II SA/Po 712/17
WyrokWSA w Poznaniu2017-11-16
Skład orzekający: Jakub Zieliński, Elwira Brychcy, Jan Szuma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepisy o zwrocie nieruchomości wywłaszczonych na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej mają zastosowanie do wywłaszczenia dokonanych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, nawet jeśli podstawa prawna wywłaszczenia nie mieści się w katalogu art. 216 ust. 1 u.g.n.?Ratio decidendi
Przepisy art. 136 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami mają zastosowanie do zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej, niezależnie od daty i podstawy prawnej wywłaszczenia. Art. 216 ust. 1 u.g.n. rozszerza uprawnienia zwrotowe na inne przypadki przejęcia lub nabycia nieruchomości, ale nie ogranicza stosowania przepisów zwrotowych do wywłaszczeń sensu stricto. W konsekwencji zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją z 1970 r. jest dopuszczalny mimo, że podstawa prawna wywłaszczenia nie mieści się w katalogu art. 216 u.g.n.Stan faktyczny
W 1970 r. na podstawie decyzji administracyjnej dokonano wywłaszczenia nieruchomości położonej w Poznaniu na cele budowy koryta rzeki. Inwestycja została zakończona, a nieruchomość znalazła się poza jej zasięgiem. Spadkobiercy złożyli wniosek o zwrot nieruchomości. Starosta wydał decyzję o zwrocie części nieruchomości, którą utrzymał w mocy Wojewoda. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące podstawy prawnej wywłaszczenia i stosowania przepisów o zwrocie nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody z dnia 30 maja 2017 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości; oddala skargę
Decyzją z dnia [...] maja 2017 r., [...] Wojewoda (zwany dalej "Wojewodą"), po rozpatrzeniu odwołania M. P., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (zwanego dalej "Starostą") z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...], którą orzeczono o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.
Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach.
Decyzją z dnia [...] marca 1970 r., [...], na wniosek Okręgowego Zarządu Wodnego w P. Prezydium Rady N. M. P. orzekło o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania w stosunku do nieruchomości J. R. położonej w P. przy ul. [...], obecnie stanowiącej działki [...], arkusz mapy 16, obręb Ś., dawniej zapisanej w księdze wieczystej [...], o powierzchni 520 m2. Decyzję wydano na podstawie art. 1, 3, 7, 8, 14, 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (na datę decyzji tekst jednolity Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm. – uw. Sądu, dalej "u.z.t.w.n."). Wywłaszczenie nastąpiło w celu budowy i przebudowy koryta rzeki W. i C.. Odszkodowanie ustalono na kwotę [...]zł (k. 95 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Na skutek odwołania J. R. K. Odwoławcza do spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia 28 lipca 1970 r., [...] utrzymała w mocy decyzję wywłaszczeniową (k. 55 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Spadek po J. R. nabyły zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla Miasta K. - Śródmieścia z dnia 28 sierpnia 2002 r., I Ns [...] H. R. i L. S. w równych częściach. Spadek po H. R. nabyła w całości Ł. S., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla Miasta [...] z [...] czerwca 2015 r., XV [...]
Ł. S. na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku zainicjowała postępowanie w sprawie zwrotu opisanej na wstępie nieruchomości stanowiącej działki [...]
Spadek po Ł. S. nabyli w równych częściach K. S., S. S. i A. S., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla Miasta [...] z 10 października 2014 r., XV Ns [...] Zgodnie z tym samym postanowieniem spadek po A. S. nabyły K. S. i S. S. w równych częściach.
S. S. i K. S. pismem z dnia 9 kwietnia 2014 r. podtrzymały wniosek o zwrot nieruchomości złożony przez zmarłą matkę Ł. S..
Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., [...] Wojewoda wyznaczył Starostę jako organ właściwy do załatwienia sprawy.
W piśmie z dnia [...] września 2015 r. Starosta zwrócił się do Zarządu Dróg Miejskich w P. o informację, czy działka [...] stanowi drogę publiczną, do Urzędu M. P., czy działki [...] stanowią przedmiot dzierżawy, najmu lub użyczenia, do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. o odszukanie dokumentacji dotyczącej działek do momentu ich przejęcia przez Skarb Państwa.
Zarząd Dróg Miejskich w P. przedstawił w piśmie z dnia [...] października 2015 r. fragment mapy zasadniczej z zaznaczoną linią graniczną ul. [...], stanowiącej drogę publiczną. Starosta uzyskał też wypisy i wyrysy z planów zagospodarowania przestrzennego z Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w P..
Organ zwrócił się do Urzędu M. P. o ustalenie przeznaczenia nieruchomości w piśmie z dnia 26 listopada 2015 r. i weryfikację, czy były w jej sprawie wydawane pozwolenia na budowę. Z przedstawionych informacji wynika, iż w latach 1970-1980 wydawano jedynie pozwolenia na rozbiórkę garaży. Ponadto obszar, na którym znajdują się działki, zgodnie z Ogólnym Planem Zagospodarowania Przestrzennego M. P. z 1966 r. opisany jest jako teren pod mieszkalnictwo rodzinne o wysokiej intensywności, usługi handlowe i rzemieślnicze oraz zakład drobnego przemysłu, z perspektywą na rok 1980 jako mieszkalnictwo rodzinne o wysokiej intensywności z zabezpieczeniem podstawowych usług. W Ogólnym Planie Zagospodarowania Przestrzennego M. P. z 1975 r. opisany jest jako teren intensywnego zainwestowania z przewagą funkcji usług powszechnego użytkowania, w projektowanej arterii układu komunikacyjnego. Natomiast zgodnie z Miejscowym Planem Szczegółowym Zagospodarowania Przestrzennego Śródmieścia M. P. działki znajdowały się na obszarze oznaczonym symbolem 015KP1I - opisanym jako tereny wzdłuż wałów ochronnych W., gazowni i likwidowanego koryta rzeki z przeznaczeniem pod ulicę ruchu pospiesznego II klasy.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. Starosta powołał geodetę J. C. jako biegłego w celu sporządzenia projektu podziału działki [...] Postanowieniem z [...] listopada 2016 r. powołał rzeczoznawcę majątkowego B. W. jako biegłego do ustalenia wartości działki [...] i projektowanej działki [...]. Mapę z projektem podziału nieruchomości wpisano do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia [...] grudnia 2016 r. Operat szacunkowy nieruchomości został sporządzony [...] grudnia 2016 r.
Decyzją z dnia 25 kwietnia 20177 r., [...] Starosta:
1. orzekł o zwrocie na rzecz K. S. w ˝ części i S. S. w ˝ części nieruchomości położonej w P., przy ul. [...] stanowiącej działkę [...] o powierzchni 432 m2 oraz część działki [...] oznaczonej na mapie z projektem podziału (stanowiącej załącznik do decyzji) jako działka [...] o powierzchni 69 m2;
2. orzekł o odmowie zwrotu K. S. i S. S. części działki [...] o oznaczonej na mapie z projektem podziału (stanowiącej załącznik do decyzji) jako działka [...] o powierzchni 21 m2;
3. zatwierdził podział działki [...] na działkę [...] o powierzchni 21 m2 oraz na działkę [...] o powierzchni 69 m2, zgodnie z mapą z projektem podziału;
4. zobowiązał adresatki decyzji do zwrotu na rzecz M. P.: przez K. S. [...] zł oraz przez S. S. [...] zł.
Jako podstawę prawną decyzji Starosta powołał art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23, obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – uw. Sądu, dalej "K.p.a.") oraz art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 138, art. 139, art. 142 i art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm. – dalej "u.g.n.").
W motywach rozstrzygnięcia Starosta wskazał, że cel, na który wywłaszczono nieruchomość nie został zrealizowany. Budowa koryta rzeki W. i C. w P. została zakończona, a działki [...] znalazły się poza jej zasięgiem. Działka [...] została częściowo zajęta pod drogę publiczną i część ta nie podlega zwrotowi, wobec czego konieczny był jej podział. Zwaloryzowana kwota odszkodowania za wywłaszczone działki nie przekracza 50% aktualnej wartości działki, ustalonej przez rzeczoznawcę majątkowego zgodnie z obowiązującymi normami prawnymi.
Odwołanie od decyzji Starosty złożyło M. P. (k. 3 akt administracyjnych organu drugiej instancji). Zarzuciło przy tym naruszenie art. 216 ust. 1 u.g.n. poprzez błędne przyjęcie, że zaistniała podstawa do orzeczenia o zwrocie nieruchomości, podczas gdy podstawa przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie mieści się w katalogu podstaw wymienionych w tym przepisie. M. P. wysunęło także zarzut naruszenia art. 105 § 1 K.p.a., które zdaniem odwołującego naruszono poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania. M. P. wniosło o uchylenie decyzji Starosty i orzeczenie o umorzeniu postępowania organu pierwszej instancji (ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia).
Wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia 30 maja 2017 r. Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., orzekł o utrzymaniu decyzji zwrotowej w mocy.
Odnosząc się do zarzutu odwołania Wojewoda wyjaśnił, że roszczenie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, wbrew twierdzeniom M. P., przysługuje względem wszystkich przypadków wywłaszczeń nieruchomości na podstawie indywidualnych decyzji administracyjnych, a także innych przypadków przejęcia lub nabycia nieruchomości określonych w art. 216 u.g.n., do których odpowiednio stosuje się przepisy art. 136 i 137 u.g.n. Dotyczy to wszystkich decyzji indywidualnych, niezależnie od tego, na podstawie jakich przepisów zostały one wydane. Nie ma znaczenia, czy decyzja została wydana przed wejściem w życie u.g.n.
Wojewoda podkreślił, że stanowisko to potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2008 r., SK 43/07. Wskazał w nim, że art. 136 ust. 3 u.g.n. nie zawiera ograniczenia, że dotyczy wyłącznie nieruchomości wywłaszczonych w trybie i na zasadach określonych w tej ustawie. W art. 136 ust. 3 u.g.n. użyto określenia "zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części", a nie "zwrotu wywłaszczonej na podstawie przepisów niniejszej ustawy nieruchomości lub jej części" lub "wywłaszczonej w trybie niniejszej ustawy". Upoważnia to do stwierdzenia, że zwrotowi mogą podlegać nieruchomości wywłaszczone, niezależnie od tego, kiedy nastąpiło wywłaszczenie, ale musiało nastąpić na podstawie obowiązującej wówczas ustawy wywłaszczeniowej.
Wojewoda stwierdził dalej, że regulacja art. 216 u.g.n. ma na celu rozszerzenie katalogu spraw, w których można domagać się zwrotu nieruchomości poza przypadki wywłaszczenia na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej. Ustawodawca poprzez ten przepis umożliwił podniesienie roszczenia o zwrot nieruchomości "przejętych lub nabytych" na podstawie wskazanych w tym przepisie aktów normatywnych przez Skarb Państwa lub gminę, w innym trybie niż wywłaszczenie. Zabieg ustawodawcy był celowy, co oznacza, że art. 216 u.g.n. koryguje poprzez rozszerzenie przepisy generalne o zwrocie nieruchomości wywłaszczonych określone w art. 136 ust. 3 u.g.n.
Niezależnie od powyższego Wojewoda przedstawił obszerne rozważania co do pozostałych aspektów faktycznych i prawnych postępowania zwrotowego, wykazując, że decyzja Starosty nie narusza prawa.
Skargę na decyzję Wojewody wniosło M. P. przedstawiając identyczne zarzuty jak w odwołaniu. Wystąpiło jednocześnie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody w związku z zaistnieniem przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., ewentualnie uchylenie tej decyzji.
W uzasadnieniu skargi M. P. nie podważyło okoliczności faktycznych sprawy, wskazało też, że zgromadzony materiał nie budzi wątpliwości co do przeznaczenia nieruchomości. Zaznaczyło natomiast, że zasadniczą kwestią dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje zagadnienie podstawy prawnej przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. M. P. zwróciło uwagę, że działki [...] zostały przejęte przez Skarb Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Rady N. M. P. wydanego w oparciu o art. 1, 3, 7. 8. 14 i 22 u.z.t.w.n. Tymczasem zgodnie z art. 216 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych łub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 u.z.t.w.n.
Wskazując na powyższe M. P. zauważyło, że podstawą wywłaszczenia nieruchomości nie był ani art. 6 ani art. 47 u.z.t.w.n. Wywłaszczenie zostało przeprowadzone z pominięciem art. 6 u.z.t.w.n., to jest z pominięciem wystąpienia przez ubiegającego się o wywłaszczenie o dobrowolne odstąpienie nieruchomości.
M. P. wskazało wreszcie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2010 r. , I OSK 1335/09, w którym Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przez pojęcie "nieruchomość wywłaszczona" należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku, do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricto. Oznacza to wywłaszczenie na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej (w znaczeniu przedmiotowym) decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązującego porządku prawnego. Tym samym, należy uznać, iż jeżeli w ustawie, na podstawie, której dokonywane było wywłaszczenie nieruchomości, obligatoryjnie przewidziany był określony tryb postępowania, w tym przypadku wystąpienie o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, to w przypadku nie zachowania tego trybu nie można mówić o wywłaszczeniu sensu stricto.
M. P. doszło wreszcie do konkluzji, że w sprawie nie ma podstaw do uznania, iż nastąpiło wywłaszczenie sensu stricto, to jest z zachowaniem obowiązujących przepisów dotyczących wywłaszczenia nieruchomości. Wywłaszczenie nastąpiło z pominięciem art. 6 u.z.t.w.n., mającego charakter obligatoryjny w procedurze wywłaszczeniowej. Jednocześnie, w katalogu rozszerzającym zakres wywłaszczenia, zawartym w art. 216 u.g.n., nie ma wymienionych przepisów będących podstawą przejęcia nieruchomości, której dotyczy sprawa. Zdaniem M. P. nie zaistniała zatem materialnoprawna podstawa do orzeczenia o jej zwrocie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Tytułem wstępu wskazać należy, że w niniejszej sprawie okoliczności faktyczne sprawy są bezsporne i nie zostały one zakwestionowane przez skarżące M. P. ani innych uczestników postępowania. Nie ulega też wątpliwości, że na rzecz K. S. i S. S. doszło do zwrotu nieruchomości, która została wywłaszczona decyzją z dnia 5 marca 1970 r., [...], na wniosek Okręgowego Zarządu Wodnego w P. Prezydium Rady N. M. P. (k. 95 akt sądowych), utrzymanej następnie w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1970 r. (k. 55 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Dodać należy, że w toku postępowania ustalono (i nie jest to sporne), że inwestycja budowy koryta rzeki warty i C. w P. (ze względu na którą wywłaszczono działki [...]) została zakończona, a działki te znalazły się poza jej zasięgiem (zob. pismo Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej w P. z dnia 1 czerwca 1998 r., [...] – k. 90 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że poza sporem pozostaje, iż formalnie spełnione zostały przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. (z zastrzeżeniem wyłączenia możliwości zwrotu części działki [...] zajętej pod drogę publiczną – ul. [...]).
Kwestia podniesiona w skardze przez M. P. ma charakter zagadnienia wyłącznie o charakterze prawnym. Otóż M. podnosi, że podstawa prawna decyzji z dnia [...] marca 1970 r., [...] (art. 1, 3, 7, 8, 14 i 22 u.z.t.w.n.) nie mieści się wśród podstaw, które uzasadniają stosowanie (na podstawie art. 216 ust. 1 u.g.n.) do dawnych decyzji przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. W uzasadnieniu skargi wywiedziono też, że wywłaszczenie działek [...] zostało dokonane z pomięciem procedury z art. 6 u.z.t.w.n., a tylko do takiej odnosi się art. 216 ust. 1 u.g.n.
Stanowisko M. P. nie jest trafne. Sąd oczywiście odnotowuje, że art. 216 ust. 1 u.g.n. pozwala stosować przepisy o zwrocie do nieruchomości przejętych lub nabytych na podstawie art. 6 i 47 u.z.t.w.n., a przepisy te nie były podstawą prawną decyzji z dnia [...] marca 1970 r., [...] Spostrzeżenie takie nie ma jednak znaczenia dla sprawy i nie oznacza, że zwrot wywłaszczonych działek [...] nie mógł nastąpić.
Przede wszystkim podnieść należy, że art. 216 ust. 1 u.g.n. stanowi, że rozdział 6 dział III u.g.n. stosuje się odpowiednio do nieruchomości "przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa" na wskazanych w tym przepisie podstawach. W art. 216 ust. 1 u.g.n. celowo użyto słów "przejętych lub nabytych", gdyż celem tej regulacji jest rozszerzenie uprawnień zwrotowych w stosunku do nieruchomości, które nie zostały wywłaszczone na podstawie władczego aktu administracyjnego w postaci decyzji administracyjnej, ale (najczęściej) zostały przejęte lub nabyte od właściciela formalnie dobrowolnie, jednak pod przymusem, najczęściej wyrażającym się w perspektywie nieuchronnego wywłaszczenia w formie władczej.
Innymi słowy, przenosząc powyższe na zagadnienia niniejszej sprawy, art. 216 ust. 1 u.g.n. pozwalałby na zwrot nieruchomości, nawet gdyby w latach siedemdziesiątych ubiegłego wielu J. R. zgodził się na dobrowolne odstąpienie nieruchomości i zbył ją w drodze umowy na podstawie art. 6 u.z.t.w.n. uprzedzając decyzję wywłaszczeniową.
To, że zawarte w art. 216 ust. 1 u.g.n. uprawnienie zwrotowe odnosi tylko do art. 6 i 47 u.z.t.w.n. nie oznacza jednak w żadnym razie, że do wywłaszczeń sensu stricto dokonanych przed wejściem w życie u.g.n. w drodze decyzji administracyjnej nie można stosować art. 136 i nast. u.g.n. Jest wręcz przeciwnie, do nieruchomości wywłaszczonych w trybie władczym art. 136 i nast. u.g.n. stosuje się wprost.
Powyższe potwierdził Trybunał Konstytucyjny w przywołanym przez Wojewodę wyroku z dnia 9 grudnia 2008 r., SK 43/07. W jego uzasadnieniu sąd konstytucyjny wskazał, iż art. 136 u.g.n. ma zastosowanie do wszelkich wypadków wywłaszczenia nieruchomości w przeszłości bez względu na podstawę prawną wywłaszczenia. Trybunał zresztą odniósł się w tym wyroku także do kwestii relacji art. 136 i art. 216 u.g.n. zaznaczając, że ten drugi przepis przewiduje zwrot nieruchomości, których własność została odjęta w trybie innym niż wywłaszczenie, pod warunkiem że nieruchomość została przejęta lub nabyta na podstawie przepisów wymienionych w tym artykule.
Odnosząc się do sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie jeszcze raz należy podkreślić, że decyzją z dnia [...] marca 1970 r., [...] działki [...] zostały władczo wywłaszczone względem J. R.. Doszło więc do wywłaszczenia sensu stricto (por. art. 3 ust. 1 u.z.t.w.n. – "Wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych"). W ocenie Sądu z całą pewnością więc przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości mogły mieć zastosowanie do wymienionych działek [...]
Ustosunkowując się do argumentacji skargi Sąd wskazuje natomiast, że jest ona chybiona w zakresie w jakim M. P. powołało wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2010 r. , I OSK 1335/09 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Z treści tego wyroku wyprowadzić można wnioski zgoła odmienne, aniżeli czyni to M.. Przede wszystkim Naczelny Sąd Administracyjny wprost podzielił pogląd Trybunału Konstytucyjnego, że art. 136 ust. 3 u.g.n. odnosi się do wszelkich przypadków wywłaszczenia nieruchomości na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej, natomiast art. 216 u.g.n. tylko dodatkowo przewidział odpowiednie stosowanie tej zasady do niektórych innych przypadków odjęcia własności.
Uzupełniająco odnotować należy, że istotą sporu w sprawie I OSK 1335/09 było to, czy art. 136 u.g.n. wprost, względnie za pośrednictwem odesłania z art. 216 ust. 1 u.g.n., można było stosować do sytuacji odjęcia nieruchomości na podstawie pierwokupu określonego w art. 30 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159 ze zm.). Przedmiotem rozważań było innymi słowy to, czy przepisy zwrotowe mogą mieć zastosowanie do takiego specyficznego przypadku "odjęcia" własności. Naczelny Sąd Administracyjny rozważał zatem w sprawie I OSK 1335/09 szczególne, a zarazem zupełnie odmienne aniżeli w niniejszej sprawie, zagadnienie.
Podsumowując Sąd doszedł do przekonania, że podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 216 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 6 u.z.t.w.n. jest niezasadny. Decyzja z dnia [...] marca 1970 r., [...] z całą pewnością była decyzją wywłaszczeniową, do której art. 136 ust. 3 u.g.n. miał zastosowanie.
Na marginesie Sąd zaznacza jedynie, że błędem Starosty w niniejszej sprawie było mylne powołanie art. 216 ust. 1 u.g.n. w podstawie prawnej decyzji i nawiązanie do tego przepisu w jej uzasadnieniu. Skoro decyzja z 1970 r. była decyzją wywłaszczeniową, to nie było potrzeby powoływania się na odesłanie z art. 216 u.g.n., które pozwala stosować przepisy zwrotowe do innych niż wywłaszczenie przypadków "przejęcia" i "nabycia" nieruchomości.
Końcowo Sąd wyjaśnia, że poza zagadnieniem podniesionym w skardze dokonał weryfikacji całego przebiegu postępowania i nie dopatrzył się innych naruszeń, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło