II SA/Po 706/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) Sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska-Sarbak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2004 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego ; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Filii N. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ B.Popowska /-/ P.Miładowski /-/ M.Dybowski JFS Decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...] Dyrektor Filii N. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. na podstawie art.4 ust.1, art.32 ust.1 i 2, art.31 a i art.5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( j.t. Dz. U. 64/98/414 ze zm. – dalej ustawa ) odmówił skarżącej I. K. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego oraz zasiłku celowego zwrotnego na zakup opału i żywności. W uzasadnieniu Dyrektor Filii wskazał, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy , prawo do świadczeń pomocy społecznej przysługuje osobom, których dochód netto dla osoby samotnie gospodarującej nie przekracza kwoty 447 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2-9 ustawy. Skarżąca jest osobą samotnie gospodarująca, a łączny dochód netto w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił 524,66 zł (renta inwalidzka i dodatek mieszkaniowy). Wobec osiągnięcia przez Skarżącą dochodów wyższych, niż określone w ustawie uznano, że brak podstaw do przyznania Jej zasiłku celowego z art. 32 ustawy. Skarżąca nie wykazała, że ponosi inne wydatki, które w sposób znaczny przekraczałyby Jej możliwości finansowe, dlatego Ośrodek nie uznał, by zachodziły podstawy do uznania sytuacji Wnioskodawczyni za szczególnie uzasadniony przypadek, którego zaistnienie warunkuje przyznanie świadczeń w formie zasiłku celowego specjalnego z art. 31 a lub celowego zwrotnego z art. 5 ustawy. Od decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie Skarżąca złożyła odwołanie, podając, że podstawą jej utrzymania jest renta w kwocie 470,66 zł netto i nie uzyskuje Ona innych dochodów, koszty stałe związane z utrzymaniem wynoszą 354,29 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium podniosło, iż wydana przez organ pierwszej instancji decyzja nie przekracza granic uznania administracyjnego. Organ pomocy społecznej nie ma obowiązku zaspakajać każdej potrzeby, która zgłaszana jest przez świadczeniobiorcę, a musi wziąć pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej, jak i własne – ograniczone - możliwości finansowe. Wnioskodawczyni nie spełnia ustawowego kryterium dochodowego ustalonego na podstawie ustawy , a organ świadczył na jej rzecz pomoc materialną, wielokrotnie dofinansowując zakup żywności, opału i lekarstw. Mimo , że Skarżąca prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, w mieszkaniu zamieszkują z nią dwaj synowie T. i S.K. Obaj synowie Skarżącej prowadzą odrębne gospodarstwa domowe i winni partycypować w kosztach utrzymania mieszkania – w tym w zakupie opału. T. K. przekazuje Skarżącej na poczet utrzymania mieszkania kwotę 50 zł. Skarżąca wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę, w której przedstawiła swą trudną sytuację, będącą efektem przewlekłej choroby i wyjaśniła, że nie może liczyć na pomoc finansową ze strony synów, z których jeden ma stwierdzoną ociężałość umysłową i jest agresywny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153/02/1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Decyzje w przedmiocie pomocy w formie zasiłku celowego opierają się na uznaniu administracyjnym. Kontrola sądowo-administracyjna tego rodzaju decyzji jest ograniczona i sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. W szczególności kontroli podlega to, czy podjęto wszelkie czynności w celu ustalenia w sposób wnikliwy stanu faktycznego sprawy, czy jego ocena jest wszechstronna, a dokonana na jej podstawie klasyfikacja przesłanek ustawowych nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Organ pomocy społecznej działa w ramach uznania administracyjnego i przy uwzględnieniu posiadanych możliwości finansowych. Od woli organu zależy zatem, czy pomoc społeczna w tej formie zostanie przyznana i w jakiej wysokości. Decyzja odmowna lub nie uwzględniająca w całości wniosku strony winna zostać szczegółowo uzasadniona. Pierwszą i zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 4 ust. 1 ustawy , przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 1-11 ustawy (wyrok NSA z dnia 22 listopada 2001 r., sygn. I SA 1066/01) – tj. ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, potrzeby ochrony macierzyństwa, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej choroby, bezradności, alkoholizmu lub narkomanii, trudności w przystosowaniu się do życia po opuszczeniu zakładu karnego i klęski żywiołowej lub ekologicznej. Z akt wynika, iż w sprawie zachodzą okoliczności wskazujące na to, iż rodzina Skarżącej spełnia przesłanki określone w art. 3 pkt 1, 6 i 7 ustawy , gdyż Skarżąca jest osobą przewlekle chorującą i inwalidką II grupy. Decyzja podejmowana w kwestii dotyczącej przyznania zasiłku celowego przez organ administracji ma charakter uznaniowy, co nie znaczy jednak, że organ administracji może podejmować decyzję w sposób całkowicie dowolny, gdyż jest on związany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 § 1 kpa., jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. Art. 7 kpa stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 § 1 kpa nakłada na organ administracji także obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Materiał dowodowy, w oparciu o który wydano decyzje, jest niewystarczający. Organ obowiązany był w toku postępowania rzetelnie ustalić czy Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe sama, czy wspólnie z synami i ewentualnie jakie są dochody osób pozostających we wspólnym gospodarstwie ze Skarżącą. Z akt sprawy wynika, iż organ przyjął, że obaj synowie Skarżącej pracują i uzyskują dochody, natomiast Skarżąca wyjaśniła, iż młodszy syn nigdy nie pracował i nie pracuje nadal. W aktach sprawy znajduje się informacja, pochodząca z [...] stycznia 1998 r., iż T. K. pracuje w Zakładzie S. w G., uzyskując dochód w kwocie 400 zł miesięcznie, podczas gdy na rozprawie skarżąca podała, iż syn T. na początku 2002 r. zarabiał 50 zł tygodniowo. Dopiero poczynienie precyzyjnych ustaleń w tej materii, po dokonaniu wnikliwej oceny dowodów i starannej subsumcji, których wynik winien był znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu spełniającym wymogi z art.107 § 1 i 3 kpa, pozwoliłoby na odparcie zarzutów skargi. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca jest objęta pomocą ze strony ośrodka pomocy społecznej – wielokrotnie przyznawano Jej zasiłki na zakup żywności. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. a i c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153/02/ 1270, 162/04/1692 – dalej upsa ) orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 upsa , gdyż zaskarżoną decyzją nie przyznano żadnych uprawnień, które podlegałyby wykonaniu. /-/ B.Popowska /-/ P.Miładowski /-/ M.Dybowski JFS