II SA/Po 724/14
WyrokWSA w Poznaniu2015-01-20
Skład orzekający: Barbara Drzazga, Maria Kwiecińska, Jakub Zieliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej za samowolnie wybudowany budynek gospodarczy, stosując sztywno określone przepisy, niezależnie od sytuacji majątkowej inwestora?Ratio decidendi
Organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły wysokość opłaty legalizacyjnej, stosując przepisy art. 49 ust. 2 w zw. z art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego. Wysokość tej opłaty jest ustalana sztywno przez ustawodawcę i nie podlega uznaniu organu ani nie jest uzależniona od sytuacji majątkowej inwestora, wartości obiektu czy stopnia jego zawinienia. Inwestor ma wybór: albo uiścić opłatę legalizacyjną, albo doprowadzić do rozbiórki obiektu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WWINB) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o ustaleniu opłaty legalizacyjnej w wysokości 25.000 zł za samowolnie wybudowany budynek gospodarczy. Skarżący zarzucali organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, twierdząc, że budynek stanowił przebudowę istniejących fundamentów, a nie budowę nowego obiektu, oraz że opłata była rażąco wysoka. Organy uznały, że budynek został wybudowany samowolnie po 2007 r. na istniejących fundamentach, a wysokość opłaty została prawidłowo obliczona zgodnie z przepisami.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 20 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2015 roku sprawy ze skargi M. J. i Ł. J. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia ... 2014 roku Nr ... w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. oddala skargę
Zaskarżonym postanowieniem z dnia ... 2014 r. nr ... Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej: k.p.a., oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), dalej: p.b., po rozpatrzeniu zażalenia Ł. J. i M. J. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. (dalej: PINB) z dnia ... 2014 r. znak: ... o ustaleniu opłaty legalizacyjnej w wys. 25.000 zł za samowolną budowę budynku gospodarczego, zlokalizowanego w W. przy ul. R. na działce nr ..., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Postanowienie to wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Na skutek przeprowadzonego postępowania w sprawie legalności budowy budynku gospodarczego zlokalizowanego w W. przy ul. R. na działce nr ..., PINB decyzją z dnia ... 2010 r. nakazał M. J. rozbiórkę przedmiotowego obiektu. Następnie, w wyniku odwołania, WWINB decyzją z dnia ... 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na skutek skargi Ł. J. i M. J. wyrokiem z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Po 381/10 uchylił decyzję WWINB z dnia ... 2010 r. i poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia ... 2010 r. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 353/11 oddalił skargę kasacyjną WWINB od powyższego wyroku Sądu I instancji.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania PINB postanowieniem z dnia ... 2013 r. wydanym na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 p.b. nakazał Ł. i M. J. przedstawienie w terminie do 15 czerwca 2013 r. wymaganych dokumentów i zaświadczeń.
Następnie PINB postanowieniem z dnia ... 2013 r. wezwał inwestorów na podstawie art. 49 ust. 3 p.b. do uzupełnienia w terminie 30 dni projektu budowlanego przedmiotowego budynku gospodarczego. Dostrzegając braki dokumentacji, postanowieniem z dnia ... 2013 r. PINB wezwał inwestorów do jej uzupełnienia w terminie 30 dni.
W następstwie przedłożenia wymaganych dokumentów PINB postanowieniem z dnia ... 2014 r., wydanym na podstawie art. 59f ust. 1 oraz art. 49 ust. 1 i 2 p.b. oraz art. 123 k.p.a. ustalił dla właścicieli przedmiotowego obiektu Ł. i M. J. opłatę legalizacyjną w wys. 25.000 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że przedmiotowy budynek gospodarczy o wymiarach 5,5 m x 9,5 m usytuowany dłuższą ścianą przy granicy z działką nr ..., krótszą zaś przy granicy z działką nr ... w ten sposób, że odległość od granicy zmienia się od 0 do 3,00 m, został wybudowany bez pozwolenia na budowę. Obiekt ten realizowano na istniejących od ok. 20 lat fundamentach i miał on, w zamyśle inwestorów, pełnić w części parterowej funkcje garażu i pralni, a na piętrze suszarni. Do robót przystąpiono w 2007 r. PINB wyjaśnił, że biorąc pod uwagę datę powstania obiektu należało prowadzić postępowanie zmierzające do doprowadzania obiektu do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 48 p.b. W tym celu zażądano przedłożenia wymaganych dokumentów. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 49 ust.1 p.b. właściwy organ, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada:
1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,
3) wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane
- oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Do ustalenia tej opłaty stosuje się – zgodnie z art. 49 ust. 2 p.b. – odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1 p.b., z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. PINB powołał przepis art. 59f ust. 1 p.b. i następnie, mając na względzie, że budynek gospodarczy mieści się w kategorii III obiektów wymienionych w załączniku do Prawa budowlanego wyliczył opłatę legalizacyjną na kwotę 25.000 zł. Następnie zaznaczył, że w przypadku nieuiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie, zgodnie z art. 49 ust. 3 p.b. PINB nakaże rozbiórkę przedmiotowego obiektu.
W zażaleniu na powyższe postanowienie PINB Ł. i M. J. zarzucili organowi naruszenie art. 12 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 49 w zw. z art. 59f p.b. Ich zdaniem organ I instancji nie uwzględnił ich wyjaśnień składanych w trakcie postępowania, iż przedmiotowy obiekt został wzniesiony na istniejących fundamentach i dlatego nie powinno się stosować do niego przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. Żalący podnieśli również, że organ bezzasadnie zastosował przepis art. 49 ust. 1 i 2 w zw. z art. 59f p.b. i naliczył opłatę legalizacyjną w sytuacji, gdy wysokość opłaty znacznie przekracza nakładany poniesione w toku realizacji inwestycji. Ponadto wskazali, że inwestycja uzyskała aprobatę lokalnej opinii społecznej, a zrealizowane roboty budowlane związane z budową budynku na istniejących fundamentach miały charakter jego przebudowy. Zaznaczyli, że przebudowa mieściła się w granicach fundamentów wykonanych w ubiegłym wieku, a jedynie ściany wymagały gruntownego remontu z uwagi na ich zniszczenie i konieczność wzmocnienia nową ścianą i odnowienia zadaszenia. Wnoszący zażalenie podnosząc naruszenie przez PINB art. 7 k.p.a. wskazali, że błędnie ustalił stan faktyczny przyjmując, że doszło do wybudowania bez pozwolenia nowego obiektu, w sytuacji, gdy w rzeczywistości doszło do przebudowy obiektu istniejącego. Nadto organ I instancji z naruszeniem art. 80 k.p.a. nie wziął pod uwagę wszystkich przedłożonych przez inwestorów dokumentów, bez konieczności nakładania opłaty legalizacyjnej.
Utrzymując w mocy zaskarżonej postanowienie WWINB w pierwszej kolejności wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30 p.b. W przypadku, gdy budowa obiektu budowlanego zakończyła się po 1994 r. i wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a inwestor takiej decyzji nie uzyskał, zastosowanie mają przepisy art. 48 p.b. WWINB wyjaśnił, że z pojęciem odbudowy obiektu mamy do czynienia w przypadku, gdy pierwotny obiekt został rozebrany, a następnie odtworzony w tej samej wielkości i z tych samych materiałów (lub podobnych). W niniejszej sprawie wprawdzie inwestor uzyskał decyzję o pozwoleniu na budowę (z ... 1986 r. na budowę budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego), niemniej budynek gospodarczy nie został nigdy zrealizowany ani w kształcie ani w zatwierdzonej lokalizacji. Z wyjaśnień inwestorów wynika, że w tym miejscu istniały jedynie fundamenty, natomiast nigdy nie istniał w tej lokalizacji żaden obiekt budowlany. Oznacza to zdaniem organu odwoławczego, że nie mamy do czynienia z remontem, przebudową czy odbudową obiektu, a z budową nowego obiektu gospodarczego realizowanego po 2007 r. Jego budowa wymagała więc uzyskania nowego pozwolenia na budowę, a z uwagi na jego brak, legalizacja powinna odbywać się na podstawie art. 48 p.b. Z racji tej, że inwestorzy wywiązali się z obowiązków nałożonych na podstawie art. 48 ust. 3 p.b. zastosowanie znalazł art. 49 p.b. Prawidłowo PINB stwierdził, że projekt zagospodarowania działki jest zgodny z obowiązującym planem miejscowym, projekt budowlany jest kompletny i posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia i został wykonany przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. W związku z tym organ nadzoru budowlanego zobowiązany był do ustalenia opłaty legalizacyjnej. WWINB wskazał, że zgodnie z art. 49 ust. 2 oraz art. 59f ust. 1 p.b. wysokość opłaty legalizacyjnej wynosi: podwyższony pięćdziesięciokrotnie iloczyn stawki opłaty (S=500 zł), współczynnik kategorii obiektu budowlanego (budynku gospodarczego – kategoria III – K=1) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (dla budynku gospodarczego wielkość stała – W=1) tj. 50 x S x K x W = 50 x 500 zł x 1 x 1 = 25.000 zł. Przy czym organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 49 ust. 3 zdaniem ostatnie p.b. w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej właściwy organ wydaje decyzję o nakazaniu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Jednocześnie podkreślono, że organy nadzoru budowlanego nie są upoważnione do ustalenia innej, niż określonej w przepisach, wysokości opłaty legalizacyjnej, bowiem zasady ustalania wysokości tej opłaty zostały określone przez ustawodawcę w sposób niepozostawiający żadnej swobody, chociażby przez możliwość oceny poszczególnych elementów wpływających na wysokość opłaty, wartość obiektu, czy możliwości finansowe inwestora.
Ł. J. i M. J. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższe postanowienie WWINB, podnosząc zarzuty tożsame z przedstawionymi w zażaleniu na postanowienie organu I instancji.
W odpowiedzi WWINB wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zwolnił skarżących od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i ustanowił na ich rzecz adwokata, którego następnie wyznaczyła Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu w osobie adw. P. R.
Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżących wniósł jak w skardze, nadto wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu, które nie zostały pokryte nawet w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga Ł. i M. J. okazała się bezzasadna, albowiem wydane w niniejszej sprawie postanowienia organów nadzoru budowlanego są zgodne z prawem.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie WWINB z dnia ... 2014 r., utrzymujące w mocy postanowienie PINB (w P.) z dnia ... 2014 r. o ustaleniu dla Ł. i M. J. opłaty legalizacyjnej w wys. 25.000 zł za samowolną budowę budynku gospodarczego zlokalizowanego w W. przy ul. R. na działce nr ....
Materialnoprawną podstawę powyższych postanowień stanowiły przepisy art. 49 ust. 1 i 2 p.b., które to znajdują zastosowanie w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w trybie art. 48 p.b. tj. legalizacji budowy prowadzonej bez wymaganego przepisem art. 28 ust. 1 p.b. pozwolenia na budowę.
Zważywszy na zarzut skarżących błędnego zastosowania przez organy nadzoru budowlanego przepisów art. 49 i art. 59f p.b. wyjaśnienia wymaga, iż trafnie PINB w uzasadnieniu postanowienia z dnia ... 2014 r. wskazał, iż zgodnie z zasadą określoną w art. 28 ust. 1 p.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Jeżeli zaś roboty budowlane, o których mowa w art. 28 ust.1 p.b. zostaną wykonane bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę, zastosowanie znajduje tryb przewidziany w art. 48 p.b. I tak kolejno, zgodnie z art. 48 ust. 2 p.b. jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:
a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem
- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
Dodać przy tym należy, o czym stanowi art. 48 ust. 3 p.b., że w powyższym postanowieniu ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
W myśl art. 48 ust. 5 p.b. przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. Jeżeli zaś inwestor nie zamierza korzystać z procedury legalizacji obiektu zastosowanie znajduje art. 48 ust. 1 p.b., który określa, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jeżeli jednak inwestor zamierza doprowadzić do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, winien wykonać nałożone na niego zgodnie z art. 48 ust.2 i 3 p.b. obowiązki. Następnie zaś, zgodnie z art. 49 ust. 1 p.b. właściwy organ, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada:
1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,
3) wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane
- oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy w pierwszej kolejności, iż organy orzekające prawidłowo stwierdziły, że przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej pod rządami Prawa budowlanego z 1994 r. na wybudowanych 20 lat wcześniej fundamentach, nie zaś jak twierdzą skarżący stanowi przebudowę istniejącego wcześniej budynku. Zgodnie z art. 3 pkt 7 p.b. przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego, natomiast w myśl art. 3 pkt 7a p.b. przebudowa polega m.in. na wykonywaniu robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość czy liczba kondygnacji.
Organy orzekające ustaliły, że M. J. uzyskał pozwolenie na budowę z dnia ... 1986 r. budynku mieszkalnego typu MS 15, a na załączniku graficznym – mapie sytuacyjnej do decyzji, budynek gospodarczy był uwidoczniony, niemniej jednak budynek ten nigdy nie powstał w tej lokalizacji, co skarżący przyznali podpisując protokół oględzin z ... 2008 r. W związku z tym nie można mówić, że doszło do przebudowy jakiegokolwiek budynku, w sytuacji, gdy realizacja przedmiotowego budynku gospodarczego rozpoczęła się jesienią 2007 r. (k. 3 akt adm. I instancji). W rezultacie jego budowa wymagała uzyskania nowego pozwolenia na budowę, a zważywszy, że takim inwestorzy się nie wylegitymowali prawidłowo organy nadzoru prowadziły postępowanie legalizacyjne w trybie art. 48-49 p.b.
Rację należy również przyznać organom orzekającym, iż spełnione zostały przesłanki wymienione w art. 49 ust. 1 p.b. do nałożenia na skarżących opłaty legalizacyjnej. Po pierwsze zważyć należy, iż skarżący przedłożyli oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością nr 69 na cele budowlane. Po wtóre skarżący wylegitymowali się zaświadczeniem Burmistrza W. z dnia ... 2013 r., w którym stwierdzono, że zamierzenie inwestycyjne polegające na m.in. pozostawieniu, remoncie, kontynuacji budowy, czy nawet budowie od podstaw części budynku oznaczonego symbolem 2a (na załączonej mapie) – jako budynku gospodarczo-garażowego o wysokości 1 kondygnacji, z dachem jednospadowym o kącie nachylenia połaci 5º jest zgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Miejskiej w W. z dnia ... 2008 r.). Przy czym w zaświadczeniu tym Burmistrz wyjaśnił, że powołując zapisy § 57 ust. 1 planu, że w wyniku przedstawionego zamierzenia na działce nr ... pod zabudowę zajęte ma być (łącznie z istniejącą zabudową 21% powierzchni działki, budynek gospodarczo-garażowy pozostanie jednokondygnacyjny, poza tym będzie jeden budynek mieszkalny i jeden budynek gospodarczo-garażowy. Wyburzenie zaś części budynku o symbolu 2b spowoduje, że sama część 2a budynku, jako samodzielny budynek, będzie zlokalizowana z poszanowaniem nieprzekraczalnej linii zabudowy określonej w planie miejscowym, odległej o 7 m od linii rozgraniczającej ulicy.
Nadto, co jest bezsprzeczne, skarżący przedłożyli wymagany projekt budowlany z wymaganymi zaświadczeniami, a PINB projekt ów zweryfikował w kontekście zapisów art. 49 ust. 1 p.b.
W rezultacie organ I instancji zobowiązany był do wydania na podstawie art. 49 ust. 1 p.b. postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną za wybudowanie przedmiotowego obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zważywszy zaś na treść art. 49 ust. 2 p.b., zgodnie z którą do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu, organy nadzoru budowlanego związane były przepisami określającymi wysokość ustalonej opłaty. Prawidłowo zaś organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśnił, że organy nadzoru budowlanego nie są upoważnione do ustalenia innej, niż określonej w przepisach, wysokości opłaty legalizacyjnej, bowiem zasady ustalania wysokości tej opłaty zostały określone przez ustawodawcę w sposób niepozostawiający żadnej swobody, chociażby przez możliwość oceny poszczególnych elementów wpływających na wysokość opłaty, wartość obiektu, czy możliwości finansowe inwestora. Skoro zatem zgodnie z art. 49 ust. 2 oraz art. 59f ust. 1 p.b. wysokość opłaty legalizacyjnej równa się podwyższonemu pięćdziesięciokrotnie iloczynowi stawki opłaty (S=500 zł), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (budynku gospodarczego – kategoria III – K=1) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (dla budynku gospodarczego wielkość stała – W=1), to prawidłowo przy wyliczeniu 50 x S x K x W organy nadzoru ustaliły, że wysokość opłaty legalizacyjnej równa się kwocie 25.000 zł.
Jak wskazał tutejszy Sąd w jednym z wyroków opłata legalizacyjna przewidziana w p.b. nie bez przyczyny ustalana jest z woli ustawodawcy w sztywny sposób zależny tylko i wyłącznie od parametrów budynku zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej. Nie jest ona w żaden sposób uzależniona od czynników podmiotowych leżących po stronie inwestora, takich jak jego sytuacja majątkowa, osobista i stopień zawinienia. Takie ukształtowanie instytucji opłaty legalizacyjnej jest przy tym uzasadnione faktem, iż ciążący na inwestorze obowiązek uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i pochodna - w razie braku takiej decyzji - sankcja ma służyć realizacji doniosłych społecznie wartości, takich jak ład przestrzenny, ochrona bezpieczeństwa, życia i zdrowia ludzi, ochrona środowiska, czy wreszcie poszanowanie uzasadnionych interesów i własności osób trzecich, a jednocześnie wynika z tego, iż ostatecznie to osoba zobowiązana, a nie organ administracji, podejmuje decyzję czy uiści należną opłatę legalizacyjną, czy też do stanu zgodnego z prawem doprowadzi poprzez rozbiórkę samowoli budowlanej (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2013 r., II SA/Po 182/13, Lex nr 1340388). Nie można zatem również zaaprobować argumentacji skarżących, iż powinno się odstąpić od ustalenia opłaty legalizacyjnej ze względu na fakt, że przekracza ona wartość obiektu, a także z uwagi na to, że obiekt ten zyskał aprobatę lokalnej społeczności. Sąd raz jeszcze pragnie podkreślić, że ustalenie opłaty legalizacyjnej jest "drogą" do legalizacji obiektu budowlanego, wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej. Inwestor takiego obiektu nie ma zaś obowiązku legalizacji obiektu, co prowadzi do rozbiórki obiektu (art. 49 ust.3 zdanie ostatnie p.b.).
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie at. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) oddalił skargę wniesioną w niniejszej sprawie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło