II SA/Po 71/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2010 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2009 r. Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B.Drzazga /-/ E.Brychcy /-/ A.Łaskarzewska Decyzją z dnia [...] 2009r. Prezydent Miasta P., po rozpatrzeniu wniosku T. D. nie przyznał zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rok szkolny 2010/2011 na rzecz R. i K. D. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 5 ust. 1 i 5, art. 6, art. 11a, art. 14, art. 20 art. 24 ust. 1 i 2 art. 26 ust. 1,3 i 6, art. 32 ust.2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2.06.2005r. w sprawie sposobu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18.07.2006r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. Nr 130, poz. 903) w związku z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11.08.2009r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. Nr 129, poz. 1058) oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17.10.2008r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 1456). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje, jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 504 zł. W związku ze złożeniem przez T. D. wniosku o pomniejszenie dochodu o dochód utracony i przedłożenie świadectwa pracy w zakładzie A w okresie od [...]1999r. do [...] 2008r., organ pomniejszył osiągnięty w 2008r. dochód o dochód utracony. Podstawą pomniejszenia dochodu był art. 3 pkt 23, zgodnie z którym utratę dochodu oznacza m.in. utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyjątkiem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. Ponadto do dochodu rodziny została wliczona miesięczna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości [...],[...] zł netto, będąca dochodem uzyskanym, bowiem stosownie do § 18 pkt 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń. Organ mając na uwadze powyższe stwierdził, że dochód rodziny wnioskodawczyni w 2008r. w przeliczeniu na osobę wyniósł [...],[...] zł, zatem jest wyższy od ustawowego o 151,04 zł i jest większy od najniższego zasiłku rodzinnego, który na dzień wydania decyzji wynosi 68 zł. Od powyższej decyzji wnioskodawczyni wniosła odwołanie, wskazując że od marca 2009r. otrzymuje jedynie rentę z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 908,33 zł, a po zakończeniu pracy w firmie A z końcem kwietnia 2008r., jedynym źródłem jej utrzymania było świadczenie rehabilitacyjne, wypłacane przez ZUS do lutego 2009r. Wnioskodawczyni podniosła, że wyliczony przez organ I instancji dochód w przeliczeniu na osobę w kwocie [...], [...] zł jest nierzeczywisty i wskazała, że gdy składała w kwietniu 2009r. wniosek to jej dochody były odpowiednie, aby zasiłek rodzinny otrzymać. Skarżąca podała, że obecnie dochody jej rodziny wynoszą [...],[...] zł na osobę. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. utrzymało zaskarżoną decyzję, podzielając ustalenia stanu faktycznego i ocenę prawną organu I instancji. Powyższa skarga organu odwoławczego jest przedmiotem skargi T. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze skarżąca podnosi, że otrzymywane w 2008r. wynagrodzenie utraciła, utraciła również otrzymywane w tymże roku świadczenie rehabilitacyjne z powodu choroby i w rezultacie jej dochód w 2008r. i 2009r. (z tytułu renty z powodu niezdolności do pracy) nawet nie zbliżył się do wyliczonej przez organ I instancji kwoty [...],[...] zł. Zdaniem skarżącej nie przekroczyła ona i nie przekracza ustalonego w ustawie kryterium dochodowego w kwocie 504 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej jako p.p.s.a. Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności uznać należy, iż decyzja ta uchybia prawu. Dodać przy tym należy, iż sąd nie jest władny do zastępowania organów administracji publicznej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych. Ponadto sąd administracyjny - jak wynika z treści art. 134 § 1 rozstrzyga sprawę w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest kontrola zasadności odmowy przyznania T. D. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego: dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez dziecko – na rzecz dzieci R. i K. D. Zasady ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, ich przyznawania oraz wypłacania reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm.) - dalej jako "ustawa". Z art. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że do świadczeń rodzinnych należy między innymi zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. W myśl art. 4 ust. 2 prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się. Z kolei art. 5 ust. 1 stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza 504 zł. Przepis ten zatem ustanowił przesłankę w zakresie przyznania zasiłku rodzinnego w postaci kryterium dochodowego. Wreszcie z treści art. 24 ust. 1 ustawy wynika, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy (okres od 1 września do 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych - art. 3 pkt 10 ustawy), a prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 ustawy). Mając na uwadze powyższe należy podkreślić, iż kryterium "dochodu rodziny" pozwala organowi stwierdzić, czy nastąpiło bądź nie nastąpiło przekroczenie kwoty dochodu. Definicja legalna "dochodu rodzinnego" jest zamieszczona w art. 3 pkt 2 ustawy i wynika z niej, że przez dochód rodziny rozumie się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskiwany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, czyli w niniejszym przypadku uzyskany w 2008 roku (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2008r., sygn. akt l OSK 124/08, LexPolonica nr 1997792). Analizując funkcję wykładanych przepisów oraz art. 3 pkt 23 i art. 5 ust. 4 i 4a ustawy, które pozostają z nimi w związku, można dostrzec, że pojęcia których dotyczą (utraty dochodu oraz uzyskania dochodu) ustawodawca stworzył, aby zaktualizować dochód rodziny ustalany w celu określenia uprawnienia do świadczeń rodzinnych. Takie zaktualizowanie było potrzebne, gdyż z analizy takich pojęć, jak dochód rodziny (art. 3 pkt 2) i okres zasiłkowy (art. 3 pkt 10) wynika, że pomiędzy okresem, który jest istotny dla ustalenia dochodu rodziny, a czasem ustalania uprawnienia do świadczeń rodzinnym, może upłynąć na tyle dużo czasu, że mogą nastąpić istotne zmiany w sytuacji dochodowej rodziny. Zatem, jeżeli funkcją tych przepisów ma być zaktualizowanie dochodu rodziny na czas ustalania uprawnienia do świadczeń rodzinnych, to należy przyjąć, że na podstawie art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych uzyskany dochód może powiększyć dochód rodziny jedynie wtedy, gdy ten dochód istnieje w chwili aktualizacji. Przepis ten nie ma zatem zastosowania wtedy, gdy zdarzenie powodujące uzyskanie dochodu (art. 3 pkt 24 ustawy) jest jednocześnie przyczyną utraty dotychczasowego źródła dochodu. Tak zaś jest w przypadku dochodu z tytułu wynagrodzenia za pracę i przyznania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zgodnie art. 12 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach (Dz.U. z 2004r., Nr 39, poz. 353 ze zm.) niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu, natomiast częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. W niniejszej sprawie, co jest niesporne i co wynika z załączonych do akt administracyjnych dokumentów, skarżąca T. D. w okresie od 1991r. do [...] 2008r. była zatrudniona w zakładzie A, a następnie od [...].2008r. do końca lutego 2009r. korzystała ze świadczenia rehabilitacyjnego w związku z niemożnością wykonywania pracy ze względów zdrowotnych. Decyzją z dnia [...].2009r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. przyznał skarżącej rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy do dnia [...] 2010r. w kwocie [...],[...] zł. Powyższe wskazuje zatem na to, że uzyskana w 2009r. przez skarżącą renta powodu niezdolności do pracy związana była z utratą uzyskiwanego w 2008roku dochodu z tytułu wynagrodzenia i związanego z nim świadczenia rehabilitacyjnego. Zdaniem Sądu, w takiej sytuacji art. 5 ust. 4a ustawy należy wykładać w ten sposób, że nie stanowi on podstawy do ustalenia dochodu rodziny, jeżeli uzyskany dochód w roku następnym po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy to renta z powodu niezdolności do pracy, uzyskana na skutek zdarzenia (choroby), które jednocześnie spowodowało utratę źródła dochodu stanowiącego podstawę ustalenia dochodu rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Przyjęta przez organy interpretacja w/w przepisu doprowadziła bowiem do wyliczenia skarżącej dochodu, którego jej rodzina nigdy nie osiągnęła ani w 2008r, ani w 2009r. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z istotnym naruszeniem prawa materialnego, a mianowicie art. 5 ust. 4a ustawy. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż przyjmując wykładnię art. 5 ust. 4a ustawy ustaloną przez Sąd należało uwzględnić przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącej jedynie jej dochody uzyskane w 2008 r. Z tych wszystkich względów, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Uwzględnienie skargi powoduje, że organy administracji ponownie rozpatrzą sprawę z wniosku skarżącej o przyznanie świadczeń rodzinnych i przy tym ponownym rozpatrzeniu wezmą pod uwagę wykładnię przepisów prawa materialnego przyjętą przez Sąd. /-/ B.Drzazga /-/ E.Brychcy /-/ A.Łaskarzewska