II SA/Po 720/21
WyrokWSA w Poznaniu2022-05-12
Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Edyta Podrazik, Paweł Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy posiadacz odpadów, będący jednocześnie właścicielem nieruchomości rolnej, może magazynować odpady budowlane i ziemię na tej nieruchomości na potrzeby własne, bez posiadania zezwolenia na gospodarowanie odpadami, powołując się na tymczasowość magazynowania i późniejsze wykorzystanie do utwardzenia terenu?Ratio decidendi
Posiadacz odpadów, będący właścicielem nieruchomości rolnej, nie może magazynować odpadów budowlanych i ziemi na tej nieruchomości na potrzeby własne bez posiadania zezwolenia na gospodarowanie odpadami. Odpady te nie są materiałem występującym w stanie naturalnym i nie podlegają wyłączeniu z zakresu ustawy o odpadach. Długotrwałe gromadzenie odpadów, nawet jeśli deklarowane jako tymczasowe, stanowi składowanie w miejscu nieprzeznaczonym do tego celu, co obliguje organ do wydania decyzji nakazującej ich usunięcie.Stan faktyczny
Skarżący B. J. i B. J. zostali decyzjami Burmistrza B. zobowiązani do usunięcia odpadów budowlanych i ziemi składowanych na ich działkach rolnych, które nie są przeznaczone do tego celu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało te decyzje w mocy. Skarżący twierdzili, że odpady są magazynowane tymczasowo i będą wykorzystane na potrzeby własne do utwardzenia terenu. Sąd administracyjny oddalił skargi, uznając argumenty skarżących za niezasadne.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skarg B. J. i B. J. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] i [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odpadów oddala skargi
Decyzją z dnia [...] maja 2021r., nr [...], Burmistrz B., działając na podstawie art. 26 ust. 1, 2, 6 ustawy o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 roku (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 779 ze zm., dalej: u.odp.), art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. dalej k.p.a.) nakazał B. J. usunąć składowane odpady (głównie odpady z budowy i demontażu obiektów budowlanych, ziemi z terenów zanieczyszczonych, odpady materiałów i elementów budowanych, np. beton, cegły, płyty itp.) z działki o nr ewid.[...] obręb Z. oraz przedstawić dokumentację potwierdzającą, gdzie zostały przekazane wymienione odpady, w terminie do [...] sierpnia 2021 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Decyzją z tej samej daty, nr [...], Burmistrz B., działając w oparciu o tą samą podstawę prawną, nakazał B. J. usunąć składowane odpady (głównie odpady z budowy i demontażu obiektów budowlanych, ziemi z terenów zanieczyszczonych, odpady materiałów i elementów budowanych, np. beton, cegły, płyty itp.) z działek o nr ewid. [...] i [...] obręb Z. oraz przedstawić dokumentację potwierdzającą, gdzie zostały przekazane wymienione odpady, w terminie do [...] sierpnia 2021 r. Decyzji tej również nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniach obu wymienionych decyzji wskazano, że w dniu [...] stycznia 2021 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nielegalnego składowania odpadów (głównie odpady z budowy i demontażu obiektów budowlanych, ziemi z terenów zanieczyszczonych, odpady materiałów i elementów budowanych, np. beton, cegły, płyty itp.) na działkach o nr ewid. [...] i [...] obręb Z. (które są własnością B. J.) oraz działce o nr ewid.[...] obręb Z. (do której tytuł prawny posiada B. J.).
Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] stycznia 2021r. ustalono, że odpady na przedmiotowych działkach gromadzone są od około 2 lat. W trakcie oględzin obecny był przedstawiciel firmy P. Sp. z o.o. w [...] M. B., który oświadczył, że ziemię z gruzem przekazuje od około 1 miesiąca B. J. oraz B. J. (protokół + zdjęcia k. 17-26 akt adm.). Ustalono przy tym, że działki nr 55, [...] i [...] obr. Z. mają przeznaczenie rolne i nie są przeznaczone do składowania lub magazynowania odpadów.
Z uzasadnienia decyzji w sprawie B. J. wynika nadto, że M. B. zobowiązał się dostarczyć karty przekazania odpadów na rzecz B. J.. W dniu [...] marca 2021 r. organ wezwał spółkę P. Sp. z o.o. do przedłożenia kart ewidencyjnych odpadów. W dniu [...] marca 2021 r. P. Sp. z o.o. przedłożyła kserokopię protokołu do oświadczenia nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. oraz oświadczenia nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r., w których B. J. oświadczyła, że w okresie 1-30 grudnia 2020 r., przyjęła odpady o kodzie 17 01 01 w ilości 50 Mg i kodzie 17 05 04 w ilości 100 Mg (k.48-49 akt adm.). Ilość zgromadzonych odpadów znacznie przewyższa ilość udokumentowanych odpadów. Organ I instancji doszedł do przekonania, że wbrew twierdzeniu B. J. nie wykorzystuje ona wymienionych odpadów na potrzeby własne do celów utwardzenia nieruchomości i nakazał jej jako posiadaczowi odpadów usunięcie ich z działek o nr ewid. gruntu [...] i [...] obręb Z., z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.
W uzasadnieniu decyzji w sprawie B. J. organ wskazał, że jako właściciel działki ewidencyjnej nr [...] obręb Z. nie posiada on pozwolenia na gospodarowanie odpadami na terenie działki, w konsekwencji takie magazynowanie odpadów należy traktować, jak składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym, wobec czego nakazał mu w usunięcie odpadów z działki o nr [...] obręb Z., z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.
Następnie B. J. i B. J. odwołali się od opisanych wyżej decyzji organu I instancji. W swoich odwołaniach (o tożsamej treści) wnieśli o uchylenie zaskarżonych decyzji i wskazali, że odpady na działkach o numerach ewidencyjnych: [...] i [...] oraz 55 obręb Z., nie są składowane, ale magazynowane wyłącznie tymczasowo. Z uwagi na liczne kontrole i porę roku wstrzymano wszelkie działania związane z ich segregacją. W odwołaniach wskazano, że niewykonalne jest usunięcie odpadów do [...] sierpnia 2021 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art.26 ust. 1, ust. 2 i ust. 6, art. 3 ust. 1 pkt 6, 19, 25, 5, 34, 21, 14, art.25 ust. 3 u.odp., a także w zw. z załącznikiem (zatytułowanym "[...] odpadów ze wskazaniem odpadów niebezpiecznych") do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020r., poz. 10), jak również w zw. z §67 pkt 1 i §68 ust. 1 pkt 1 lit. a, d, e rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019r., poz.393), wydało odpowiednio decyzję nr [...] (na rzecz B. J. z dnia [...] czerwca 2021r.) i [...] (na rzecz B. J. z dnia [...] lipca 2021 r.) o utrzymaniu w mocy zaskarżonych decyzji Burmistrza B..
W uzasadnieniach SKO wskazało, że działka nr [...] (obręb Z. ) oznaczona jest "RIVa", "RV", "RVI", z opisem użytków: "grunty orne" (dowód: informacja z rejestru gruntów, K. 31 akt), działka nr [...] (obręb Z. ) oznaczona jest symbolem "RV", z opisem użytku: "grunty orne"; działka nr [...] oznaczona jest symbolami "RV", "PsIV", "Br-PsIV" z opisami użytków, odpowiednio: "grunty orne", "pastwiska", "grunty rolne zabudowane" (dowody: informacje z rejestru gruntów, K. 14-16, 32-33 akt). Wynika więc z tego, że każda z tych działek kwalifikuje się jako miejsce, które nie jest przeznaczone do składowania odpadów lub magazynowania odpadów, w rozumieniu art. 26 ust.1 u.odp., a mimo to na działkach tych zalegają odpady o czym świadczą: "Notatka służbowa" z dnia [...].12.2020 r., "Protokół z oględzin" z dnia [...].01.2021 r., zdjęcia znajdujące się w aktach sprawy, pismo Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w P. Delegatura w L. z dnia [...] lutego 2021 r, pismo P. sp. z o. o. z siedzibą w [...], wraz z oświadczeniami B. J. o treści potwierdzającej informacje przedstawione w wymienionym piśmie. Ponadto w piśmie, które wpłynęło do organu I instancji w dniu [...] kwietnia 2021r., jak i w odwołaniu, B. J. potwierdził ustalenia faktyczne przedstawione w powyższych materiałach (o składowaniu odpadów na działce nr [...]), wskazując, że odpady o kodach 17 05 04 i 17 01 01 znajdują się na przedmiotowych działkach jedynie tymczasowo i posłużą do utwardzenia dróg i obszarów jezdnych w obrębie jego posesji i posiadanych działek.
Organ odwoławczy nie dał wiary tym twierdzeniom B. J. i B. J., że odpady magazynowane są jedynie tymczasowo. Zdaniem Kolegium z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący dopuścili się składowania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym.
W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (wniesionych oddzielnie, lecz o tożsamej treści), B. J. i B. J. wnieśli o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2021r. nr [...] (B. J.) oraz z dnia [...] lipca 2021 r. (B. J.).
W uzasadnieniu skarg ponownie wskazano, że odpady na działkach o nr ewidencyjnych: [...], [...] i 55 obręb Z., gm. B., powiat R., nie są składowane, ale magazynowane tymczasowo i to z przyczyn wyłącznie obiektywnych. Zdaniem skarżących, jako osoby prywatne, nie muszą dysponować decyzją z zakresu gospodarki odpadami i mogą odpady wykorzystać we własnym zakresie i dla własnych potrzeb. Teren działki [...] będzie w części przekształcony poprzez budowę silosu na kiszonkę wraz z drogą dojazdową. Stosowne zgłoszenie zostało złożone w maju 2021 r. ([...] maja 2021 r.) do Starosty [...] jako "zgłoszenie budowy/robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę". Zgłoszenie nie zostało objęte sprzeciwem ze strony urzędu. Utwardzenie pewnej części w/w działki oraz wyniesienie do wyższej rzędnej jest konieczne i m.in. w tym celu będą wykorzystane odpady.
Skarżący wskazali, że problem z właściwym wykorzystaniem odpadów powstał wyłącznie z tego powodu, że przez pewien czas istniał problem techniczny ze zorganizowaniem odpowiedniej segregacji odpadów, ponadto liczne kontrole spowodowały, że wstrzymano wszelkie działania z tym związane, jak też pora roku nie sprzyjała jakimkolwiek działaniom związanym z odpadami. Dodatkowo procedury kontrolne Burmistrza B. i inspektorów Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego w R. oraz Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w L. zatrzymały jakiekolwiek prace związane z zagospodarowaniem odpadów. Nikt nie przyjął do wiadomości, że odpady będą wykorzystane w sposób właściwy, tj. rozkruszone (cegły, gruz) i wykorzystane jako utwardzenie terenu i rozplantowane (ziemia) w celu wyniesienia terenu. Z tej przyczyny proces magazynowania wystąpił, ale tylko i wyłącznie tymczasowo. Odpady wskazane przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska, Powiatowy Inspektorat Sanitarny w R. i Burmistrza B. to odpady nadające się do wykorzystania na potrzeby własne. Nie są to odpady niebezpieczne, nie zagrażają życiu i zdrowiu i będą wykorzystane do utwardzenia dróg i wyniesienia powierzchni terenu. Działania związane z wykorzystaniem odpadów nie są uwarunkowane chęcią zysku, nielegalnego ukrycia odpadów, lecz wyłącznie możliwością wykorzystania odpadów jako surowca. Dodano, że czas niezbędny do właściwego zagospodarowania odpadów musi uwzględniać wszelkie okoliczności, a nie być narzuconym terminem niemożliwym do spełnienia.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r., sygn. II SA/Po [...], Sąd połączył skargę B. J. o sygn. II SA/Po [...] ze skargą B. J. o sygn. II SA/Po [...] do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skargi okazały się niezasadne.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] (dotycząca B. J. z dnia [...] czerwca 2021r.) i [...] (dotycząca B. J. z dnia [...] lipca 2021 r.), utrzymujące w mocy rozstrzygnięcia Burmistrza B. nakazujące skarżącym usunięcie odpadów składowanych na działkach nr [...], [...] i 55 obręb Z., gm. B., powiat R..
Zasadnicze zarzuty rozpatrywanych skarg sprowadzały się do tego, iż odpady były magazynowane na wymienionych działkach jedynie tymczasowo i w celu późniejszego ponownego wykorzystania na potrzeby własne. Skarżący nie kwestionowali przy tym, iż znajdujące się na działkach odpady z budowy i demontażu obiektów budowlanych, ziemi z terenów zanieczyszczonych, odpady materiałów i elementów budowanych (np. beton, cegły, płyty itp.) są odpadami o kodzie 17 05 04 i 17 01 01. Sąd argumentów skarżących nie podziela, a to z następujących względów.
Materialnoprawną podstawą kwestionowanych rozstrzygnięć stanowi art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 797, dalej: u.odp.). Zgodnie z art. 26 ust. 1 u.odp. posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Natomiast w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami. (ust. 2). W decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności: termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów i sposób usunięcia odpadów (ust. 6).
Z powyższych przepisów wynika, że do wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów wymagane jest ustalenie następujących okoliczności:
1. istnienia odpadów w rozumieniu ustawy,
2. składowania tych odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania i magazynowania,
3. podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów (posiadacza odpadów).
W świetle zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów, tj. min. protokołu z oględzin przeprowadzonych na wspomnianych działkach (z dnia [...] stycznia 2021 r.), zdjęć nawiezionych odpadów (gruzu, cegieł, pozostałości po materiałach budowlanych) znajdujących się na przedmiotowych działkach (k. 19-26; 28-29 akt adm.), pisma WIOŚ w P. Delegatura w L. (k. 39-40 akt adm.), notatki służbowej z dnia [...] listopada 2020 r. (k. 5 akt adm.), notatki służbowej z dnia [...] grudnia 2020 r. (k. 8 akt adm.). oświadczenia Prezesa Zarządu spółki P. sp. z o.o. w [...] (k. 47 akt adm.), a także wyjaśnień samych skarżących, dokonane przez organy obu instancji ustalenia faktyczne nie budzą wątpliwości.
Przeprowadzone wizje w terenie potwierdziły, że na działkach należących do skarżących stwierdzono hałdy ziemi wymieszanej z gruzem i odpadami budowlanymi. Zgodnie z protokołem oględzin odpady są gromadzone od około 2 lat. Odpady przekazywane były także przez spółkę P. sp. z o.o. (na podstawie umowy z B. J.) – odpady z betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów w ilości 50 ton (kod 17 01 01) oraz gleba i ziemia, w tym kamienie inne niż wymienione w 17 05 03 w ilości 100 ton (kod 17 05 04). Posiadaczem odpadów są skarżący, jako właściciele działek nr [...] (B. J.), [...] i [...] (B. J.). Ustalono, że żadna z tych działek nie jest przeznaczona do składowania/ magazynowania odpadów. Są to działki rolne- działka nr [...] oznaczona jest "RIVa", "RV", "RVI", z opisem użytków: "grunty orne"; działka nr [...] oznaczona jest symbolem "RV", z opisem użytku: "grunty orne"; działka nr [...] oznaczona jest symbolami "RV", "PsIV", "Br-PsIV" z opisami użytków, odpowiednio: "grunty orne", "pastwiska", "grunty rolne zabudowane". Skarżący nie posiadają zezwolenia na zbieranie odpadów. Wobec tego zasadnie przyjęły organy obu instancji, że skarżący są posiadaczami odpadów, które składowali w miejscu do tego nieprzeznaczonym.
Odnosząc się w tym miejscu do argumentu tymczasowego magazynowania odpadów na Sąd uznał go za niewiarygodny. Jak wynika z protokołu oględzin odpady gromadzone są od około 2 lat. Już sama ta okoliczność, przyznana przez skarżących, stoi w sprzeczności z twierdzeniem o tymczasowości. Nie sposób również uznać za przekonywującą argumentację, że przez 2 lata z uwagi na problemy techniczne z kruszarką, warunki pogodowe i kontrole organów skarżący nie dokonali zagospodarowania odpadów. Zdaniem Sądu skarżący świadomie składowali odpady na przedmiotowych działkach, na co nie posiadali zezwolenia. Świadczy o tym również ilość odpadów, które przez te lata zostały zgromadzone (a widoczne są nadal na aktualnych zdjęciach Google maps).
Co istotne B. J. jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą pod firmą B. J. Roboty Ziemne (wydruk z CEIDG k. 34 akt admin.). Przedmiotem jego działalności są m.in. kod [...] przygotowanie terenu pod budowę, [...] roboty związane z budową dróg i autostrad, [...] rozbiórka i burzenie obiektów budowlanych. Skoro skarżący jest przedsiębiorcą, to nie mógł magazynować odpadów zgromadzonych na działce nr [...] (podobnie jak na działkach nr [...] i [...]) w celu wykorzytania na potrzeby własne. Powoływane przez B. J. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. z 2016 poz. 93) już z samej nazwy wyklucza możliwość jego zastosowania. Wskazać również trzeba na art. 27 ust. 8. u.odp., zgodnie z którym osoba fizyczna i jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi tylko takie rodzaje odpadów, za pomocą takich metod odzysku, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 10, i w takich ilościach, które mogą bezpiecznie wykorzystać na potrzeby własne. Jak wynika z przywołanego przepisu przedsiębiorcy nie mogą skorzystać z "dobrodziejstwa" art. 27 ust. 8 u.odp.
Należy podkreślić, że samo oświadczenie skarżących, iż będą zgromadzone odpady wykorzystywać "jako osoby prywatne" na potrzeby własne jest niewystarczające, ponadto pozostaje w sprzeczności z poczynionymi przez organ ustaleniami. B. J. wprawdzie w czasie trwania postępowania administracyjnego nie była przedsiębiorcą (jak wynika z bazy danych CEIDG aktualnie od [...] stycznia 2022 r. ma zarejestrowaną działalność gospodarczą pod nazwą A. ), jednak w toku tego postępowania nie wskazała na żadne okoliczności, które uwiarygodniałyby twierdzenie o wykorzytaniu zgromadzonych odpadów na potrzeby własne. W szczególności skarżąca nie wskazała w jaki konkretnie sposób – z rozliczeniem ilości potrzebynych odpadów – zamierza je wykorzystać. Dopiero w skardze B. J. podniosła, że teren działki nr [...] będzie w części przekształcony pod budowę silosu na kiszonkę wraz z drogą dojazdową. Co również istotne – zgłoszenia budowy silosu na działce nr [...] do Starosty [...] skarżąca dokonała w dniu [...] maja 2021 r., a więc kilka miesięcy po wszczęciu postępowania przez Burmistrza B. w przedmiocie nielegalnego składowania odpadów (26 stycznia 2021 r.) i po wydaniu przez organ I instancji decyzji nakazującej usunięcie odpadów (12 maja 2021 r.) (zob. k. 6-9 akt sąd., k. 9 akt adm.).
Sąd wskazuje, że obowiązek usunięcia odpadów w świetle ustawy ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Zgodnie bowiem z art. 26 ust. 1 i 2 u.odp. podmiotem zobowiązanym do usunięcia odpadów jest ich posiadacz. Zgodnie zaś z definicją legalną pojęcia "posiadacz odpadów" ustaloną w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.odp. posiadaczem odpadów jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Faktycznie ustawa o odpadach nie zawiera definicji pojęcia "władającego powierzchnią ziemi", pojęcie to definiuje natomiast ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1973 ze zm., dalej: p.o.ś.). Stosownie do art. 3 pkt 44 p.o.ś. pod pojęciem "władającego powierzchnią ziemi" rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający". Za zastosowaniem powyższej definicji na gruncie ustawy o odpadach przemawia wykładnia systemowa (vide: uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o odpadach, dostępne na stronie internetowej: www.sejm.gov.pl). Nie ulega wątpliwości, że domniemanie, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości zostało wprowadzone przez ustawodawcę w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości (wytwórcy odpadów). W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie kwestionowali tego, że są władającymi powierzchnią ziemi, ani tego, że sporne odpady znalazły się na przedmiotowych działkach za ich wiedzą i zgodą. Z pewnością też odpady nie były gromadzone jedynie tymczasowo, jak i nie mogły być wykorzystane na potrzeby własne – do czego Sąd odniósł się we wcześniejszej części uzasadnienia.
Jak już sygnalizowano, legalne magazynowanie odpadów prowadzone w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów, zgodnie z art. 41 ust. 1 u.odp., może odbywać się wyłącznie na podstawie zezwolenia. Gromadzenie odpadów bez zezwolenia i ich nieusunięcie obliguje organ do wszczęcia postępowania zwieńczonego decyzją, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy. Zatem stwierdzenie przez organ nielegalnego składowania odpadów tj. składowania odpadów bez zezwolenia w terenie nieprzeznaczonym do tego typu działalności i ustalenie podmiotu, który jest posiadaczem tych odpadów, skutkować zawsze winno nakazaniem usunięcia odpadów, kierowanym właśnie do posiadacza odpadów.
Decyzja o nakazie usunięcia odpadów wydawana jest w ramach związania administracyjnego tj. sytuacji, kiedy ustalenia określonego stanu faktycznego implikują wydanie decyzji o określonej treści. Jeśli zatem organ I instancji, co miało miejsce w niniejszym postępowaniu, ustalił zarówno fakt nielegalnego gromadzenia odpadów jak i podmiot za to odpowiedzialny tj. posiadacza odpadów zgodnie z domniemaniem wynikającym z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.odp.- skarżących, zobligowany był w tej sytuacji do wydania nakazu usunięcia odpadów.
Wskazać również należy, iż pod pojęciem "odpadu", zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy o odpadach, rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Pojęcie "pozbycia się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę, sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Stosownie do art. 2 pkt 3 u.odp., wymienionej ustawy nie stosuje się do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty. Sąd zauważa, iż na przedmiotowy teren nawieziono głównie odpady z budowy i demontażu obiektów budowlanych, ziemi z terenów zanieczyszczonych, odpady materiałów i elementów budowanych, np. beton, cegły, płyty, który ewidentnie nie jest materiałem występującym w stanie naturalnym. Tym samym należało go potraktować jako odpad, albowiem nie podlegał wyłączeniu na podstawie art. 2 pkt 3 u.odp.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, a wydane w sprawie decyzje odpowiadają prawu. Zasadnie zobowiązano skarżących do usunięcia odpadów zgromadzonych na działkach będących ich własnością. Ustalony przez organ I instancji ponad 3-miesięcznego termin wykonania nałożonych obowiązków był racjonalnym terminem.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 poz. 329), skargi oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło