II SA/Po 723/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi A Spółki z o.o. w P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 października 2004r. o sygn. II SA/Po 867/02 postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania. /-/W. Batorowicz /-/ E. Podrazik /-/ B. Kamieńska Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] ,w której ustalono dla inwestora A Sp. z o.o. w P. warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na realizacji zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej i wolnostojącej na działkach nr [...],[...],[...]położonych w P. przy ul [...]. Skargę na powyższą decyzję złożyli w dniu [...] 04.2002 r. A. i J. L. Skarga została zarejestrowana pod sygn. II SA/Po 867/02. W toku postępowania przed sądem administracyjnym spółka A zbyła opisane wyżej nieruchomości oraz zmieniła nazwę na "B " sp. z o.o. Prawo użytkowania wieczystego tych nieruchomości nabyła umową z dnia [...] 2002 r. "C" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością "w organizacji". "C" sp. z o.o. została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] 2004 r. W dniu [...] 2004 r. spółka ta uzyskała wpis do księgi wieczystej prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Spółka C nie brała udziału w postępowaniu sądowo-administracyjnym wywołanym skargą A. i J. L. W toku przedmiotowego postępowania sądowo-administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie posiadał informacji o dokonanych przekształceniach własnościowych. Wyrokiem z dnia 8 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono stronom postępowania, w tym skarżącej A.L. w dniu [...]11.2004 r., spółce "B" (poprzednio "A") w dniu [...]11.2004 r., skarżącemu J.L. w dniu [...]12.2004 r. W dniu [...] grudnia 2004 r. C Sp. z o.o. w P. wniosła skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie. W uzasadnieniu wskazano, że spółka C na mocy umowy sprzedaży z dnia [...] 2004 r. nabyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, która była przedmiotem spornej decyzji. W związku z tym Spółka stała się z mocy prawa stroną postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Podkreśliła, że w toku postępowania sądowo-administracyjnego wszelkie pisma sądowe kierowane były do spółki A sp. z o.o. ("B" sp. z o.o.). W związku z powyższym spółka C została pozbawiona możliwości uczestniczenia w postępowaniu rozpoznawczym wbrew swojej woli, była pozbawiona możności obrony swych praw. Spółka podkreśliła nadto, iż o wydanym wyroku dowiedziała się w dniu [...] grudnia 2004 r. od zarządu spółki "B" sp. z o.o. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 1 lutego 2005 r. odrzucił skargę kasacyjną spółki C. Wskazał przy tym, iż złożenie skargi kasacyjnej było niedopuszczalne, bowiem spółka C nie była stroną postępowania, nadto od skargi kasacyjnej, która została wniesiona przez zawodowego pełnomocnika, nie został uiszczony wpis stały. Powyższe postanowienie stało się prawomocne, spółka C nie zaskarżyła powyższego rozstrzygnięcia. W dniu [...] marca 2005 r. spółka C złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 8 października 2004 r. i wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i oddalenie skargi złożonej przez A. i J.L. W uzasadnieniu podkreśliła, iż w dniu [...] 2004 r. nabyła działkę, której dotyczy decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. O wydanym w sprawie II SA/Po 867/02 wyroku skarżąca powzięła wiadomość dopiero w dniu [...] grudnia 2004 r. O pozbawieniu jej możliwości działania spółka dowiedziała się w dniu [...] lutego 2005 r. (data doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej). Skarżąca podkreśliła, iż w związku z kupnem działki z mocy prawa stała się stroną postępowania. Nie wiedząc o toczącym się postępowaniu dotyczącym warunków zabudowy i zagospodarowania terenu nieruchomości, której jest użytkownikiem wieczystym, skarżąca została pozbawiona możliwości obrony swych praw. Skarżąca powołała się na przepis art. 33 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Skarżąca nie brała udziału w postępowaniu i dlatego postępowanie jest nieważne. Postanowieniem z dnia 31 marca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę spółki C wskazując, iż spółka nie była stroną postępowania, ani nie stała się nią na skutek zgłoszenia udziału w sprawie. Takiego wniosku w toku postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 08.10.2004 r. spółka nie składała, nie ma więc przymiotu strony w rozumieniu art. 271 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 07.11.2006 r. uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, iż spółka C z dniem nabycia praw do przedmiotowej nieruchomości uzyskała interes prawny w toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu sprawie II SA/Po 867/02. Fakt ten nie wyłącza z postępowania jako strony spółki "B", która wystąpiła z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Nie branie udziału w wymienionym postępowaniu przez spółkę C bez jej winy stanowi zarówno podstawę nieważności postępowania z art. 183 § 1 pkt 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również podstawę wznowienia przewidzianą w art. 271 pkt 2 ustawy (strona wskutek naruszenia prawa była pozbawiona możności działania). Przez naruszenie prawa rozumie się tu pozbawienie gwarantowanej konstytucyjnie możliwości udziału strony w postępowaniu, bez względu na to czy naruszenie było wynikiem nieprawidłowego działania sądu, czy nastąpiło z przyczyn obiektywnych. Dla zaistnienia przesłanek określonych w tych przepisach nie ma znaczenia, czy podmiot mający w sprawie interes prawny zgłosił swój udział w postępowaniu w trybie art. 33 § 2 ustawy. Spółka ponosiła, iż jej prawo do udziału w postępowaniu jako strony wynika z następstwa prawnego po poprzednim użytkowniku wieczystym nieruchomości, co wskazuje na brak podstaw do zastosowania przepisu art. 33 § 2 ustawy, o postępowaniu sądowo-administracyjnym spółka dowiedziała się już po wydaniu wyroku, a zatem nie mogła złożyć wniosku, o którym mowa w wymienionym wyżej przepisie. Należy więc ponownie przeanalizować powyższą problematykę w aspekcie zasadnie podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Mając na uwadze treść art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) rozpoznając niniejszą sprawę sąd był związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wznowienie postępowania jest środkiem obalania prawomocności orzeczeń, umożliwiającym ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty w celu zagwarantowania prawidłowości (zgodności z prawem) wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia. Instytucja wznowienia postępowania jest w związku z tym instytucją wyjątkową, a racją tej wyjątkowości jest konieczność racjonalnego zabezpieczenia stabilności merytorycznych orzeczeń sądowych. Postępowanie ze skargi o wznowienie jest postępowaniem nadzwyczajnym i może nastąpić wyłącznie w przypadku zaistnienia przewidzianych prawem przesłanek. Skarżąca powołała się na przesłankę z art. 271 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z powołanym przepisem można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Rozważenia wymaga więc przede wszystkim status skarżącej spółki C w postępowaniu sądowo-administracyjnym, którego wznowienia się domaga (II SA/Po 867/02). W trakcie tego postępowania spółka nabyła – na mocy umowy z dnia [...] 2004 r. oraz wpisu do księgi wieczystej z dnia [...] 2004 r. – prawo użytkowania wieczystego działek nr [...],[...],[...] położonych w P. przy ul. [...]; działek tych dotyczył wniosek o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Spółka C jako nabywca wymienionego prawa stała się następcą prawnym pod tytułem szczególnym spółki A ("B" sp. z o.o.). Spółka A jako inwestor, ale także jako użytkownik wieczysty wymienionych nieruchomości brała udział w postępowaniu administracyjnym oraz na zasadzie art. 33 ust. 1 ustawy była stroną postępowania sądowo-administracyjnego w sprawie II SA/Po 867/02. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie normuje bezpośrednio – w przeciwieństwie do kodeksu postępowania administracyjnego – skutków procesowych sukcesji syngularnej. Stosownych reguł poszukiwać więc należy w przepisach art. 33 ust. 1 i ust. 2 ustawy. Ustęp 2 art. 33 ustawy normuje sytuację procesową osoby, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania (administracyjnego) dotyczy jej interesu prawnego. Przepis ten odnosi się więc do osób, którym przymiot strony przysługiwał już w postępowaniu administracyjnym, ale w postępowaniu tym nie brały udziału. Przepis powyższy nie może więc znaleźć zastosowania do sytuacji procesowej spółki C. Natomiast zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy stroną postępowania sądowo-administracyjnego jest osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego. Związek między wynikiem postępowania sądowego, a interesem prawnym uczestnika postępowania administracyjnego jest więc warunkiem koniecznym do uzyskania statusu strony. Następstwo prawne pod tytułem szczególnym skutkujące utratą interesu prawnego przez dotychczasową stronę postępowania sądowego i uzyskaniem takiego interesu przez jej następcę prawnego powoduje, iż następca prawny z mocy prawa uzyskuje status strony w miejsce zbywcy. Nie budzi zatem wątpliwości, iż spółka C z chwilą nabycia prawa użytkowania wieczystego wymienionych wyżej działek stała się z mocy art. 33 ust. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stroną postępowania w sprawie II SA/Po 867/02. Jednocześnie przed wydaniem przez Sąd wyroku z dnia 08.10.2004 r. spółka ta była pozbawiona bez własnej winy możności działania, bowiem o toczącym się postępowaniu dowiedziała się dopiero w dniu [...] 12.2004 r. Przepis art. 271 pkt 2 powołanej ustawy wymaga, aby pozbawienie strony możności działania było wynikiem naruszenia prawa. Przez naruszenie prawa rozumie się tu pozbawienie gwarantowanej konstytucyjnie możliwości udziału strony w postępowaniu, bez względu na to czy naruszenie było wynikiem nieprawidłowego działania sądu, czy nastąpiło z przyczyn obiektywnych. Sytuacja taka miała miejsce w sprawie II SA/Po 867/02. Powyższe stwierdzenie nie przesądza jednak kwestii dopuszczalności skargi o wznowienie wymienionego postępowania, zakończonego wyrokiem z dnia 8 października 2004 r. W myśl art. 271 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi in fine nie można żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała. Sytuacja pozbawienia strony możności działania musi więc trwać do czasu uprawomocnienia się wyroku Sądu. W niniejszej sprawie niemożność działania przez spółkę C ustała jeszcze przed uprawomocnieniem się wyroku z dnia 08.10.2004 r. Spółka dowiedziała się o rozstrzygnięciu sprawy II SA/Po 867/02 w dniu [...] 12.2004 r. i miała realną możliwość wzięcia udziału w postępowaniu przed jego prawomocnym zakończeniem. Co więcej – w dniu [...] grudnia 2004 r., w terminie do zaskarżenia wyroku – skarżąca wniosła skargę kasacyjną. Wprawdzie skargę tę postanowieniem z dnia 01.02.2005 r. odrzucono, jednak skarżąca mogła zaskarżyć to postanowienie, czego jednak nie uczyniła. W konsekwencji stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie nie zostały wypełnione wszystkie przesłanki z art. 271 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi warunkujące dopuszczalność wznowienia postępowania. W tej sytuacji skarga spółki C o wznowienie postępowania sądowo-administracyjnego jako niedopuszczalna podlegać musiała odrzuceniu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 281 w zw. z art. 271 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w części rozstrzygającej postanowienia . /-/ B. Kamieńska /-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz