II SA/Po 708/17

WyrokWSA w Poznaniu2017-12-19

Skład orzekający: Jakub Zieliński, Wiesława Batorowicz, Tomasz Świstak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość przejęta przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach budowlanych domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, która miała służyć jako ulica, podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela, jeśli cel ten nie został zrealizowany?
Ratio decidendi
Nieruchomość przejęta przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach budowlanych domów jednorodzinnych, która miała służyć jako ulica, podlega zwrotowi, jeśli cel ten nie został zrealizowany. Brak realizacji celu wywłaszczenia, potwierdzony oględzinami i brakiem infrastruktury drogowej, stanowi przesłankę do zwrotu nieruchomości, nawet jeśli w przeszłości istniały plany zagospodarowania przestrzennego wskazujące na inne przeznaczenie terenu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. P. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie nieruchomości. Nieruchomość została przejęta przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z 1958 r. w celu budowy ulicy. Właścicielka skarżąca twierdziła, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a organy administracji nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego. Wojewoda uznał, że cel nie został zrealizowany i orzekł o zwrocie nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 19 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Natalia Sikorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2017 roku sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2017 roku Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę Wojewoda decyzją z dnia 12 czerwca 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako "K.p.a.") oraz art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...] z dnia 02 marca 2017 r., nr [...], w przedmiocie zwrotu na rzecz A. P. Ľ części, M. K. w ˝ części nieruchomości stanowiącej własność M. P., położonej w P., zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy P. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obręb J., arkusz mapy [...]. Decyzja powyższa zapadła w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia 16 lutego 2012 r. A. P. i M. K. zwrócili się o zwrot opisanej powyżej nieruchomości. Postanowieniem z dnia 05 kwietnia 2012 r. Wojewoda wyznaczył Starostę [...] jako organ właściwy do załatwienia sprawy. W toku postępowania administracyjnego Starosta [...] ustalił, że Kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady N. M. P. decyzja z dnia 12 listopada 1962 r. znak [...]; zatwierdził projekt podziału na parcele budowlane z nieruchomości położonej przy ul. [...] nr [...], o pow. 775m2 zapisanej w KW nr [...] stanowiącej własność L. P. do Ľ cz. L. W. i jego żonę E. W. w ustawowej wspólności majątkowej do Ľ części oraz H. K. do połowy. Decyzje wydano na podstawie § 3 pkt 7, § 16 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 grudnia 1958 r. w sprawie postępowania przy podziało i rozgraniczeniu nieruchomości na terenach budownictwa domów jednorodzinnych (Dz. U. z 1959 r. Nr 1 poz. 1, zwanego dalej "rozporządzeniem"). Decyzją Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej j Mieszkaniowej Prezydium Rady N. M. P. z dnia 15 sierpnia 1963 r. znak [...] uznano podział nieruchomości położonej przy ul. [...] o pow. pow. 775m2 zapisanej w KW nr [...] stanowiącej własność L. P. do Ľ cz. L. W. i jego żony E. W. w ustawowej wspólności majątkowej do Ľ części oraz H. K. do połowy za zakończony i wprowadzono następujący stan własności na obszarze objętym podziałem: 1) na rzecz Skarbu Państwa przejmuje się z KW [...]: 1. parcelę pod budowę oznaczona nr. katastr. [...] dopisano do Kw. [...]; 2. pozostałe 2 parcele oznaczone Nr katastr. [...] i [...] stanowiły własność dotychczasowych właścicieli. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na rzecz Skarbu Państwa przejęto tylko parcelę o powierzchni 47 m2 gruntu, który jest przeznaczony pod użyteczność publiczną (ulice). Przejęcia dokonano w trybie art. 11 i art. 18 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach budowlanych domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 3l, poz. 128) oraz § 3 pkt 10, § 19 ust. 1 i 2 i § 21 pkt 6 rozporządzenia. U. M. P. Wydział Urbanistyki i Architektury w piśmie z dnia 11 lipca 2016 r. podał, że działka nr [...] znajduje się na terenie objętym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nr [...] "[...]" zatwierdzonym uchwalą Prezydium Rady M. P. z dnia 16 czerwca 1998 r. Nr [...] (Dz. Urz. Woj. [...] Nr 16/98 poz. 201 z dnia 30 lipca 1978 r.) i oznaczona jest symbolem [...] teren zabudowy jednorodzinnej. Ponadto w piśmie tym podano, że w ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego M. P. z 1966 r. zatwierdzonego uchwalą Prezydium Rady N. M. P. z dnia 09 września 1966 r. Nr [...] obowiązującego w latach 1966 – 1975 działka nr [...] znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem [...] – mieszkalnictwo rodzinne o niskiej intensywności. W planie zagospodarowania przestrzennego M. P. z 1975 r. zatwierdzonego przez Wojewodę 22 sierpnia 1975 r. stanowiącego integralną cześć planu zagospodarowania przestrzennego województwa [...], zatwierdzonego uchwalą Wojewódzkiej Rady N. w [...] z 21 października 1977 r. Nr [...] (Dz. Urz. WRN w [...] Nr 14. poz. 110). który obowiązywał w lalach 1975-1998, działka nr [...] należała do jednostki strukturalnej [...], dla której funkcją podstawowa byki mieszkalnictwo, a funkcją uzupełniającą usługi, zgodnie z rysunkiem planu powyższego działka znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem [...] – teren intensywnego zainwestowania z przewagą funkcji mieszkalnictwa wysokiej intensywności. W planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego M. P. z 1994 r., zatwierdzonym uchwałą Rady M. P. z dnia 06 grudnia 1994 r. Nr [...] (Dz. Urz. Woj. [...] Nr 22 poz. 246 z 08 grudnia 1991 r.). obowiązującego w latach 1994-1998. działka nr [...] oznaczona była symbolem [...] - teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej niskiej, w strefie II – pośredniej – intensywnego zagospodarowania, mieszkaniowego i produkcyjno-magazynowego. Oględziny działki nr [...] przeprowadzono w dniu 29 lipca 2016 r. i ustalono, że w części zachodniej działki znajduje się brama wjazdową oraz fragment terenu utwardzonego ozdobną kostką brukową. W części środkowej działki znajduje się fragment garażu kontenerowego, zaś cześć wschodnia działki jest zagospodarowana fragmentem pielęgnowanego trawnika oraz roślinami ozdobnymi. Działka nr [...] stanowi więź gospodarczą z działką nr [...]. Na działce nr [...] nie występują elementy (fragmenty) sieci gazowej. wodociągowej, cieplnej, oświetleniowej, telekomunikacyjnej i drogowej, co wynika z pism [...] Sp. z o.o. Oddział w [...] z dnia 01 lipca 2016 r., [...] S.A. z dnia 28 czerwca 2016 r., [...] Sp. z o.o. Oddział w [...] z dnia 27 czerwca 2016 r., [...] S.A. z dnia 06 lipca 2016 r. oraz Z. D. M. w [...] z dnia 5 i 11 lipca 2016 r. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w P. Wydział II Cywilny z dnia 27 lipca 2007 r. sygn. akt [...] spadek po C. K. zmarłym dnia 25 kwietnia 1981 r. podstawie ustawy nabyli: żona H. K. oraz syn M. K., każdy w ˝ części. Natomiast spadek po H. K. na podstawie ustawy nabył w całości syn M. K.. Postanowieniem Sądu Rejonowego w P. Wydział III Cywilny z 30 marca 1999 r. sygn. akt [...] "spadek po L. W. na podstawie ustawy nabyli: żona E. W. i córka A. B. P. po ˝ części, natomiast spadek po E. W. nabyła córka A. B. P. w całości. Z powyższego wynika, ze osobami uprawnionymi o zwrot przedmiotowej nieruchomości są M. K. i A. P. oraz spadkobiercy po L. P.. P. część udziału w przedmiotowe nieruchomości po L. P. stanowi własność M. P.. Starosta [...] postanowieniem z dnia 20 września 2016 r. znak [...] powołał rzeczoznawcę majątkowego, jako biegłego w przedmiotowej sprawie, do sporządzenia operatu szacunkowego ustalającego wartość nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Rzeczoznawca majątkowy sporządził operat szacunkowy w dniu [...] grudnia 2016 r. Następnie decyzją z dnia 02 marca 2017 r. Starosta [...] orzekł o zwrocie na rzecz A. P. Ľ części, M. K. w ˝ części nieruchomości stanowiącej własność M. P., położonej w P., zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy P. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obręb J., arkusz mapy [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniosło M. P.. Wojewoda rozpoznając wniesione odwołanie przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przytoczył treść przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując, że zwrot nieruchomości jest możliwy, gdy nie zrealizowano na niej, rozumianego w sposób ścisły, celu wywłaszczenia. Organ przywołał treść art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym, przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się również odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy 22 maja 1958 r. o terenach budowlanych domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach. Zgodnie z art. 11 powołanej powyżej ustawy z gruntów objętych podziałem 33% ogólnej powierzchni przechodzi na własność Państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydiom rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Przejście tych gruntów na własność Państwa następuje w stanie wolnym od wszelkich obciążeń z dniem uprawomocnienia się decyzji o zatwierdzeniu podziału. Decyzja ta stanowi podstawę do ujawnienia prawa własności w księgach wieczystych. Przepis art. 6 ust. 1 powołanej powyżej ustawy stanowił natomiast, że po wyznaczeniu terenów budownictwa jednorodzinnego właściwy organ prezydium powiatowej rady narodowej sporządza szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego całości lub części tych terenów: 1) podział terenów budownictwa jednorodzinnego na bloki budowlane lub inne zespoły przestrzenne, przeznaczone pod zabudowę domami jednorodzinnymi. [...] 3) sieć komunikacyjną oraz zasady technicznego i sanitarnego uzbrojenia terenu, natomiast art. 10 mówił, że projekt podziału opracowuje się w oparciu o zatwierdzony szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego (art. 6 ust. 1 ustawy), a projekt podziału określa ilość, kształt, rozmiary i położenie działek budowlanych oraz gruntów przeznaczonych na potrzeby użyteczności publicznej. Zdaniem Wojewody należało przyjąć, że działka nr [...] w dacie wywłaszczenia była przeznaczona na cele komunikacyjne (drogę), bowiem zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego M. P., obowiązującego w latach 1966-1975, działka ta znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem [...] - mieszkalnictwo rodzinne o niskiej intensywności. Działka powyższa została przejęta od dotychczasowych jej współwłaścicieli - L. P., L. W. i jego żony E. W. oraz H. K. przez Skarb Państwa na mocy decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady N. M. P. z [...] sierpnia 1963 r. znak [...] Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, że Skarb Państwa przejął tylko parcelę o powierzchni 47 m2 gruntu, który został przeznaczony pod użyteczność publiczną (ulicę). W ocenie Wojewody zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala określić cel wywłaszczenia oraz czy został on zrealizowany. Bezspornym - w świetle materiału dowodowego zgromadzonego przez Starostę [...] – jest, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w stosunku do działki nr [...] ponieważ nie powstała tam planowana ulica. Oględziny przeprowadzone przez Starostę [...] wykazały, ze na działce nr [...] nie powstała żadna infrastruktura, którą można by traktować jako ulicę. Zdaniem Wojewody, w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Tym samym Wojewoda uznał za bezzasadny zarzut zawarty w odwołaniu, że Starosta [...] wydając przedmiotową decyzje naruszył przepisy art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Równocześnie Wojewoda zwrócił uwagę, że w przedmiotowej sprawie odjęcie prawa własności nieruchomości nastąpiło bez odszkodowania, zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 11 o terenach budowlanych domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, który stanowił, że na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania przechodziło 33 % gruntów objętych podziałem, z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydiom rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. W związku z powyższym, w ocenie Wojewody, bezpodstawnym było odwołanie się Starosty [...] do trybu określonego w art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami, którego celem jest ustalenie wysokości odszkodowania. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. P. podniesiono zarzuty naruszenia art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez uznanie, iż zostały spełnione przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, w sytuacji, gdy materiał zgromadzony w postępowaniu tego nie przesądza oraz naruszenia art. 77 § 1 oraz 80 K.p.a. polegające na nie pozyskaniu przez organ orzekający całości materiału dowodowego. W ocenie Miasta z rozstrzygnięciem organu administracji nie sposób się zgodzić, z uwagi na to, że zostało ono podjęte, w zasadzie, jedynie na podstawie aktualnego sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. Tymczasem, przesłanki do uznania, iż dana nieruchomość jest zbędna na cel wywłaszczenia zostały ściśle określone w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i podlegają ścisłej wykładni. Organ II instancji w żaden sposób nie odniósł się do przedłożonego przez M. P. zdjęcia, z którego wynika, iż nieruchomość była w przeszłości wykorzystywana pod obsługę komunikacyjną sąsiadujących z nią terenów mieszkaniowych. Jak wyjaśniono w skardze, aktualna działka nr [...] odpowiada dawnej parceli [...], która powstała z podziału nieruchomości położonej u zbiegu ulic [...] i [...], zapisanej w KW [...], stanowiącej własność L. P. do [...] części, L. W. i żony E. W. w ustawowej wspólności majątkowej do [...] części oraz H. K. do ˝ części o pow. 775 m2. W wyniku powyższego podziału, zatwierdzonego decyzją kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady N. m. P. z dnia 12.11.1962 r., sygn. [...] powstały trzy parcele, z czego dwie pozostały własnością dotychczasowych właścicieli, ww. parcela natomiast została przejęta przez Skarb Państwa z przeznaczeniem pod użyteczność publiczną - ulicę. Powyższy podział został zrealizowany w oparciu o art. 11 oraz 18 ust. 1 pkt 5 ustawy o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach i powinien także zostać sporządzony w oparciu o zatwierdzony szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego - zgodnie z art. 10 powołanej powyżej ustawy o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach. Planu tego jednakże organ prowadzący niniejsze postępowanie administracyjne nie pozyskał. Tymczasem, jak wskazano w zaskarżonej decyzji, nie można nie zauważyć, iż na przestrzeni lat w kolejnych planach opracowywanych dla przedmiotowego terenu dominującym było jogo przeznaczenie pod budownictwo mieszkaniowe. Sama ustawa, na podstawie której, przejęto przedmiotową nieruchomość na własność Skarbu Państwa, określała przede wszystkim zasady podziału nieruchomości dla celów realizacji budownictwa mieszkaniowego. Niewątpliwie, zatem, podział dawnej parceli [...], który był lokalizowany na wniosek byłego właściciela, i miał na celu przede wszystkim wydzielenie parcel budowlanych, dokonany został w celu realizacji zapisów szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego, a więc w celu realizacji zabudowy mieszkaniowej na przedmiotowym terenie. Zasadne, zatem, było także wydzielenie nieruchomości, która miała zapewnić obsługę komunikacyjną pozostałych nieruchomości, na których zlokalizowane miały być budynki mieszkalne. Ponadto, zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r., 33 % gruntów objętych podziałem obligatoryjnie przechodziło na własność Państwa. W związku z tym, brak było możliwości wydzielenia parcel budowlanych (zgodnie z założeniami planu szczegółowego), a co za tym idzie, brak możliwości realizacji budownictwa mieszkaniowego, bez jednoczesnego przekazania części gruntów na własność Skarbu Państwa na potrzeby użyteczności publicznej. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia, zatem, z przejęciem nieruchomości na cele użyteczności publicznej - ulicę, niewątpliwie mającej służyć przede wszystkim obsłudze komunikacyjnej, zlokalizowanej w otoczeniu, zabudowy mieszkaniowej. Niemniej jednak, kwestii zbędności przedmiotowej nieruchomości nie może przesądzać tylko i wyłącznie jej aktualny stan zagospodarowania. Na zdjęciu dostarczonym przez Z. G. i K. M. [...] w [...], zrobionym dnia 24 lutego 2010 r. wyraźnie widać, że przedmiotowa nieruchomość, a także znajdujące się w linii prostej kolejne działki lub ich części stanowiły drogę. Możliwe, zatem, że w kolejnych latach na skutek zmian w zakresie obsługi komunikacyjnej zlokalizowanego w tym rejonie budownictwa mieszkaniowego, ww. nieruchomości, w tym dz. [...], zostały zaanektowane do sąsiadujących posesji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania jest prawidłowość decyzji organów administracji publicznej, mocą których orzeczono o zwrocie na rzecz A. P. Ľ części, M. K. w ˝ części nieruchomości stanowiącej własność M. P., położonej w P., zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy P. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obręb J., arkusz mapy [...]. Okolicznością bezsporną, nie kwestionowaną przez strony, pozostaje, że Kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady N. M. P. decyzja z dnia 12 listopada 1962 r. znak [...]; zatwierdził projekt podziału na parcele budowlane z nieruchomości położonej przy ul. [...] nr [...], o pow. 775m2 zapisanej w KW nr [...] stanowiącej własność L. P. do Ľ cz. L. W. i jego żony E. W. w ustawowej wspólności majątkowej do Ľ części oraz H. K. do połowy. Następnie decyzją Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady N. M. P. z dnia 15 sierpnia 1963 r. znak [...] uznano podział nieruchomości położonej przy ul. [...] o pow. pow. 775m2 zapisanej w KW nr [...] stanowiącej własność L. P. do Ľ cz. L. W. i jego żony E. W. w ustawowej wspólności majątkowej do Ľ części oraz H. K. do połowy za zakończony i wprowadzono następujący stan własności na obszarze objętym podziałem: 1) na rzecz Skarbu Państwa przejęto z KW [...]: 1. parcelę pod budowę oznaczona nr. katastr. [...] którą dopisano do Kw. [...]; 2. pozostałe 2 parcele oznaczone Nr katastr. [...] i [...] o łącznej powierzchni 728 m stanowiły własność dotychczasowych właścicieli. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na rzecz Skarbu Państwa przejęto tylko parcelę o powierzchni 47 m2 gruntu, który jest przeznaczony pod użyteczność publiczną (ulice). Przejęcia dokonano w trybie art. 11 i art. 18 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach budowlanych domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach. Mając powyższe na względzie wskazać należy, że stosownie do treści art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się również odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy 22 maja 1958 r. o terenach budowlanych domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zbycie nieruchomości nastąpiło na podstawie powołanej powyżej ustawy, co z kolei umożliwiało wszczęcie postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o którym mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Nie budzi również wątpliwości Sądu prawidłowość określenia kręgu osób, które mogły skutecznie wnosić o wszczęcie postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Stosownie do treści art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Równocześnie, stosownie do treści art. 137 ust. 2 powołanej powyżej ustawy, jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Jak wskazuje analiza akt sprawy Miasto kwestionuje możliwość zwrotu nieruchomości opierając się na dwóch przesłankach – braku dostatecznego wyjaśnienia celu wywłaszczenia oraz okoliczności, że nie sposób z góry przyjąć, jak czynią to organy, że cel powyższy nie został zrealizowany. Przechodząc do pierwszego zarzutu, wskazać należy, że Miasto wywodzi, iż zgodnie z art. 11 oraz 18 ust. 1 pkt 5 ustawy o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach podział nieruchomości powinien być sporządzony w oparciu o zatwierdzony szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego - zgodnie z art. 10 powołanej powyżej ustawy o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach. Planu tego jednakże organ prowadzący niniejsze postępowanie administracyjne nie pozyskał, co jest o tyle istotne, że na przestrzeni lat w kolejnych planach opracowywanych dla przedmiotowego terenu dominującym było jego przeznaczenie pod budownictwo mieszkaniowe. Mieć jednak należy na względzie, że bezwzględnie w niniejszej sprawie można było określić cel wywłaszczenia. I tak, działka nr [...] w dacie wywłaszczenia była przeznaczona na cele komunikacyjne (drogę), bowiem zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego miasta [...], obowiązującego w latach 1966-1975, działka ta znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem [...] - mieszkalnictwo rodzinne o niskiej intensywności. Co więcej, działka powyższa została przejęta od dotychczasowych jej współwłaścicieli na mocy decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady N. M. P. z 15 sierpnia 1963 r. gdzie wprost wskazano, że Skarb Państwa przejął tylko parcelę o powierzchni 47 m2 gruntu, który został przeznaczony pod użyteczność publiczną (ulicę). W powyższym świetle nie można skutecznie zakwestionować celu wywłaszczenia, którym była budowa ulicy. Oględziny działki nr [...] przeprowadzone 29 lipca 2016 r. wskazują, że w części zachodniej działki znajduje się brama wjazdową oraz fragment terenu utwardzonego ozdobną kostka brukową. W części środkowej działki znajduje się fragment garażu kontenerowego, zaś cześć wschodnia działki jest zagospodarowana fragmentem pielęgnowanego trawnika oraz roślinami ozdobnymi. Działka nr [...] stanowa więź gospodarczą z działką nr [...]. Na działce nr [...] nie występują elementy (fragmenty) sieci gazowej, wodociągowej, cieplnej, oświetleniowej, telekomunikacyjnej i drogowej, co wynika z pism [...] Sp. z o.o. Oddział w P. z dnia 01 lipca 2016 r., [...] S.A. z dnia 28 czerwca 2016 r., [...] Sp. z o.o. Oddział w P. z dnia 27 czerwca 2016 r., [...] S.A. z dnia 06 lipca 2016 r. oraz Z. D. M. w [...] z dnia 5 i 11 lipca 2016 r. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala zatem przyjąć, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w stosunku do działki nr [...] ponieważ nie powstała tam planowana ulica. Oględziny przeprowadzone przez Starostę [...] wykazały, ze na działce nr [...] nie powstała żadna infrastruktura, którą można by traktować jako ulicę. Zachodzi zatem przesłanka zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Okoliczności powyższej nie zmienia również przedstawione przez M. zdjęcie lotnicze wykonane w kwietniu 2010 r., mające wskazywać, że na działce nr [...] faktycznie zrealizowana została droga. Wręcz przeciwnie, w ocenie Sądu zdjęcie powyższe potwierdza okoliczności ustalone podczas przeprowadzenia oględzin w lipcu 2016 r. Tym samym Wojewoda wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszenia przepisów art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło