II SA/Po 709/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu -Katarzyna Witkowicz-Dwornicka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 października 2009r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia 1. ustanowić dla J.K. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, 2. odmówić J.K. zwolnienia od kosztów sądowych. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka Skarżący J.K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taki szczególny przepis stanowi art. 239 pkt 1 a) ppsa, zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Zasiłek celowy na zakup opału jest formą pomocy społecznej udzielanej przez władze publiczne w celu objęcia ochroną przed niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb bieżącego utrzymania. Stąd podmioty wnoszące skargi na decyzje odmawiające przyznania tego rodzaju wsparcia, z mocy prawa, nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych i wydatków (art. 211 - art. 213 p.p.s.a.). Wobec powyższego skarżący zwolniony jest na mocy ustawy z obowiązku poniesienia kosztów sądowych związanych z jego udziałem w niniejszej sprawie (art. 239 pkt 1 a) cytowanej ustawy). Wyjaśnić należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych pozostaje aktualne jedynie w sytuacji, gdy na podmiocie występującym z takim żądaniem ciąży obowiązek uiszczenia tych kosztów. Nie ma interesu prawnego w domaganiu się zwolnienia od kosztów sądowym osoba, która nie ma obowiązku ich uiszczenia. W takiej sytuacji zwolnienie od kosztów sądowych w drodze postanowienia nie może być przyznane i w konsekwencji należy oddalić wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a.), gdyż żądanie obejmujące wydanie orzeczenia o zwolnieniu od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Wnioskodawca złożył także wniosek o ustanowienie adwokata, który należało rozpoznać merytorycznie w oparciu o jego sytuację majątkową, rodzinną i finansową. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, ale posiadają rozdzielność majątkową. Utrzymują się z rent inwalidzkich w wysokości [...] zł i [...] zł. Wnioskodawca wskazał, że żyje w ubóstwie, brak mu środków na zakup leków, żywności, poniesienie opłat socjalnych. Prócz tego wskazał, że cierpi na cukrzycę i inne schorzenia, nie może więc podjąć pracy. W części wniosku o prawo pomocy dotyczącej posiadanego majątku wnioskodawca wskazał, że posiada dom o powierzchni [...] m², w którym mieszkanie stanowi [...] m², prócz tego posiada działkę rzemieślniczą o powierzchni [...] m². Następnie wnioskodawca oświadczył, że nie posiada oszczędności, czy wartościowych ruchomości. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić najmniejszych należności sądowych nawet w części (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja skarżącego pozwala na ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z uwagi na stan zdrowia nie ma możliwości podjęcia pracy, więc wraz z żoną utrzymują się jedynie z rent w wysokości, która nie pozwala na pełne zaspokojenie bieżących potrzeb koniecznego utrzymania. Brakuje im środków na żywność, leki, na opał i konieczne remonty domu. Wnioskodawca posiada wprawdzie dom, ale wykorzystuje go na cele mieszkalne, a jego stan techniczny wymaga remontu. Wnioskodawca dysponuje także działką rzemieślniczą, ale nie wskazał, by czerpał z niej jakiekolwiek dochody. Uzyskanie dodatkowych środków poprzez wydzierżawienie jej, czy sprzedaż musi być jednak realne. Jeżeli nawet taki sposób pozyskania dodatkowych funduszy okaże się możliwy to wnioskodawca uzyska te środki dopiero w przyszłości, gdy tymczasem przedmiotem badania jest aktualna sytuacja finansowa wnioskodawcy. Przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja finansowa wskazuje, więc że wnioskodawca nie ma możliwości wygospodarowania środków na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Należało, zatem uwzględnić wniosek o prawo pomocy w tym zakresie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka