II SA/Po 709/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Małek /spr./ Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi O. i F.Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego; o d d a l a s k a r g ę /-/ B.Drzazga /-/ A.Zieliński /-/ St.Małek K I. i B. D. oraz I. i M. R. są współwłaścicielami działki nr [...] przy ul. [...] nr 2 w K. Właścicielami działki sąsiedniej nr [...] ul. [...] nr 4 są O. i F. Z. Urząd Rejonowy wszczął [...] r. na żądanie F. Z. postępowanie "w sprawie zamurowania otworów okiennych w ścianie budynku przy ul. [...] nr 2". Zainteresowany podał, iż żądanie dotyczy dwóch okien usytuowanych na parterze i piętrze budynku. Wskazał, iż okna służą jako oświetlenie i wentylacja pomieszczeń przeznaczonych na łazienki. Kierownik Urzędu Rejonowego decyzją z dnia [...] r. na podstawie przepisów art. 66 i art. 87 ust. 4 ustawy Prawo budowlane (Dz.U. z 1994 r. Nr 89 poz. 414 ze zm.) nakazał współwłaścicielom budynku przy ul. [...] nr 2 zlikwidowanie otworów okiennych. Wojewoda decyzją z dnia [...] r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy uwzględnić przepisy prawa budowlanego z okresu budowy przedmiotowego budynku. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 1 czerwca 2000 r. (sygn. akt II SA/Łd 2692/98) oddalił skargę F. Z. W uzasadnieniu wskazano, iż bezsporne jest, że budynek wybudowany został jeszcze przed I wojną światową. Według twierdzeń F. Z. właściciele spornego budynku w 1947 r. dopuścili się samowoli budowlanej polegającej na wymianie luksferów na szyby. Jeżeli zatem działania inwestycyjne miały rzeczywiście miejsce w podanej dacie, to skutki tych działań oceniać należy w oparciu o ówcześnie obowiązujące przepisy. Z tych powodów uznano, iż decyzja Wojewody jest zgodna z prawem. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. na podstawie przepisu art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie "w sprawie nakazu doprowadzenia do stanu zgodnego z obowiązującymi warunkami technicznymi ściany szczytowej budynku mieszkalnego na działce położonej w K. przy ul. [...] 2". Powiatowy Inspektor stwierdził, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe, gdyż brak jest jakichkolwiek archiwalnych dokumentów, z których wynikałoby czy i kiedy została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę, czy też przebudowę ściany bądź pomieszczeń. W dniu [...] r. Powiatowy Inspektor na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 kpa wznowił z urzędu postępowanie w powyższej sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] r. Podał, iż F. Z. w dniu [...] maja 2006 r. przedstawił nowe dowody w sprawie. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. na podstawie przepisów art. 66 ust. 1 pkt 1 oraz art. 83 ustawy Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.) i przepisów § 20 ust. 1 i 2, § 78 ust. 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.U. Nr 38 poz. 196) - nakazał I. i B. D. oraz M. i I. R. doprowadzić do stanu zgodnego z obowiązującymi warunkami technicznymi graniczną ścianę budynku mieszkalnego przy ul. [...] nr 2 (zlikwidować otwory okienne w ścianie granicznej od strony działki nr [...] oraz od strony działki nr [...]) w terminie do [...] września 2006 r.". W uzasadnieniu podano, iż F. Z. przedłożył oświadczenie F. N. (córki A. L.), która potwierdziła zeznania matki złożone [...] kwietnia 1999 r. (k. 19). A. L. zeznała, iż w 1965 r. nabyła budynek przy ul. [...] nr 1 i wówczas w budynku sąsiednim ([...] nr 2) w ścianie granicznej znajdowały się luksfery. Sporne otwory okienne wykonane zostały zatem po 1965 roku, ale nie później niż w 1969 r. Wykonanie tych robót należało zatem ocenić według przepisów prawa budowlanego z 1961 r. F. N. w dniu [...] czerwca 2006 r. złożyła dodatkowe oświadczenie, w którym podała, iż dotychczasowe jej zeznania oraz zeznania matki dotyczyły okna w ścianie granicznej od strony ogrodu, a nie od strony działki F. Z. Powiatowy Inspektor uznał, iż również te okna na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane winny być zlikwidowane. Odwołanie wnieśli I. i M. R. oraz B. i I. D., żądając uchylenia decyzji i umorzenia postępowania. Odwołujący wskazali, iż brak było podstaw do wznowienia postępowania. Decyzja ostateczna z [...] 1998 r. dotyczyła bowiem dwóch okien na parterze i piętrze budynku przy ul. [...] nr 2 od strony działki nr [...], a nie działki oznaczonej nr [...], stanowiącej własność F. N. Okna objęte decyzją z [...] 1998 r. istnieją co najmniej od 1947 r., gdyż wynika to z dokumentacji przedłożonej przez uprawnionego architekta. Przedłożone przez F. Z. oświadczenie F. N. nie stanowi - zdaniem odwołujących - nowego dowodu ani nowej okoliczności faktycznej, gdyż nie dotyczy przedmiotu umorzonego postępowania. F. N. nie jest też - jak przyjął to Powiatowy Inspektor - nową stroną postępowania. Okno od strony działki nr [...] nie było bowiem przedmiotem postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił kwestionowaną decyzję i umorzył postępowanie I instancji prowadzące do jej wniesienia. Organ odwoławczy wskazał, iż oświadczenie F. N. nie jest żadnym nowym dowodem w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Dotyczy bowiem okien nie będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Postępowanie to dotyczyło bowiem dwóch okien od strony działki [...]. Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, iż wznawiając postępowanie należało wydać stosowne postanowienie (art. 149 § 1 kpa), a nie zawiadomienie o wznowieniu. Wojewódzki Inspektor stwierdził, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności przepisu art. 151. Nadto uznał, że powołane w decyzji rozporządzenie w sprawie warunków technicznych utraciło moc obowiązującą (art. 70 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1074 r.). Z tych powodów Wojewódzki Inspektor stwierdził, iż decyzję organu I instancji należało wyeliminować z obrotu prawnego. O. i F. Z. wnieśli skargę zarzucając, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisu § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75 poz. 690) i z tego powodu wnieśli o utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący podkreślili, że przedmiotowe okna usytuowane w ścianie granicznej naruszają przepisy § 20 ust. 1 i 2 oraz § 78 ust. 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budownictwa powszechnego oraz aktualnie obowiązującego przepisu § 12 ust. 1 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zasadę trwałości decyzji administracyjnych wyraża przepis art. 16 kpa. Według wskazanego przepisu decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie. Decyzja staje się ostateczna jeżeli strona nie złożyła w terminie odwołania. Niewątpliwe jest, iż decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] r. stała się ostateczną, gdyż żadna z zainteresowanych stron w terminie określonym przepisem art. 129 nie złożyła odwołania. W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie z urzędu lub na żądanie strony, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 i art. 147). Stosownie do przepisu art. 151 organ administracji po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy wydaje decyzję, w której: 1. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 (lub art. 145a), albo 2. uchyla dotychczasową decyzję, gdy stwierdzi istnienia podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Organ odwoławczy słusznie stwierdził, iż decyzja organu pierwszej instancji narusza przepisy powyższego postępowania. Przede wszystkim stwierdzić należy, iż brak było podstaw w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa do wznowienia postępowania i do uchylenia decyzji dotychczasowej. Postępowanie zostało wznowione na podstawie pisemnego oświadczenia F. N. Uszło jednak uwagi Powiatowego Inspektora, iż oświadczenie to nie dotyczy przedmiotowych otworów okiennych (na parterze i piętrze) ściany granicznej budynku przy ul. [...] nr 2 od strony działki [...], będącej własnością skarżącego. Nie są to zatem nowe okoliczności faktyczne, ani nowy dowód w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 pkt 5. Organ odwoławczy słusznie wiec stwierdził, iż brak było podstaw do wznowienia z urzędu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] r. W tej sytuacji prowadzenie z urzędu postępowania stało się bezprzedmiotowe i uzasadniało na podstawie art. 105 § 1 kpa jego umorzenie. Trafny jest pogląd organu odwoławczego, iż decyzję Powiatowego Inspektora należało wyeliminować z obrotu prawnego również z tego powodu, że narusza ona przepis art. 151, pomijając całkowicie wymogi co do treści decyzji kończących wznowione postępowanie. Wobec braku podstaw do wznowienia postępowania podnoszone przez skarżącego argumenty dotyczące warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - nie mają żadnego znaczenia. Zmiana treści decyzji ostatecznej z [...] r. może nastąpić jedynie w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Wyjątki, o których mowa, są wyraźnie przewidziane w przepisach art. 145, 154, 155, 156, 161, 162 i 163 i do nich wyłącznie ogranicza się możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej. Uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ B.Drzazga /-/ A.Zieliński /-/ St.Małek MK