapachowe, bez wykazania prawnego ograniczenia w możliwości zabudowy nieruchomości skarżącej, nie stanowią podstawy do przyznania statusu strony. W związku z tym, przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie została spełniona, a skarga podlega oddaleniu.Stan faktyczny
M. J. złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę obory, argumentując, że bez własnej winy nie brała udziału w pierwotnym postępowaniu, mimo że przysługiwał jej przymiot strony ze względu na immisje (hałas, zapach). Organy administracji (Starosta, Wojewoda) odmówiły uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, uznając, że skarżącej nie przysługuje status strony, ponieważ inwestycja nie ogranicza możliwości zabudowy jej nieruchomości zgodnie z przepisami Prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie: Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Wojewody W. z dnia 26 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę
Pismem z dnia 20 lipca 2023 r. M. J. wniosła do Starosty O. o weryfikację procesu budowlanego w S. , w kontekście samowoli budowlanej.
Pismem z 9 sierpnia 2023 r. nr [...], Starosta O. wskazał, że działka nr [...] w S. jest to działka leżąca naprzeciwko działki pod adresem S. (nr [...]), gdzie zlokalizowane jest gospodarstwo rolne. Informacja o pozwoleniu na budowę dla działki nr [...] w S. została udostępniona w formie obwieszczenia, na stronie internetowej (w Biuletynie Informacji Publicznej) i na tablicy ogłoszeń Starostwa Powiatowego w O. oraz na urzędowej tablicy ogłoszeń Sołectwa S. oraz Urzędu Miasta i Gminy G. nad P. . W tracie postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę wnioskodawczyni nie posiadała przymiotu strony i nie brała udziału w postępowaniu. Organ ustalił strony postępowania w oparciu o analizę przepisów szczególnych, a także analizę przeprowadzoną przez projektanta w projekcie zagospodarowania terenu. Większy krąg stron postępowania przewidywany jest przy wydawaniu decyzji środowiskowej wydanej przez Burmistrz Miasta i Gminy G. nad P.
W dniu 28 sierpnia 2023 r. M. J. złożyła wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ze względu na nie uczestniczenie w tym postępowaniu bez własnej winy, pomimo, że przysługiwał jej przymiot strony. Wnioskodawczyni wskazała, że strony postępowania powinny być wyznaczone w oparciu o art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. — Prawo budowlane (obecnie: Dz.U. z 2024 r. poz. 725 z późn.zm.) - zwanej dalej: Prawem budowlanym, na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z obiektem ograniczenia w zabudowie terenu działek z obszaru oddziaływania. Jako oddziaływanie związane z inwestycją wskazała hałas i emisję nieprzyjemnego zapachu — odoru. Wskazała również na przepisy prawa cywilnego w zakresie ochrony prawa własności (art. 140 i 144 k.c.).
Postanowieniem z dnia 8 września 2023 r., nr [...] Starosta O. wznowił na żądanie strony, na podstawie 149 § 1 k.p.a., postępowanie w sprawie zakończonej decyzją o pozwoleniu na budowę.
Decyzją z dnia 4 marca 2024 r., znak:[...]., Starosta O. odmówił uchylenia decyzji Starosty O. z 9 maja 2023 r., nr [...], zatwierdzającej projekt zagospodarowania działki i projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej M. P. pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego — obory dla krów i jałówek na 220 DJP (w gospodarstwie rolnym o obsadzie 350,7 DJP) wraz ze zbiornikiem na gnojowicę, kategoria obiektu II – (w zabudowie zagrodowej), na terenie położonym w miejscowości S., gm. G. nad P. , na działce nr ew. gruntów [...].
Organ I instancji wyjaśnił, że krąg stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę ustala się w oparciu o art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Inwestycja zlokalizowana jest w odległości ok. 180 m od granicy działki nr [...], której właścicielką jest wnioskodawczyni. Zabudowa na tej działce zlokalizowana jest w odległości ok. 226 m od inwestycji. Pozwolenie na budowę, o którego uchylenie wnioskowano, zostało poprzedzone wcześniejszym postępowaniem w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Oddziaływanie inwestycji na tereny sąsiednie będzie miało zasięg lokalny, a wnioskodawczyni nie była stroną w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Hałas związany z działalnością gospodarstwa po wybudowaniu nowej obory nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu. W celu eliminacji emisji odoru do powietrza narzucono warunki, do stosowania których zobligowano inwestora w wydanej decyzji, w tym m.in. zastosowania wentylacji grawitacyjnej. W decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ stwierdził brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko. Wnioskodawczyni nie podważyła w żadnym wcześniejszym postępowaniu ww. decyzji, a swoje uwagi do inwestycji skierowała dopiero na etapie już realizowanego obiektu budowlanego. Wnioskodawczyni nie przysługiwał i nadal nie przysługuje przymiot strony. Okoliczność występowania tzw. immisji (pośrednich) może rodzić określone roszczenia jedynie na gruncie cywilnoprawnym, lecz nie daje praw strony postępowania w rozumieniu art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego.
Od decyzji Starosty O. z 4 marca 2024 r. odwołała się wnioskodawczyni.
Decyzją z 7 maja 2024 r., znak: [...], Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że w zaskarżonej decyzji nie odwołano się do parametrów technicznych obiektu i spełnienia wymogów określonych w konkretnych przepisach prawa, a także w kontekście zarzutów wnioskodawczymi.
Decyzją z dnia 27 czerwca 2024 r. Starosta O. znak:[...], odmówił uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił przebieg postępowania oraz ustalenia poczynione po decyzji kasacyjnej organu odwoławczego. Analizując lokalizację zabudowy, organ stwierdził, iż zgodnie z § 12 ust. 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225) - zwanego dalej: r.w.t. budynek inwentarski lub budynek gospodarczy, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, nie może być sytuowany ścianą z Oknami lub drzwiami w odległości mniejszej niż 8 m od ściany istniejącego na sąsiedniej działce budowlanej budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego lub budynku użyteczności publicznej, lub takiego, dla którego istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem ust. 4 pkt 3. Przedmiotowy budynek inwentarski zlokalizowany jest w środkowej części działki, w odległości ok. 50 m od granicy działki nr [...] i 41,04 m od granicy działki nr [...]. Zachowano minimalną odległość 8 m od zabudowań na działkach sąsiednich. Najbliżej położony budynek mieszkalny - z pomieszczeniami na pobyt ludzi - położony jest na działce nr gruntów [...]. Jest to gospodarstwo rolne będące własnością inwestora. Wysokość projektowanego budynku to 11,94 m w kalenicy i 4,38 m do okapu. Budynek jest wyniesiony na skarpie wysokiej na 0,9 m. Odległość do budynku mieszkalnego inwestora to 37 m. Przy takich odległościach nie występuje przesłanianie ani zacienianie okien w budynku mieszkalnym. Brak w pobliżu także innych chronionych obiektów, jak: żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola, innych form opieki przedszkolnej oraz szkoły. Zgodnie z wymaganiami § 271 ust. 1 pkt 1 r.w.t. budynek inwentarski IN winien być zlokalizowany od budynków ZL, IN w odległości 8 m. W takiej odległości od projektowanego budynku brak jest zabudowań o takiej funkcji. W pobliżu występują zabudowania inwentarskie. Najbliżej usytuowany budynek gospodarczy z wiatą, wybudowany jako wiata magazynowa (kategoria II) o obciążeniu ogniowym Q nie przekraczającym 500 MJ/m2, znajduje się na działce inwestycyjnej w odległości 15,01 m od projektowanego. Wymagana minimalna odległość między takimi obiektami nie będącymi w jednej strefie ppoż. to 8 m. Zachowano prawidłową odległość od działki drogowej - 15 m z zachowaniem nieprzekraczalnej linii zabudowy określonej w decyzji o warunkach zabudowy. Budynek mieszkalny na działce wnioskodawczyni zlokalizowany jest w odległości ok. 266 m od przedmiotowej obory. Działka wnioskodawczyni nr [...], zlokalizowana jest w odległości ok. 181 m od przedmiotowej obory. Wskazana działka w miejscu, gdzie zlokalizowany jest budynek mieszkalny, stanowi klaso-użytek Br-RVI i Br-PsVI, więc jest to zabudowa zagrodowa. Na działce sąsiedniej - nr [...] istnieją w odległości ok. 33 m od budynku mieszkalnego zabudowania gospodarcze. Pomiędzy terenem inwestycji, a działką nr [...] znajduje się działka inwestora, tj. nr [...] oraz działka nr [...] innych właścicieli niż inwestor i wnioskodawczyni. Odległość projektowanych zabudowań (najbliżej zlokalizowanych silosów) do tej granicy działki to ok. 56 m. Na działce inwestycyjnej zaprojektowano zamknięty zbiornik na gnojowicę o pojemności 2001 m3, wyposażony w kominek wentylacyjny oraz wyłaz rewizyjny. Zgodnie z obliczeniami w projekcie budowlanym minimalna wymagana pojemność zbiornika to 1 539 m3 . Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 stycznia 2023 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. poz. 297) odległości zamkniętych zbiorników na nawozy naturalne płynne oraz zamkniętych zbiorników na produkty pofermentacyjne w postaci płynnej, mierzone od pokryw i wylotów wentylacyjnych tych zbiorników, powinny wynosić co najmniej:
1. 10 m od pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działkach sąsiednich, jednak nie mniej niż 15 m od okien i drzwi w tych pomieszczeniach;
2. 15 m od magazynów środków spożywczych, a także od budynków służących przetwórstwu artykułów rolno - spożywczych;
3. 5 m od silosów na kiszonki;
4. 5 m od budynków magazynowych pasz i ziarna;
5. 5 m od silosów na zboże i pasze;
6. 4 m od granicy działki sąsiedniej.
Odległość kominka wentylacyjnego od granicy działki nr [...] to ok. 24,41 m, czyli więcej niż wymagane do zachowania odległości. Zbiornik na gnojowicę zlokalizowany jest za budynkiem inwentarskim w stosunku do działki wnioskodawczyni nr [...], czyli jego wpływ na tę działkę jest tym bardziej mniejszy. Na działce inwestycyjnej zostały zaprojektowane także 2 zbiorniki na pasze o pojemności 2 t. Zgodnie z § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 stycznia 2023 r., odległość silosów na zboże i pasze o pojemności do 100 ton powinna wynosić co najmniej:
1. 8 m od pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi;
2. 8 m od budynków innych niż budynki inwentarskie i gospodarcze;
3. 15 m od instalacji służących do otrzymywania biogazu rolniczego;
4. 15 m od składu węgla i koksu;
5. 4 m od granicy działki sąsiedniej.
Silosy zaprojektowano w odległości ok. 51 m od granicy działki nr ew. gruntów [...], ok. 56 m od granicy działki nr ew. gruntów [...] i w odległości ok. 180 m od granicy działki nr gruntów [...]. Przedmiotowe silosy, jak i zbiornik na gnojowicę, zostały zaprojektowane prawidłowo i nie powodują oddziaływania na zabudowę na działkach sąsiednich. Jak wynika z oznaczeń geodezyjnych działek sąsiednich są to tereny zabudowań zagrodowych. Najbliższe zabudowania w zabudowie mieszkalnej jednorodzinnej występują na działce nr [...], w odległości ok. 190 m od działki inwestycyjnej. Zgodnie z Tabelą 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r. poz. 112) w zabudowie zagrodowej dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku od pozostałych obiektów i działalności będącej źródłem hałasu wynoszą 55 dB dla 8 najmniej korzystnym godzinom dnia kolejno po sobie następującym i 45 dB w odniesieniu 1 najmniej korzystnej godzinie nocy, a zgodnie z Tabelą 3 dopuszczalne wskaźniki do prowadzenia długookresowej polityki w zakresie ochrony przed hałasem to 50 dB - przedział czasu odniesienia równy wszystkim dobom w roku i 45 dB - przedział czasu odniesienia równy wszystkim porom nocy. Analiza hałasu była przedmiotem decyzji środowiskowej. W uzasadnieniu do niej wskazano "z zaprezentowanych obliczeń wynika, że hałas związany z działalnością gospodarstwa po wybudowaniu nowej obory nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu". W decyzji środowiskowej narzucono warunek, aby ruch - pojazdów obsługujących gospodarstwo ograniczyć do pory dziennej, tj. od 6:00 do 22:00. W decyzji o pozwoleniu na budowę wskazano w pkt 5, że "w trakcie realizacji i eksploatacji inwestycji należy zachować warunki określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach [...] z dnia 19 grudnia 2018 r. wydanej przez Burmistrza Miasta i Gminy G. nad P. ". Na inwestorze spoczywa obowiązek dochowania wymagań tych decyzji, jak również przepisów związanych z hałasem. Na etapie projektu nie można domniemywać, iż przepisy rozporządzenia czy warunki wydanych decyzji, nie będą zachowane. Organ I instancji stwierdził, że kwestie zgodności projektu z decyzją środowiskową były rozpatrywane przed wydaniem pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu do decyzji o pozwoleniu na budowę organ wskazał, że dokonując obowiązkowego sprawdzenia projektu, w trybie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego, stwierdził nieprawidłowości, których usunięcia i uzupełnienia zażądał postanowieniem z dnia 15 marca 2023 r. Zobowiązano inwestora do uzupełnienia projektu budowlanego o wykazanie zgodności z decyzja środowiskową. Postanowienia odnosiły się do zapisów decyzji środowiskowej. W projekcie architektoniczno-budowlanym projektant odniósł się do wymagań środowiskowych, w tym w decyzji Burmistrza Miasta i Gminy G. nad P. z 19 grudnia 2018 r. nr [...], dołączył wymagane obliczenia i wykazał warunki również eksploatacyjne, które musi spełniać inwestycja. W uzasadnieniu decyzji o pozwoleniu na budowę organ wskazał, że wniosek i projekt budowlany jest zgodny z warunkami określonymi w decyzjach o warunkach zabudowy dnia 14 stycznia 2021 r. nr [...] r. i decyzji zmieniającej z 4 kwietnia 2023 r., znak: [...], wydanych przez Burmistrza Miasta i Gminy G. nad P. oraz z decyzją Burmistrza Miasta i Gminy G. nad P. z 19 grudnia 2018 r., znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach, odstępującą od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Zgodnie z treścią uzasadnienia decyzji, skoro inwestycja spełnia wymogi określone w ww. rozstrzygnięciach i w tym zakresie brak jest negatywnego jej oddziaływania na nieruchomość wnioskodawczyni, to nie można potwierdzić jej zastrzeżeń wobec przedmiotowej inwestycji i w konsekwencji przyznać jej statutu strony postępowania. Wnioskodawczyni nie wskazała naruszenia normy prawnej, która reguluje wpływ przedsięwzięcia na otoczenie w zakresie jego zabudowy i zgodnego z przeznaczeniem użytkowania. Swoje żądania oparła o przepisy prawa cywilnego w zakresie ochrony prawa własności, w związku z art. 140 i 144 k.c. Przepisy te po wprowadzeniu nowelizacji Prawa budowlanego utraciły moc prawną, jeśli występują w oderwaniu od faktycznego wykroczenia przepisów materialnych i odnoszą się tylko do uciążliwości, np. emisji nieprzyjemnego zapachu — odoru. Wnioskodawczyni nie posiadała wglądu do akt sprawy, ale także w toku postępowania nie próbowała uzyskać informacji w sprawie lokalizacji budynku, czy obiektów na działce inwestycyjnej. Realizacja budowy trwa, dlatego na bieżąco mogła ocenić stan faktyczny i lokalizację obiektów budowlanych. Wnioskodawczyni nie poczyniła żadnych kroków, aby uzyskać od organu informacji o wymaganych prawem odległościach. Pomimo zawiadomień z 25 stycznia 2024 r. oraz z 23 maja 2024 r. i uzyskaniu informacji, iż może zapoznać się z aktami sprawy oraz zebranym materiałem nie uczyniła tego. Utrudnienia związane z hałasem od wczesnych godzin porannych w związku z prowadzoną budową nie zostały połączone ze wskazaniem, że faktycznie przekroczone zostały normy dotyczące hałasu. Organ stwierdził, że zastrzeżenie, iż w związku z wykonywaniem robót budowlanych nie jest utrzymywany porządek na drodze publicznej przez inwestora powinno zostać skierowane do zarządcy drogi publicznej. Również kwestie dotyczące prawidłowego utrzymania zwierząt w zamknięciu w istniejącym gospodarstwie rolnym nie były przedmiotem sprawy. W ocenie organu podział działek nie miał znaczenia w kontekście wymienionych przepisów prawa, które wykazują konkretną odległość między obiektami. Decyzja o pozwoleniu na budowę została poprzedzona wcześniejszym postępowaniem w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji o braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko.
Od decyzji Starosty O. z 27 czerwca 2024 r. odwołała się wnioskodawczyni.
Decyzja z dnia 26 sierpnia 2024 roku, nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W ocenie organu odwoławczego postępowanie, zakończone wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, nie miało wpływu na prawa wnioskodawczyni, w szczególności na sposób wykonywania przez nią prawa, własności nieruchomości. Nie wykazała ona legitymacji do ingerowania w postępowanie dotyczące obiektu i nieruchomości, do których nie posiada żadnego tytułu prawnego. Wnioskodawczyni nie przedstawiła dowodów dla potwierdzenia, że na skutek rozpatrywanej inwestycji nie będzie mogła zrealizować kolejnego zamierzenia na rozpatrywanym terenie, które byłoby zgodne z przepisami prawa. Zastrzeżenia wobec realizacji inwestycji mogą być oceniane jedynie w kontekście interesu faktycznego, definiowanego jako stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. W takim wypadku obywatelowi nie przysługują atrybuty strony w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83, LEX nr 1689510). Wnioskodawczyni nie może zostać uznana za stronę postępowania. Nie zaistniała zatem przesłanka wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., uzasadniająca uchylenie decyzji. Odstąpiono od zastosowania art. 10 k.p.a. w celu przyspieszenia załatwienia sprawy. Organ I instancji zapewnił wnioskodawczyni i inwestorowi czynny udział w postępowaniu wznowieniowym. Na etapie postępowania odwoławczego nie ujawniono nowego materiału dowodowego w sprawie.
Pismem z dnia 26 września 2024 roku M. J. wniosła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Wojewody z dnia 26 sierpnia 2024 roku, znak sprawy [...].
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) w szczególności poprzez:
a. naruszenie zasady praworządności oraz nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
b. brak uwzględnienia słusznego interesu obywateli,
c. prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej,
d. nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego,
e. naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów,
f. brak dostatecznego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji;
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 80 k.p.a w zw. z art. 77 § 1 k.p.a w zw. z art. 7 k.p.a poprzez niedokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych, braki w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym skutkujące następnie błędem w ustaleniach faktycznych polegających na uznaniu, iż Skarżącej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu, w związku z czym w przedmiotowej sytuacji nie występuje podstawa do udostępnienia akt;
3. naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że Skarżącej nie przysługuje przymiot Strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, skutkujące naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez niezapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
4. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo Budowlane poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że nieruchomość Skarżącej nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, przez co nie można jej przyznać przymiotu strony na podstawie art. 28 ust. 2 Prawo Budowlane;
5. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób lakoniczny i powielenie błędnego stanowiska Organów I i II instancji;
6. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji i mający wpływ na treść tej decyzji.
W konsekwencji podniesionych zarzutów skarżąca wniosła o:
1. uchylenie decyzji Wojewody z dnia 26 sierpnia 2024 roku, znak sprawy [...] w sprawie odmowy uchylenia decyzji Starosty O. nr [...] z dnia 9 maja 2023 roku, w całości;
2. wyrażenie zgody na przeglądanie akt postępowania oraz sporządzenia z nich notatek, odpisów, uwierzytelniania takich kopii i odpisów lub wydawania uwierzytelnionych odpisów w stosunku do akt sprawy pierwotnego postępowania zakończonego wydaniem decyzji Starosty O. nr [...] z dnia 9 maja 2023 roku;
3. zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniejsza argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślić należy, że wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych. Przesłanki wznowienia postępowania zostały enumeratywnie określone przez ustawodawcę w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. oraz art. 145a § 1 k.p.a. i art. 145b § 1 k.p.a. Warunkiem uruchomienia tego postępowania jest istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji, której postępowanie to będzie dotyczyć, złożenie wniosku w tym przedmiocie przez uprawniony podmiot ze wskazaniem jednej z przesłanek przewidzianych w ww. przepisach k.p.a. oraz zachowanie terminu, o którym stanowi art. 148 k.p.a. Spełnienie łącznie wskazanych przesłanek stanowi podstawę do wydania przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 k.p.a., które stanowi następnie podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 k.p.a.). Negatywne ustalenia w odniesieniu do którejś z ww. przesłanek nakłada na organ rozpoznający wniosek obowiązek wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 1 3 k.p.a.
Drugi etap obejmuje natomiast kontrolę merytoryczną, tj. postępowanie dotyczące przyczyn wznowienia oraz rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Przy czym w sytuacji, gdy - tak jak w niniejszej sprawie - kwestia braku udziału w postępowaniu bez własnej winy podmiotu ubiegającego się o wznowienie jako strony postępowania zakończonego ostateczną decyzją stanowi jednocześnie przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), jej zbadanie jest możliwe po wszczęciu postępowania wznowieniowego. Co zaś istotne dla niniejszej sprawy, jeżeli po wznowieniu postępowania w oparciu o omawianą podstawę organ stwierdzi, że ww. przesłanka wznowienia nie wystąpiła w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, to powinien wydać decyzję w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. i odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej. Natomiast ponowne przeprowadzenie kontrolowanego postępowania możliwe jest wyłącznie po stwierdzeniu, że zaistniała przesłanka wznowienia, a więc - w okolicznościach niniejszej sprawy - że skarżący bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu głównym.
Sens uregulowania zawartego w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. polega na braku możliwości przejścia do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, gdy stwierdzi się, że nie zaistniała podstawa wznowienia postępowania. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej może być podjęta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dowodowego, w wyniku którego jednoznacznie można stwierdzić, że nie istniały określone w k.p.a. podstawy wznowienia postępowania. Postępowanie wznowieniowe nie może być natomiast wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to może bowiem odnosić się wyłącznie do kwestii ustalenia istnienia kwalifikowanych wad procesowych, o których mowa wyżej i z tej przyczyny w jego toku organ nie można prowadzić rozważań materialnoprawnych.
Rozpatrywana sprawa dotyczy wniosku z 22 sierpnia 2023 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją o pozwoleniu na budowę. Wnioskodawczyni powołała się na przesłankę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wnioskodawczyni nie brała udziału w pierwotnym postępowaniu, zakończonym decyzją o pozwoleniu na budowę.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest przesądzenie, czy skarżąca może skutecznie w świetle prawa powołać się na przesłankę opisaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którą w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
W ocenie zasadnie organy przyjęły, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym prowadzącym do wydania decyzji Starostę O. z dnia 9 maja 2023 roku, nr [...] zatwierdzającej projekt zagospodarowania działki i projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej M. P. pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego - obory dla krów i jałówek na 220 DJP (w gospodarstwie rolnym o obsadzie 350,7 DJP), na terenie położonym w miejscowości S., gmina G. nad P. , na działce nr ew. gruntów [...].
Niezależnie od różnic postępowania o pozwolenie na budowę oraz postępowania nadzwyczajnego w sprawie wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, do ustalenia kręgu stron w obu tych procedurach, zastosowanie mają przepisy art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
Stosownie do art. 28 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.) stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, w wersji obowiązującej obecnie - wprowadzonej ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu.
Z powyższych przepisów wynika, że w celu ustalenia stron postępowania o pozwolenie na budowę należy badać, czy na podstawie konkretnych przepisów prawa materialnego, inwestycja oddziałuje na inne nieruchomości w sposób wpływający na możliwość ich zabudowy. Przymiot strony nie przysługuje z samej racji posiadania prawa własności sąsiedniej nieruchomości, czy oddziaływania inwestycji w sposób inny niż zdefiniowany w art. 3 pkt 20 prawa budowlanego. Znaczenie ma tylko to, czy w oparciu o obwiązujące przepisy prawa materialnego, można ustalić że dojdzie do oddziaływania przez inwestycję na inne nieruchomości w sposób ograniczający ich zabudowę. Status strony w postępowaniach o udzielenie pozwolenia na budowę oceniany jest bowiem wyłącznie w oparciu o art. 28 ust. 2 prawa budowlanego w zw. z art. 3 pkt 20 prawa budowlanego. Obszar oddziaływania ustala się na podstawie przepisów odrębnych, które z uwagi na cechy obiektu budowlanego wprowadzają ograniczenia w zabudowie terenu sąsiedniego.
Skarżąca powołując oddziaływanie planowanej inwestycji na ich nieruchomości podniosła, że planowana inwestycja generuje uciążliwości związane z immisjami hałasowymi i zapachowymi.
W ocenie Sądu w sprawie w sposób prawidłowy przeprowadzono postępowanie wyjaśniające w sprawie ustalenia interesu prawnego wnioskodawczyni. Starosta O. zastosował się w tym zakresie do uwag zawartych w decyzji z dnia 7 maja 2024 r., dotyczących wykazania przez organ dopełnienia obowiązku wynikającego z treści art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego i odwołał się do dokumentacji projektowej i konkretnych parametrów inwestycji, a także do treści decyzji o warunkach zabudowy z 14 stycznia 2021 r. ze zmianą decyzji z 19 grudnia 2018 r. o środowiskowych uwarunkowaniach oraz przepisów techniczno-budowlanych (rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 stycznia 2023 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku). Ustalenia poczynione w zakresie braku odziaływania inwestycji na teren nieruchomości wnioskodawczyni (nr [...]), zostały przytoczone w treści decyzji organu zarówno pierwszej jaki i drugiej instancji zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 k.p.a. W tym względzie odniesiono się do zarzutów wnioskodawczyni dotyczących wpływu inwestycji na jej nieruchomość.
Organ odwoławczy w sposób prawidłowy uwzględnił, że postanowieniem z 16 listopada 2023 r., znak: [...], Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie z 3 października 2023 r., znak: [...], Starosty O. o odmowie wnioskodawczyni realizacji prawa do przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów w stosunku do akt sprawy pierwotnego postępowania wskazując, że z treści art. 73 § 1 k.p.a. wynika, że dostęp do akt sprawy został zagwarantowany stronie postępowania, co podlegało badaniu w trybie nadzwyczajnym. Ograniczony dostęp wnioskodawczyni do akt sprawy postępowania pierwotnego nie spowodował, że nie miała ona wiedzy o inwestycji. Wnioskodawczyni miała zapewniony dostęp do akt administracyjnych sprawy prowadzonej w trybie nadzwyczajnym tj. zainicjowanej jej wnioskiem w przedmiocie wznowienia postępowania. Wnioskodawczyni mogła sformułować konkretne zarzuty wobec stanowiska organu co do braku posiadania przez nią przymiotu strony, ale nie zakwestionowała regulacji, które miały świadczyć o naruszeniu norm związanych z realizacją planowanej inwestycji, które miałyby oddziaływać na nieruchomość skarżącej. W ocenie Sądu organy nie miały natomiast obowiązku poszukiwania takich przepisów, które mogły by świadczyć o naruszeniu uprawnień M. J.. Organy nie dostrzegły w tym zakresie żadnych naruszeń wynikających z obowiązujących norm prawa materialnego dotyczących planowanej inwestycji. Wobec braku wskazania konkretnie jakie uprawnienia skarżącej zostały naruszone w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w sposób prawidłowy przyjęto, że działania organów były prawidłowe. W konsekwencji skarżąca nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją o pozwoleniu na budowę, gdyż nie miała w nim statusu strony.
W rozpoznawanej sprawie organy odwołały się do dokumentacji projektowej i konkretnych parametrów inwestycji, a także do treści decyzji o warunkach zabudowy z 14 stycznia 2021 r. ze zmianą, decyzji z 19 grudnia 2018 r. o środowiskowych uwarunkowaniach) oraz przepisów techniczno-budowlanych (r.w.t., rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 stycznia 2023 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie). Wzięto też pod uwagę treść rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Ustalenia poczynione w zakresie braku odziaływania inwestycji na teren nieruchomości wnioskodawczyni (nr [...]) przez organy były prawidłowe. Organ odniósł się do zarzutów wnioskodawczyni dotyczących wpływu inwestycji na jej nieruchomość. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji spełniała wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., wyjaśniając w wystarczający sposób z jakich przyczyn skarżąca miała ograniczany dostęp do akt sprawy pierwotnego postępowania, w którym wydano decyzję o pozwoleniu na budowę. Postanowieniem z 16 listopada 2023 r., znak: [...], Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie Starosty O. z 3 października 2023 r., znak: [...] o odmowie wnioskodawczyni do realizacji prawa do przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów w stosunku do akt sprawy pierwotnego postępowania. W tym względzie z treści art. 73 § 1 k.p.a. wynika, że dostęp do akt sprawy został zagwarantowany stronie postępowania, co podlegało badaniu w trybie nadzwyczajnym. W istocie organy prawidłowo wyjaśniły, że skarżąca nie miała statusu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, a wcześniej, nie zakwestionowała w sposób skuteczny decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia. Skarżąca mogła sformułować konkretne zarzuty wobec stanowiska organu co do braku posiadania przez nią przymiotu strony ze wskazaniem, że postępowanie o pozwoleniu na budowę, miało wpływ na jej prawa, w szczególności na sposób wykonywania przez nią prawa, własności nieruchomości. W związku z realizacją inwestycji musi wystąpić prawne ograniczenie w możliwości zabudowy innej nieruchomości, a nie tylko potencjalna możliwość jakiegokolwiek oddziaływania obiektu. Ograniczenia wyprowadzane z przepisu prawa administracyjnego muszą być rzeczywiste, a nie hipotetyczne (spekulatywne).
Zastrzeżenia wobec realizacji inwestycji mogły być oceniane jedynie w kontekście interesu faktycznego, definiowanego jako stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Jednocześnie prawidłowo stwierdzono, że kwestie dotyczące hałasu na budowie, sprzątania drogi po przejeździe maszyn budowlanych, zastawiania, drogi, ucieczki zwierząt z gospodarstwa nie należały do kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej tylko do zarządcy drogi, albo Policji. Sprawa podziału działek nie miała znaczenia dla badania przymiotu strony. Organy oceniły wpływ inwestycji, realizowanej na terenie działki nr [...], na nieruchomość skarżącej. W ramach wznowionego postępowania ponownie należy podkreślić, że nie było obowiązkiem organów badanie wszelkich niedogodności związanych z prowadzoną przez inwestora działalnością rolniczą na terenie danej miejscowości, a także warunków realizacji budowy.
W konsekwencji, w ocenie Sądu należało podzielić stanowisko organów zawarte w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Mając zaś na uwadze, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną posiada walor trybu nadzwyczajnego przyjąć należy, że przesłanki wznowienia powinny być traktowane w sposób nie wychodzący poza ich treść, gdyż postępowanie to ingeruje w jedną z zasadniczych wartości postępowania jaką stanowi ostateczność decyzji i pewność obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy rację mają organy, że podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wskazywana przez skarżącą we wniosku nie zaistniała.
Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że organy nie naruszyły art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez odmowę uchylenia we wznowionym postepowaniu ostatecznej decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę.
W kontrolowanej sprawie nie zostały naruszone art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 i art. 77 § 1 oraz art. 80 i k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organy co zostało ocenione powyżej dokładnie i wyjaśniły stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym dla sprawy. Kontrolowane organy działając na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego miały na uwadze wyważoną ochronę wartości zawartych w prawie materialnym: tj. z jednej strony przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a z drugiej strony wartości wynikających z ostateczności decyzji administracyjnej. Zaskarżona decyzja nie narusza także art. 107 k.p.a., ponieważ jej uzasadnienie zawiera umotywowane stanowisko organu, podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa, a także odnosi się do wszystkich relewantnych prawnie twierdzeń podniesionych przez skarżącego.
Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło