II SA/Po 719/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] stycznia 2020 r. sprawy ze skargi J. M. o stwierdzenie przewlekłości postępowania Dyrektora Zakładu Karnego we [...] postanawia odrzucić skargę. Pismem z [...] czerwca 2019 r. J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę o "stwierdzenie przewlekłości w postępowaniu administracyjnym bez uzasadnionej zwłoki" przez Dyrektora Zakładu Karnego. Skarżący wniósł o przyznanie "słusznego zadośćuczynienia" w wysokości [...] zł. Jako podstawę żądania skarżący powołał przepisy art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 5 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 75). W uzasadnieniu skargi J. M. podniósł, że [...] lutego 2019 r. złożył skargę do Dyrektora Zakładu Karnego (dalej: Dyrektora ZK) i do dnia [...] czerwca 2019 r. nie otrzymał odpowiedzi. Ponadto dnia [...] lutego 2019 r. wystąpił do Dyrektora ZK z wnioskiem, na który również nie otrzymał odpowiedzi. Następnie dnia [...] czerwca 2019 r. wystąpił do tego organu o udzielenie odpowiedzi na piśmie o sposobie rozpoznania jego prośby z [...] maja 2019 r., na co nie otrzymał odpowiedzi. Odpowiadając na skargę Dyrektor ZK we [...] pismem z [...] sierpnia 2019 r. wniósł o jej odrzucenie. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ wyjaśnił, że sąd administracyjny nie jest powołany do rozpatrywania skarg na sposób załatwienia skargi lub prośby osadzonego, składanych do organów postępowania karnego wykonawczego, a także nie sprawuje nadzoru nad legalnością i prawidłowością wykonania kary pozbawienia wolności. Organ wyjaśnił, że skarżący nie składał w dniu [...] lutego 2019 r. skargi lub prośby do Dyrektora ZK we [...], a na prośbę z dnia [...] lutego 2019 r. otrzymał odpowiedź w dniu [...] marca 2019 r. Do odpowiedzi Dyrektor ZK we [...] załączył skierowaną do niego "Prośbę skarżącego" – pismo z [...] lutego 2019 r. "o wydanie zaświadczenia potwierdzającego jego pobyt w ZK [...], daty od kiedy tam przebywa oraz kiedy wypada koniec kary" oraz "Zaświadczenie" z dnia [...] marca 2019 r. znak [...], w treści którego zawarto żądane przez skarżącego informacje. Na Zaświadczeniu odnotowany jest jego odbiór przez skarżącego w dniu [...] marca 2019 r. W piśmie procesowym z [...] listopada 2019r. skarżący J. M. podniósł, iż wysyłając skargę do tut. Sądu był przekonany, że skarga trafia do właściwego sądu, a jeżeli nie, to zostanie przekazana do właściwego. Skarżący podniósł, że skargi tej z pewnością nie powinien rozpatrywać Sąd Okręgowy V [...] w [...], który w jego ocenie nie jest obiektywny i zawsze uwzględnia interes zakładu karnego. W piśmie procesowym z [...] grudnia 2019r. skarżący J. M. powtórzył wcześniejszą argumentację i wniósł o rozpatrzenie jego skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Granice kognicji rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 - zwanej dalej "p.p.s.a."), jak również wynikają ze szczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (§ 2a). Sądy administracyjne orzekają również w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, stosując środki określone w tych przepisach (§ 3). Powyższe wyszczególnienie aktów i czynności jest wyczerpujące i stanowi katalog zamknięty, co oznacza, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach działalności administracji publicznej, niż określone powyżej, nie podlega kontroli sądów administracyjnych i zostanie odrzucona w myśl art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przedmiotowa skarga dotyczy żądania "stwierdzenia przewlekłości w postępowaniu administracyjnym" a uprawnienie do jej wniesienia skarżący wywodzi na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 75). Zgodnie z art. 3 pkt 6 tej ustawy uprawnionym do wniesienia skargi jest w postępowaniu sądowoadministracyjnym - skarżący oraz uczestnik na prawach strony. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy, skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Oznacza to, że skarga na przewlekłość postępowania jest dopuszczalna jedynie w toku postępowania w sprawie, której dotyczy, bowiem zasadniczym celem tej skargi jest usunięcie stanu przewlekłości i spowodowanie rozpoznania toczącej się sprawy. W związku z tym stwierdzić należy, że niedopuszczalne jest zarówno wniesienie skargi na przewlekłość postępowania po prawomocnym zakończeniu postępowania, jak również przed jego wszczęciem. Z treści pism skarżącego oraz odpowiedzi organu na skargę wynika, że skarżący jest osobą odbywającą karę pozbawienia wolności, a jego skarga wniesiona została w związku ze sposobem rozpatrywania jego wniosków, pism i skarg przez administrację zakładu karnego w którym aktualnie karę odbywa. Kwestie rozpoznawania skarg i wniosków kierowanych do organów wykonujących orzeczenie regulują przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy oraz wydanego na podstawie ww. ustawy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 647). Kontrola prawidłowości wykonania czynności bądź ich zaniechania w stosunku do osoby pozbawionej wolności, podejmowanych na podstawie ww. rozporządzeń, nie należy jednak do sądu administracyjnego i wykonywana jest trybie określonym w ww. przepisach karnych wykonawczych. Nadzór penitencjarny w zakładzie karnym sprawowany jest przez sędziego penitencjarnego sądu okręgowego lub wojskowego sędziego penitencjarnego wojskowego sądu garnizonowego, zwanego dalej "sędzią penitencjarnym" i polega na m.in. kontroli i ocenie spraw wymienionych w § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu, zakresu i trybu sprawowania nadzoru penitencjarnego (Dz.U. z 2003 r. Nr 152 poz. 1496), w tym również obejmuje prawidłowość i terminowość załatwiania próśb, skarg i wniosków skazanych (§ 2 pkt 16 tego rozporządzenia). W świetle powyższego czynności podejmowane przez właściwe organy Służby Więziennej i dalej właściwe sądy powszechne lub zaniechania tych organów nie stanowią żadnej z kategorii wymienionych aktów i czynności administracyjnych podlegających kognicji sądów administracyjnych. Skoro więc skarga nie odnosi się do jakiegokolwiek toczącego się postępowania administracyjnego, co ewentualnie wskazywałoby w tym przypadku na właściwość sądu administracyjnego, to regulacje powoływanej w skardze ustawy nie mają w tym przypadku zastosowania. Podkreślić należy, że ustawa z dnia 17 czerwca 2004 roku o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu (...) normuje szczególny tryb, przeznaczony jedynie do orzekania w zakresie oznaczonym tą ustawą (art. 1 ust. 1 i 2), a zakresu ustawy nie można rozszerzać. Mając na uwadze powyższe skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Kończąc Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 59 § 1 p.p.s.a. wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że w sprawie jest właściwy inny sąd administracyjny, sąd administracyjny do którego skarga została wniesiona przekazuje sprawę takiemu właściwemu sądowi. W rozpatrywanym przypadku taka sytuacja nie wystąpiła, co wyżej wyjaśniono.