II SA/Po 710/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę, II. przyznaje adwokat M. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) tytułem podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., znak [...], burmistrz Gminy i miasta K. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz., 993 z późn. zm.) w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) wymeldował M. L. z pobytu stałego w K. przy ul. P. [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] grudnia 2012 r. J. L. wystąpił o wymeldowanie swojej byłej żony – M. L. Organ wskazał, że wyrokiem z dnia [...] maja 2007 r. Sąd Okręgowy w K. rozwiązał małżeństwo M. i J. L. Jeszcze w trakcie trwania małżeństwa J. L. nabył z majątku wspólnego własność ½ części niezabudowanej nieruchomości położonej w K. przy ul. P. [...]. Od tego czasu małżonkowie byli zameldowani pod tym adresem. Mimo rozwiązania ich małżeństwa, zdecydowali się pozostać w miejscu dotychczasowego stałego zameldowania, zajmując oddzielne pokoje. Pomiędzy byłymi małżonkami dochodziło jednak do nieporozumień. Z uwagi na powtarzające się awantury, M. L. w październiku 2010 r. wyprowadziła wraz z dziećmi ze wspomnianej nieruchomości i zamieszkała u rodziców w miejscowości J. [...], K. Skarżąca udała się do miejsca stałego zameldowania w październiku 2012 r., w celu zabrania wszystkich swoich rzeczy osobistych. Od tego czasu nie powróciła do miejsca stałego zameldowania i nie podjęła żadnych kroków prawnych, zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania. Obecnie M. L. mieszka wraz z dziećmi u swoich rodziców i tam koncentruje swoje życie. Opuszczenie miejsca stałego pobytu ma charakter trwały. Ponadto, pomiędzy byłymi małżonkami toczy się postępowanie o podział majątku wspólnego, które jest zawieszone do czasu sprzedaży wspólnej nieruchomości stron przy ul. P. [...]. Obie strony wyraziły bowiem chęć sprzedaży tej posesji. Następnie organ przytoczył przepisy, które znajdowały zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, podkreślając zarazem, że trwałe opuszczenie miejsca pobytu w październiku 2010 r. ma charakter bezsporny. Wątpliwości dotyczą tylko dobrowolności opuszczenia miejsca zameldowania. Za spełnieniem tego wymogu przemawia w ocenie organu brak podjęcia jakichkolwiek środków prawnych w celu odzywania posiadania omawianej nieruchomości. Wprawdzie w październiku 2012 r. skarżąca wróciła na teren posesji, lecz jedynie po to, aby zabrać swoje rzeczy osobiste. Aktualnie w omawianej nieruchomości nie znajdują się już jej rzeczy osobiste. Pismem z dnia [...] marca 2013 r. M. L. odwołała się od powyższej decyzji Burmistrza Gminy i Miasta K. z dnia [...] lutego 2013 r. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że opuszczenie przez nią wspólnej nieruchomości nie miało dobrowolnego charakteru. Wynikało ono z ciągłych awantur, wszczynanych przez byłego męża, oraz przemocy stosowanej przez niego wobec skarżącej. W szczególności były mąż zakręcał jej wodę, wyłączał prąd i gaz, co czyniło mieszkanie pod jednym dachem niemożliwym. O zajściach tych wielokrotnie informowano policję i prokuraturę, jednak postępowania w tym zakresie były umarzane z powodu braku dowodów lub odmawiano wszczęcia postępowania. Okoliczności te potwierdza wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] października 2012 r., [...], zasądzający na rzecz skarżącej od jej byłego męża kwotę 6.300 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. O swojej trudnej sytuacji skarżąca informowała również Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, lecz prowadzona przez ten ośrodek mediacja nie zakończyła się powodzeniem. Dlatego też, zmuszona przez okoliczności, skarżąca wyprowadziła się w październiku 2010 r., kierując się dobrem dzieci. Niemniej, w okresie od 2010 r. do 2012 r. skarżąca wielokrotnie powracała do przedmiotowej nieruchomości, gdyż posiadała klucze do domu i miała nadzieję na powrót do stałego miejsca zamieszkania. W maju 2012 r. okazało się jednak, że mąż skarżącej zmienił zamki. Po powiadomieniu o tym Policji skarżąca uzyskała informację co do możliwości złożenia odpowiedniego pozwu, co też uczyniła. Do kolejnej interwencji Policji doszło w dniu [...] czerwca 2012 r. W październiku 2012 r. skarżąca udała się po raz kolejny do domu z zamiarem zabrania części swoich rzeczy osobistych i mebli z obawy przed ich zniszczeniem. Był mąż udostępnił jej wprawdzie wtedy klucze, lecz zaraz powiadomił też Policję o włamaniu. Skarżąca nie udawała się już później do domu z uwagi na obawę przed awanturami i oskarżeniami. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak [...], Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił w pełni stanowisko organu I instancji, dodając, że przyczyną opuszczenia miejsca zameldowania były nieporozumienia i konflikty z byłym mężem. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że J. L. wymienił zamki w lokalu w maja 2012 r., o czym skarżąca powiadomiła Policję. Mimo uzyskanego pouczenia, nie wniosła ona odpowiedniego pozwu. Nie skorzystała również z innych środków prawnych zmierzających do odzyskania utraconego posiadania nieruchomości. Przeprowadzone postępowania dowodowe wykazało również, że opuszczenie spornego lokalu ma charakter trwały. Od czasu wyprowadzenia się w październiku 2010 r. skarżąca nie wróciła bowiem do miejsca swojego zameldowania. W toku oględzin przedmiotowej nieruchomości skarżąca oświadczyła ponadto, że w październiku 2012 r. przyjechała jedynie do domu po swoje rzeczy. Ponadto skarżąca oświadczyła, że w ramach toczącego się aktualnie postępowania o podział majątku wspólnego chce najszybciej sprzedać wspólny dom. Dlatego też wspomniane postępowanie zostało zawieszone do czasu sprzedaży domu, co potwierdził również były mąż skarżącej. Ze względu zatem na długi okres czasu, jaki upłynął od chwili wyprowadzenia się skarżącej, oraz chęć sprzedaży przedmiotowej nieruchomości należy uznać, że opuszczenie miejsca zameldowania ma charakter trwały. Pismem z dnia [...] maja 2013 r. M. L. zaskarżyła powyższą decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu z dnia [...] marca 2013 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 993 z późn. zm.). Zgodnie z art. 15 ust 1 powołanej ustawy, osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowej miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Jak wynika przy tym z art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Trzeba przy tym zauważyć, że opuszczenie miejsca pobytu stałego musi polegać na fizycznej zmianie miejsca pobytu (corpus) oraz chęci skoncentrowania swoich spraw życiowych w nowym miejscu (animus). Zmiana miejsca pobytu musi mieć przy tym charakter trwały i dobrowolny. Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy należy zauważyć, że z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż skarżąca opuściła miejsce stałego pobytu w październiku 2010 r. Aktualnie na terenie spornej posesji nie znajdują się rzeczy osobiste skarżącej, przy czym według skarżącej przedmioty te zostały zniszczone przez jej byłego mąża J. L. Nowym miejscem stałego pobytu skarżącej, w którym skoncentrowała swoje sprawy życiowe jest teraz dom rodziców w miejscowości J. [...]. Okoliczności te znajdują potwierdzenie w piśmie J. L.o z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz w protokole jego przesłuchania z dnia [...] grudnia 2012 r. (k. 1 i 18 akt adm. organu I instancji), jak również w protokole oględzin omawianej nieruchomości, przeprowadzonych w dniu [...] stycznia 2013 r. (k. 25 akt adm. organu I instancji), oraz w zaświadczeniu nr [...] z dnia [...] marca 2013 r., wystawionym przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. (k. 2 akt adm. organu II instancji). Należy przy tym podkreślić, że powyższe okoliczności został w istocie również przyznane przez skarżącą w protokole przesłuchania z dnia [...] stycznia 2013 r. (k. 18 akt adm. organu I instancji), jak i w odwołaniu z dnia [...] marca 2013 r. (k. 14 akt adm. organu II instancji) i w skardze z dnia [...] czerwca 2013 r. (k. 7-8 akt sądowych). Tym samym należy stwierdzić, że spełniony został wymóg fizycznej zmiany miejsca pobytu (corpus) i chęci skoncentrowania swoich spraw życiowych w nowym miejscu (animus). Zdaniem Sądu kwestia trwałości opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu przez skarżącą nie budzi wątpliwości. Na spełnienie tej przesłanki wskazuje bowiem znaczny upływ czasu od chwili opuszczenia miejsca stałego pobytu oraz brak efektywnych działań zmierzających do odzyskania posiadania omawianej nieruchomości. Od chwili wyprowadzenia się w październiku 2010 r. M. L. nie powróciła bowiem już bowiem do miejsca zameldowania. Z protokołu przesłuchania z dnia [...] stycznia 2013 r. wynika, iż skarżąca planowała w maju 2012 r. wejść do domu, ale okazało się, że doszło do zmiany zamków. Jak wynika z odwołania z dnia [...] marca 2013 r. oraz pisma J. L. z dnia [...] grudnia 2013 r., do domu udało jej się wejść w październiku 2012 r., lecz wizyta ta ograniczała się jedynie do zabrania własnych rzeczy i zabezpieczeniu innych przedmiotów przed zniszczeniem. Wcześniej, w dniu [...] maja 2012 r., skarżąca złożyła do Sądu Rejonowego w K. pozew o udostępnienie kluczy, lecz pismo to nie uzyskało dalszego biegu (k. 6 akt adm. organu II instancji). Skarżąca nie podejmowała już później żadnych prób, faktycznych lub prawnych, odzyskania posiadania spornej nieruchomości. Ponadto, w odwołaniu z dnia [...] marca 2013 r., jak i w skardze z dnia [...] maja 2013 r., M. L. wskazywała konsekwentnie na toczące się obecnie postępowanie w przedmiocie podziału majątku wspólnego i zniesienia współwłasności spornej nieruchomości. W toku przesłuchania w dniu [...] stycznia 2013 r. skarżąca oświadczyła nadto, że chce zbyć jak najszybciej tę nieruchomość. Fakt prowadzenia powyższego postępowania w celu zniesienia współwłasności i dążenie do sprzedaży omawianej nieruchomości potwierdził też J. L. w trakcie przesłuchania w dniu [...] grudnia 2012 r. i podczas rozprawy sądowej w dniu [...] listopada 2013 r. (k. 22-23 akt sądowych). Główne wątpliwości, jakie wyłoniły na tle rozpatrywanej sprawy dotyczą jednak dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu. Z protokołu przesłuchania J. L. z dnia [...] grudnia 2012 r. wynika wprawdzie, że skarżąca opuściła miejsce stałego pobytu w związku ze zbliżającą się zimą i koniecznością finansowania zakupu opału. Niemniej, w trakcie przesłuchania w dniu [...] stycznia 2013 r., jak i w odwołaniu z dnia [...] marca 2013 r. oraz skardze z dnia [...] czerwca 2013 r. skarżąca wskazywała na ciągłe kłótnie i znęcanie się psychiczne i fizyczne ze strony byłego męża. W trakcie wspomnianego przesłuchania M. L. podkreśliła dodatkowo, iż w wyniku pobicia musiała przejść operację kolana, co utrudniało jej wchodzenie po schodach do pokoju, jaki zajmowała na piętrze. Fakt ten potwierdza pośrednio opinia lekarska z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz kserokopia wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] października 2012 r., [...], (k. 4 akt adm. organu II instancji). Na sytuację konfliktu pomiędzy skarżąca i jej byłym mężem wskazują również pośrednio kserokopie postanowień wydawanych przez Komendanta Policji w K. z dnia [...] lutego 2011 r., znak [...], [...] grudnia 2010 r., L.dz. [...], [...] października 2009 r., znak [...], [...] lutego 2009 r., znak [...], oraz zawiadomienia z dnia [...] stycznia 2011 r., znak [...], i [...] maja 2010 r., znak [...] (k. 8-13 akt adm. organu II instancji). Tym samym należy uznać, że opuszczenie miejsca stałego pobytu przez skarżącą w październiku 2010 r. nie miało dobrowolnego charakteru, gdyż wiązało się z trudną sytuacją rodzinną. Niemniej, od tego czasu upłynął już znaczny okres ok. 3 lata, a nadto skarżąca zamierza aktualnie sprzedać sporną nieruchomość. Należy zatem przyjąć, że pierwotne niedobrowolne opuszczenie mieszkania przekształciło się jednak obecnie w dobrowolne zamieszkanie w nowym miejscu, na co wskazuje w szczególności skoncentrowanie spraw życiowych w domu rodziców, brak uzewnętrznionych przejawów chęci powrotu do miejsca dawnego zamieszkania oraz zamiar wyzbycia się omawianej nieruchomości. Trzeba przy tym zaznaczyć, że w świetle art. 15 ust. 1 powołanej ustawy do wymeldowania wystarcza by w okresie ostatnich trzech miesięcy spełnione zostały opisane wyżej przesłanki. Dlatego też należy stwierdzić, że aktualnie wystąpiły wszystkie przesłanki, od których zależy wydanie decyzji o wymeldowaniu. Sąd uznał zarazem, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w niniejszej sprawie w sposób wystarczający do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Organy administracji publicznej zastosowały się bowiem do art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), zgodnie z którym organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tę ogólną zasadę uściśla z kolei art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, przy czym wedle art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Sąd pragnie w tym miejscu podkreślić, że zameldowanie w lokalu w świetle art. 10 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu. Zameldowanie polega zatem jedynie na urzędowym zarejestrowaniu, że określona osoba przebywa w oznaczonym miejscu. Wpis w ewidencji ludności nie oddziałuje natomiast w żaden sposób na prawa rzeczowe osoby zameldowanej lub wymeldowanej, w szczególności taki wpis lub wykreślenie wpisu nie pozbawia danej osoby prawa własności nieruchomości, ani nie przesądza, kto jest właścicielem lokalu. W tej sytuacji Sąd, rozpoznając sprawę w granicach skargi, nie znalazł żadnych podstaw do jej uwzględnienia. Skarga jako niezasadna podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.). Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 250 powołanej ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).