II SA/Po 710/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2022 r. sprawy ze skargi S. J. na postanowienie Wojewody z dnia [...] lipca 2021 r. , nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r., [...] Wojewoda (zwany dalej "Wojewodą"), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania S. J., który zaskarżył decyzję Prezydenta Miasta P. (zwanego dalej "Prezydentem") z dnia [...] lutego 201 r., [...] o wymeldowaniu odwołującego się z pobytu stałego w lokalu numer [...] przy ul. [...] w P.. Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy. Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. M. J. wystąpiła o wymeldowanie jej syna z lokalu numer [...] przy ul. [...] w P.. Wskazała, że nie przebywa on w tym miejscu już od 3 miesięcy i nie ma wiedzy o jego aktualnym adresie. Wobec treści zgłoszenia, w toku prowadzonego postępowania organ napotkał problem z ustaleniem adresu osoby wymeldowywanej – S. J.. Kontakt ze skarżącym udało się nawiązać [...] grudnia 2016 r. Starszy specjalista w Wydziale Spraw Obywatelskich i Uprawnień Komunikacyjnych Urzędu Miasta P. odbył rozmowę telefoniczną z S. J. ([...]). Pracownik organu poinformował zainteresowanego o toczącym się postępowaniu i obowiązujących przepisach ustawy o ewidencji ludności. S. J. potwierdził fakt niezamieszkiwania w lokalu [...] przy ul. [...] w P. od września 2016 r., kiedy to matka nakazała mu wyprowadzkę. Jak wyjaśnił skarżący, nie podejmował prób powrotu do lokalu, gdyż matka nie chce by z nią mieszkał. S. J. zobowiązał się stawić w Wydziale Spraw Obywatelskich w celu wymeldowania do końca grudnia 2019 r. Zarazem skarżący nie podał do siebie adresu do korespondencji, w związku z czym został poinformowany przez pracownika organu, że dalsza korespondencja będzie kierowana na adres przy ul. [...] lokal [...] ze skutkiem doręczenia zgodnie z art. 40 § 1 K.p.a. (to jest ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a." – uw. Sądu) (przedstawione okoliczności spisano notatce służbowej znajdującej się na k. 16 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Wobec powyższego organ dwukrotnie ponawiał zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie na dotychczasowy adres S. J., który przesyłek jednak nie podjął (k. 17 i 20 oraz 26 i 28 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Postępowanie administracyjne było kontynuowane, a w jego trakcie bezskutecznie próbowano nawiązać kontakt z S. J.. Dnia [...] stycznia 2017 r. ponowiono próbę kontaktu telefonicznego, lecz skarżący nie odbierał (k. 24 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Badano także dane z rejestru mieszkańców i rejestru PESEL (k. 30 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Ostatecznie w dniu [...] lutego 2017 r. Prezydent wydał decyzję [...] o wymeldowaniu S. J. z pobytu stałego w lokalu numer [...] przy ul. [...] w P. (k. 37-41 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Decyzję doręczono S. J. na dotychczas znany organowi adres. Przesyłka wróciła i została zachowana w aktach (k. 42 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Równolegle decyzję skutecznie doręczono [...] lutego 2017 r. M. J. (k. 43 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W dniu [...] kwietnia 2017 r. odnotowano w aktach, że decyzja z dnia [...] lutego 2017 r., [...] stała się ostateczna [...] kwietnia 2017 r. (k. 45 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W dniu [...] maja 2021 r. A. B., przedstawiająca się jako pełnomocnik S. J., zwróciła się do Prezydenta o wyjaśnienie na jakiej podstawie został on wymeldowany z lokalu [...] przy ul. [...] (k. 47 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. A. B., reprezentująca S. J., złożyła odwołanie od decyzji z dnia [...] lutego 2017 r., [...] (k. 12-13 akt administracyjnych organu drugiej instancji). Wskazała, że zainteresowany decyzji nie odebrał, gdyż wysłano mu ją na adres przy ul. [...] lokalu [...], gdzie nie mieszkał. Dodała, że S. J. obecnie jest pod opieką Pogotowia Opiekuńczego P., do którego trafił po potrąceniu przez samochód i leczeniu szpitalnym. Przeszedł też 10 tygodniową terapię antyalkoholową i od ponad roku nie pije alkoholu. Przebywając w ośrodku, chciałby przenieść się w okolicy do miejsca zamieszkania, to jest na Dębcu. Wskazując na powyższe pełnomocnik S. J. wniosła o "unieważnienie" decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. i "przywrócenie zameldowania" strony w lokalu [...] przy ul. [...]. Wskazanym na wstępie niniejszego uzasadnienia postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r., [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 134 K.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez S. J.. Wskazał, że decyzję z dnia [...] lutego 2017 r., [...] doręczono skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego na podstawie art. 44 K.p.a. Skutek doręczenia nastąpił [...] marca 2017 r., a od następnego dnia rozpoczął bieg terminu do wniesienia odwołania. Odwołanie wniesiono tymczasem [...] czerwca 2021 r., a więc termin czternastodniowy nie został dochowany. W skardze, którą początkowo S. J. wniósł za pośrednictwem pełnomocnika (jak się później okazało nieuprawnionego do działania przed sądem administracyjnym), ale którą ostatecznie osobiście podpisał (zob. k. 2-5, zwłaszcza k. 5 akt sądowych), przedstawiono zarzuty naruszenia: art. 8 i 9 K.p.a., poprzez nie prowadzenie sprawy w sposób budzący zaufanie do organów i z należytym informowaniem skarżącego o postępowaniu, art. 10 § 1 K.p.a. poprzez nie zapewnienie skarżącemu czynnego udziału w sprawie o wymeldowanie, art. 44 § 1 pkt 1 i § 3 K.p.a. poprzez uznanie za doręczoną korespondencję pod adresem, gdzie skarżący nie mieszkał, art. 134 K.p.a. poprzez nieuprawnione zastosowanie, gdy kwestionowanej odwołaniem decyzji nie doręczono, art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez pominięcie, że skarżący nie brał udziału w postępowaniu (co jest podstawą wznowieniową) oraz art. 35 ustawy z dnia [...] września 2010 r. o ewidencji ludności (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 510 z późn. zm.) poprzez uznanie, że doszło do dobrowolnego opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu. Wskazując na powyższe S. J. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającej go decyzji Prezydenta z dnia [...] lutego 2017 r., [...] W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Sąd na wstępie zaznacza, że ma świadomość, iż skarżący S. J. może czuć się niezadowolony, że sprawa jego wymeldowania nie została merytorycznie rozpatrzona przez Wojewodę i zakończyła się postanowieniem o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Sąd – biorąc to pod uwagę – wnikliwe zbadał całą dokumentację znajdującą się w aktach w aspekcie formalnym, w szczególności pod kątem skuteczności doręczeń. Niestety, mimo to, nie można podważyć konkluzji organu, że odwołanie S. J. od decyzji Prezydenta z dnia [...] lutego 2017 r., [...] wpłynęło po upływie terminu określonego prawem. Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Z upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja staje się ostateczna, a spóźniony środek zaskarżenia nie może być merytorycznie rozpatrzony. Procesową reakcją organu drugiej instancji na odwołanie wniesione z uchybieniem terminu jest wydanie postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a. Przepis ten stanowi, że "organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia [...] uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne". W niniejszej sprawie uchybienie przez S. J. terminu do wniesienia odwołania jest udokumentowane i w zasadzie niepodważalne. Jak już akcentowano w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia wobec treści zgłoszenia M. J., która nie potrafiła wskazać miejsca zamieszkania syna podlegającego wymeldowaniu, organ w toku postępowania napotkał problem z ustaleniem adresu S. J.. Podejmował różne, nawet ponadstandardowe kroki w celu powiadomienia skarżącego o postępowaniu, nawet takie jak badanie portali społecznościowych (k. 8 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Ostatecznie kontakt ze skarżącym udało się skutecznie nawiązać [...] grudnia 2016 r. Jak już zaznaczono, starszy specjalista w Wydziale Spraw Obywatelskich i Uprawnień Komunikacyjnych Urzędu Miasta P. odbył rozmowę telefoniczną z S. J. ([...]) i poinformował go o toczącym się postępowaniu i obowiązujących przepisach ustawy o ewidencji ludności. S. J. potwierdził fakt niezamieszkiwania w lokalu [...] przy ul. [...] w P. od września 2016 r. Zarazem jednak skarżący nie podał do siebie adresu do korespondencji, w związku z czym został poinformowany przez pracownika organu, że dalsza korespondencja będzie kierowana na adres przy ul. [...] lokal [...] ze skutkiem doręczenia. Organ dalej dwukrotnie ponawiał zawiadomienie o wszczęciu postępowania na dotychczasowy adres S. J., który przesyłek jednak nie podjął (k. 17 i 20 oraz 26 i 28 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Co więcej, w trakcie postępowania bezskutecznie próbowano nawiązać kontakt z S. J.. Dnia [...] stycznia 2017 r. ponowiono próbę kontaktu telefonicznego, lecz skarżący nie odbierał (k. 24 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Badano także dane z rejestru mieszkańców i rejestru PESEL (k. 30 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W ocenie Sądu powyższe świadczy, że Prezydent podjął kroki, aby zapewnić skarżącemu udział w postępowaniu. Z punktu widzenia sprawy najistotniejsze jest jednak to, czy w zaistniałych okolicznościach można uznać, iż zaistniał formalny skutek doręczenia decyzji z dnia [...] lutego 2017 r., [...] wobec S. J., względnie czy decyzja ta weszła do obrotu. Zdaniem Sądu formalny skutek doręczenia decyzji o wymeldowaniu wystąpił. W toku sprawy nawiązano z S. J. kontakt telefoniczny, a z czynności tej spisano notatkę urzędową. Faktu odbycia rozmowy telefonicznej skarżący nie zakwestionował w skardze. Oznacza to, że [...] grudnia 2016 r. S. J. dowiedział się o toczącym postępowaniu. Wiedział też, że dotychczas znany organowi adres to ul. [...] lokal [...], ale mimo to nie podał nowego adresu do doręczeń. Organ pouczył też skarżącego o skutkach braku powiadomienia o adresie do korespondencji. Korespondencja z decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., [...] była awizowana 3 i [...] marca 2017 r. pod dotychczasowym adresem. Przesyłki [...] nie podjęto, co oznacza, że skutek doręczeni nastąpił [...] marca 2017 r. (art. 44 § 1 pkt 1 i art. 44 § 4 K.p.a.: "W razie niemożności doręczenia pisma [...] operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia [...] listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego", "Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w [art. 44] § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy"). Sąd na marginesie zaznacza, że nawet gdyby uznać, iż doręczenie decyzji dla S. J. na adres J. lokal [...] nie było skuteczne formalnie, to i tak należałoby przyjąć, że decyzja weszła do obrotu i stała się ostateczna po upływie 14 dni od doręczenia jej innej stronie postępowania – M. J. (doręczenie miało miejsce [...] lutego 2017 r.). W powszechnie akceptowanej praktyce przyjmuje się bowiem, że wadliwe doręczenie decyzji jednej ze stron, w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie jednocześnie skutecznie doręczono innym stronom, nie powoduje, iż decyzja pozostaje w nieskończoność nieostateczna, a podmiot objęty wadliwym doręczeniem może wnieść odwołanie w każdym czasie. Innymi słowy, jeżeli podjęto próbę doręczenia, a jakiekolwiek strony odebrały decyzję, to decyzje staje się ostateczna z upływem terminu do wniesienia odwołania przez ostatnią z osób, która ją skutecznie odebrała. Podniesienie w przyszłości wadliwości doręczenia nie otwiera automatycznie terminu do wniesienia odwołania, lecz może być ewentualnie podstawą do przywrócenia terminu (art. 58 § 1 K.p.a.) bądź do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Kontynuując powyższe stwierdzić należy, że jakkolwiek nie oceniać prawidłowości doręczeń w toku postępowania o wymeldowanie S. J., które toczyło się na przełomie 2016-2017 r. (Sąd zaznacza, że stoi na stanowisku, iż doręczenia były formalnie skuteczne), to nie sposób uznać, że odwołanie wniesione [...] czerwca 2021 r. od decyzji wydanej [...] lutego 2017 r. i doręczonej stronom, mogło być uznane za wniesione w terminie. Skoro więc w sprawie wpłynęło do Wojewody odwołanie, co do którego jednoznacznie uchybiono terminowi do jego wniesienia, to organowi nie pozostawało nic innego jak wydać postanowienie na podstawie art. 134 K.p.a. o stwierdzeniu przez S. J. uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdza, że nie mogą być one uznane za skuteczne. Nie naruszono art. 8 i 9 K.p.a. Jak zaznaczono, w toku postępowania o wymeldowanie Prezydent podejmował nawet ponadstandardowe kroki, aby umożliwić S. J. udział w postępowaniu. W trakcie rozmowy telefonicznej skarżący nie podał aktualnego adresu, a organ pouczył go, że zaistnieje skutek doręczenia pod dotychczasowym adresem. Z tego samego powodu nie doszło też do uchybienia przepisowi art. 10 § 1 K.p.a. Gdy chodzi o zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., to nie może być on skuteczny w niniejszej sprawie, która nie dotyczyła wniosku o wznowienie postępowania. W sprawie rozpatrywano jedynie kwestię terminowości wniesienia odwołania. W konsekwencji organ – uznając, że terminowi temu uchybiono – trafnie orzekł na podstawie art. 134 K.p.a. Kwestia stosowania art. 35 ustawy o ewidencji ludności pozostawała poza granicami kontroli sądu administracyjnego. Wobec procesowej nieskuteczności odwołania sprawa nie dojrzała wszakże na poziomie organu drugiej instancji do etapu merytorycznego. Mając to wszystko na uwadze Sąd, uznając postanowienie Wojewody z dnia [...] lipca 2021 r., [...] za zgodne z prawem, oddalił skargę na podstawie 151 P.p.s.a. Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a.