II SA/Po 725/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant: st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 7 pkt. 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt. 1, art. 39 ust. 1 i 2 art. 106 ust. 1 i 4 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.; dalej: "u.p.s."), § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015, poz. 1058) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: "K.p.a."), odmówił przyznania A. K. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na opłatę energii elektrycznej w wysokości [...] zł oraz gazu w wysokości [...] zł. Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] r. A. K. złożył w MOPR wniosek o udzielenie pomocy finansowej na zakup leków oraz opłatę energii elektrycznej i gazu. W trakcie dokonywania czynności urzędowych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy w dniu [...] r. ustalono, że zainteresowany prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zamieszkuje w lokalu wynajmowanym od kilkunastu lat i oczekuje na lokal socjalny. Wnioskodawca jest osobą długotrwale chorą. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w październiku 2017 r., na dochód zainteresowanego składał się przyznany decyzją Ośrodka z dnia [...] r., nr [...] zasiłek stały w wysokości [...] zł oraz zasiłek okresowy w wysokości [...] zł przyznany decyzją z dnia [...] r., nr [...] Ponadto decyzją z dnia [...] r., nr [...] przyznano wnioskodawcy zasiłek celowy na zakup żywności w wys. [...] zł w listopadzie 2017 r. oraz decyzją z dnia [...] r., nr [...] zasiłek celowy na zakup żywności w wys. [...] zł w grudniu 2017 r. Przechodząc do meritum organ I instancji wskazał, że wnioskodawca w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w październiku 2017 r. nie przekraczał kryterium dochodowego i tym samym posiada uprawnienia do uzyskania pomocy w formie zasiłku celowego na mocy art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. Jednakże, A. K. nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania tj. nie opłaca czynszu. Ponadto, z uwagi na trudną sytuację finansową, wnioskodawca regularnie uzyskuje pomoc z Ośrodka w formie zasiłków celowych na zakup leków. Przykładowo, decyzją z dnia [...] r., nr [...] przyznano wnioskodawcy zasiłek celowy w wysokości [...] zł, a w takcie prowadzonego postępowania podjęto także decyzję o przyznaniu wnioskodawcy zasiłku celowego na zakup bieżących leków wysokości [...] zł. Biorąc pod uwagę, iż zainteresowany dysponuje co miesiąc stałą kwotą w wysokości [...] zł, nie opłaca czynszu, czy innych należności związanych z eksploatacją lokalu, brak jest podstaw do przyznania wnioskowanej pomocy. Wnioskodawca posiada bowiem środki pozwalające zabezpieczyć wnioskowane potrzeby samodzielnie, tym bardziej, że korzysta on również z pomocy finansowej na zakup żywności w wysokości [...] zł oraz uzyskuje pomoc w zakupie leków. Końcowo zaznaczono, że przychylenie się Ośrodka do wniosku spowodowałoby, iż A. K. w żadnej mierze nie przejąłby na siebie odpowiedzialności związanej z regulowaniem opłat wynikających z korzystania z mediów, a całość posiadanych środków przeznaczałby na zakup żywności i/lub ewentualnie leków, które zakupuje bez recepty i które nie są ujęte w wykazie leków niezbędnych do zażywania. Taka postawa wnioskodawcy, biorąc pod uwagę oczekiwania społeczne, byłaby w stosunku do innych korzystających ze świadczeń pomocy społecznej wysoce niesprawiedliwa. W odwołaniu z dnia [...] r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta P.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że A. K. jest osobą samotnie gospodarującą, która nie uzyskuje żadnego dochodu poza przyznawanymi przez pomoc społeczną zasiłkiem stałym oraz zasiłkami okresowymi i celowymi. Dochód wnioskodawcy stanowi zasiłek stały w kwocie [...]zł przyznany decyzją z dnia [...] r., nr [...] oraz zasiłek okresowy w kwocie [...]zł przyznany decyzją z dnia [...] r., nr [...] Ponadto skarżący miał przyznane zasiłki celowe na żywność w wysokości [...] zł miesięcznie na miesiące listopad i grudzień 2017 roku. Wnioskodawca nie ponosi żadnych opłat za mieszkanie, z którego ma orzeczoną eksmisję ze wskazaniem lokalu socjalnego. Właściciel zajmowanego przez skarżącego lokalu mieszkalnego uzyskuje od Miasta P. odszkodowanie z tytułu niedostarczenia lokalu socjalnego. Wnioskodawca jest osobą przewlekle chorą, która nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy podkreślił, że pomoc społeczna ma mieć jedynie charakter subsydiarny i nie może prowadzić do przeniesienia kosztu całkowitego utrzymania świadczeniobiorców przez państwo. Wnioskodawca jest wieloletnim podopiecznym pomocy społecznej i utrzymuje się wyłącznie w oparciu o środki przyznawane mu przez MOPR w P., zatem organ pomocy społecznej ma prawo dokonać oceny istotności zgłaszanych potrzeb. W przedmiotowej sprawie skarżący dysponuje własnym dochodem (zasiłek stały), który z uwagi na nieopłacanie należności czynszowych może przeznaczyć na opłacenie chociażby mediów (energia elektryczna, gaz) dostarczanych do zajmowanego lokalu. W skardze z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, że jest niezgodna z prawem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634,00 zł. W kontekście powyższego wyjaśnić należy, że rozpoznanie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. opiera się na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w art. 39 ust. 1 u.p.s. określenie "może być przyznany", zamiast określenia "przyznaje się". Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę, w celu dostarczania jej środków utrzymania. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Ponadto organ oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 powołanej ustawy. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. W rozpoznanej sprawie poza sporem pozostaje, że wnioskujący o przyznanie zasiłku celowego na opłatę energii elektrycznej w wysokości [...] zł oraz gazu w wysokości [...] zł spełniał kryterium dochodowe warunkujące przyznanie tego świadczenia. Dochód wnioskodawcy w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku stanowił bowiem zasiłek stały w kwocie [...]zł przyznany decyzją z dnia [...] r., nr [...] (k. nienumerowana akt organu I instancji) oraz zasiłek okresowy w kwocie [...]zł przyznany decyzją z dnia [...] r., nr [...] (k. nienumerowana akt organu I instancji). Kwestią sporną jest natomiast, czy Prezydent Miasta P. zasadnie odmówił A. K. przyznania wnioskowanej pomocy finansowej. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę treść cytowanych na wstępie przepisów, rację należy przyznać organom rozstrzygającym w niniejszej sprawie, albowiem oceniając sytuację materialno – bytową skarżącego w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, czyniąc tym samym zadość postanowieniom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Argumenty wysunięte w zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji są przy tym racjonalne i zbieżne z treścią materiału dowodowego. Z przeprowadzonego w toku postępowania wywiadu środowiskowego wynika, że A. K. jest po udarze mózgu, ma tętniaka na przegrodzie międzyprzedsionkowej i cierpi na zwyrodnienie stawów. Prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe w lokalu nr [...] położonym na os. [...] w P.. Tym niemniej nie uiszcza z tego tytułu czynszu ani opłat dla właściciela. Ma przyznane prawo do lokalu socjalnego, a właściciel mieszkania otrzymuje od Miasta odszkodowanie za niedostarczenie lokalu socjalnego. Utrzymuje się z zasiłku stałego w kwocie [...]zł miesięcznie oraz zasiłku okresowego w kwocie [...]zł miesięcznie. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika również, że skarżący jest objęty pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P.. W miesiącach listopadzie i grudniu 2017 r. otrzymał zasiłki celowe na zakup żywności w kwocie [...]zł miesięcznie (k. nienumerowane akt adm. organu I instancji). Ponadto w miesiącu grudniu 2017 r. otrzymał zasiłek celowy na zakup leków w wysokości [...] zł (k. 13 akt adm. organu I instancji). Skoro więc skarżący nie ponosi opłat za mieszkanie (czynsz do wspólnoty, opłata dla właściciela z tytułu najmu), a oprócz przyznanego zasiłku stałego oraz okresowego otrzymuje pomoc w postaci zasiłków celowych na zakup żywności, a także leków, posiadany dochód może przeznaczyć na opłacenie mediów dostarczanych do zajmowanego lokalu (energia elektryczna, gaz). Podkreślenia również wymaga, że podczas wywiadu środowiskowego skarżący wskazał, że nie posiada środków pieniężnych na zapłatę rachunków za prąd i gaz, gdyż posiadane środki potrzebuje na podróże do córki do W.. Tymczasem pomoc w formie zasiłku celowego może być przyznana na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, której osoba lub rodzina nie może zaspokoić we własnym zakresie, wykorzystując własne możliwości. Słusznie więc uznano, że skoro wnioskodawca posiada środki pozwalające zabezpieczyć wnioskowane potrzeby samodzielnie, uzasadniona była odmowa przyznania zasiłku celowego w tej sprawie. Pomoc społeczna ma bowiem zmierzać do wsparcia, a nie do całkowitego wyręczania osób w pozyskiwaniu środków na życie. Nie może również zmierzać do zaspokojenia wszelkich zgłaszanych żądań. Sprzeciwiałoby się to celom opieki społecznej, a co za tym idzie, interesowi społecznemu. Celem opieki społecznej jest z jednej strony zaspokojenie niezbędnych potrzeb umożliwiających życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, z drugiej zaś przyczynienie się do usamodzielnienia osób i rodzin korzystających z tej pomocy oraz ich integrację ze środowiskiem. Konkludując należy więc wskazać, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego na opłatę energii elektrycznej w wysokości [...] zł oraz gazu w wysokości [...] zł była zasadna z punktu widzenia przepisów regulujących zasady i tryb udzielania pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.