II SA/Po 727/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K., H. K. i D. K. na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] czerwca 2015r. Nr [...] w przedmiocie wprowadzenia ograniczeń przewozu bydła postanawia 1. ustanowić dla J. K., H. K. i D. K. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. /-/K. Witkowicz-Grochowska Skarżący J. K. działając w swoim imieniu oraz pozostałych skarżących H. K. i D. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w całości. Skarżący są zobowiązani do poniesienia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 200 zł. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowych formularzu PPF podał, że nie mieszka z żadnymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, a w "lepiance" poza domem mieszkalnym. Na skutek krzywdzącego zakazu sprzedaży bydła nie uzyskuje przychodów, rosną tymczasem koszty utrzymania zwierząt. Koszty przewyższają przychody, więc nie ma dochodu. Oświadczył, że jest właścicielem [...] ha ziemi rolnej, którą wydzierżawił osobie trzeciej, posiada 25 sztuk bydła. Nie posiada innych nieruchomości, wartościowych ruchomości, wierzytelności, czy oszczędności. Oświadczył, że zaciągnął kredyt w wysokości [...]zł, który przestał spłacać, [...] zł stanowią koszty leków i rehabilitacji, bowiem choruje, otrzymuje upomnienia od komornika za niezapłacony prąd, wodę telefon. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że wykazuje stratę z prowadzonego gospodarstwa rolnego przez J., H. i D. K. W 2015r. zasadniczo nie sprzedali bydła, gdyż stosowali się do zakazu jego sprzedaży, ale ponosili koszty utrzymania zwierząt (zakupy pasz). Uprawiana ziemia wykorzystywana jest w całości na potrzeby paszowe dla zwierząt, nie prowadzą sprzedaży plonów. Ponoszą koszty dzierżawy ziemi i podatków rolnych, od nieruchomości budynków oraz ubezpieczeń. Nie płacą faktur za media z uwagi na brak środków, albo pokrywają należności z dużym opóźnieniem. Wezwani zostali do zapłaty kary w wysokości [...] zł za spadek parametrów jakościowych mleka. Prowadzona jest egzekucja komornicza zaległych należności. Gospodarstwo posiada duże obciążenie kredytowe, zobowiązania te nie są terminowo spłacane. Gospodarstwo ponosi stratę, na pokrycie której skarżący J. K. zaciągnął kredyt w wysokości [...]zł. Faktury za zakup maszyn rolniczych zostały zapłacone ze środków, które otrzymał D. K. jako premię dla młodego rolnika. Skarżący przedłożył: - informację za 12 miesięcy 2014r. o wysokości i składnikach przychodów gospodarstwa w łącznej wysokości [...] zł oraz kosztów prowadzenia gospodarstwa i utrzymania rodziny w łącznej wysokości [...] zł, strata wyniosła [...]zł, - kserokopie wyciągów z rachunku bankowego w [...] Banku SA H. K. z dodatnim saldem na dzień 15 października 2015r. w wysokości [...] zł, z których wynika, że uzyskuje wpływy oraz płaci raty kredytowe, niektóre po terminie - wyciągów z rachunku bankowego w [...] Banku H. K., obrazującego wpływy na ten rachunek z tytułu sprzedaży mleka w okresie od 1 stycznia 2014r. do 19 października 2015r. w średniej wysokości około [...] zł miesięcznie - kserokopie umów pożyczki zaciągniętej przez J. K. na [...] zł. z ratą miesięczną [...]zł, H. K. na kwotę [...] zł, harmonogramów spłaty pożyczki na kwotę [...] zł i [...] zł. - pisma w sprawie nałożenia na H. K. kary w wysokości [...] zł - kserokopię zawiadomienia o wszczęciu egzekucji - kserokopię wezwania do zapłaty należności [...] zł za energię elektryczną, za wodę i ścieki na kwotę [...]zł wraz z bieżącym rachunkiem na kwotę [...] zł, wezwanie do zapłaty za telefon na kwotę [...] zł, - kserokopie umów dzierżawy gruntu rolnego zawarte przez D. K. i H. K. wraz z czynszem w wysokości około [...] zł rocznie i [...]zł rocznie, - kserokopię decyzji o wysokości podatku rolnego w kwocie [...] zł i [...] zł za 2015r. - kserokopię umowy ubezpieczenia gospodarstwa rolnego - kserokopie faktur za zakup środków do produkcji, części do maszyn, paliwa, - kserokopie faktur za zakup przez D. K. rozrzutnika do obornika na kwotę [...] zł oraz pługu na kwotę [...] zł. Regulacja dotycząca prawa pomocy, zawarta w treści art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którą przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. Strony ponoszą bowiem koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów sądowych związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem własnego utrzymania. A zatem przytoczone we wnioskach okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych na pokrycie kosztów niniejszego postępowania, jest obiektywnie niemożliwe. W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnieniu nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że skarżący nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów w niniejszej sprawie, chociażby w części. Istotna w tym zakresie jest aktualna sytuacja majątkowa i finansowa wszystkich członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Możliwości płatnicze skarżącego oceniane są przez pryzmat dochodów osiąganych przez wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, a takie skarżący prowadzi z H. K. i D. K. Wspólnie bowiem zamieszkują, H. K. odbiera korespondencję kierowaną do skarżącego jako domownik, skarżący dysponuje dokumentacją adresowaną do H. K. Z przedłożonych oświadczeń i dokumentów wynika, że skarżący wraz z H. i D. prowadzą wspólnie gospodarstwo rolne, które ma powierzchnię około [...] ha ([...]ha we własności skarżącego, [...] ha dzierżawi H. i D.). Z prowadzonego gospodarstwa skarżący wraz z rodziną uzyskał przychód w 2014r. w wysokości około [...] zł rocznie, ponieśli koszty w wysokości [...] zł, co w sumie dało stratę w wysokości około [...] zł, a nie jak podał [...] zł. Jakkolwiek działalność jest nadal kontynuowana, o czym świadczy bieżąca i stała miesięczna sprzedaż mleka oraz hodowla byków. Mają także możliwość by brakujące środki pokryć z pożyczek zaciąganych za prowadzenie działalności rolniczej. Nadto D. K. korzysta z programów wsparcia dla młodych rolników i kupił maszyny rolnicze za kwotę [...] zł., co oznacza, że działalność rozwijają. Z powyższego wynika, że działalność rolnicza mimo zadeklarowanej straty jest dla skarżącego i jego rodziny opłacalna. Wprawdzie mają zaległości w bieżących płatnościach, ale jak skarżący podał ostatecznie je uiszczają po terminie płatności. Wskazują na to dowody wpłaty i przelewy z rachunku bankowego. Z zawiadomienia o egzekucji przedłożonego przez skarżącego wynika, że ostatecznie należność główna w kwocie [...] zł w znacznej wysokości została już uiszczona, a do zapłaty pozostały koszty procesu i inne koszty i opłaty egzekucyjne. Przyjąć nadto należy, że przesłanką przyznania prawa pomocy nie może być jedynie okoliczność płacenia zobowiązań po terminie. Konieczność spłaty pożyczek i innych należności oraz zobowiązań związanych z prowadzoną działalnością rolniczą nie korzysta z pierwszeństwa przed ponoszeniem kosztów sądowych postępowania sądowoadministracyjnego. Decyzje o kolejności rozdysponowania środków podejmuje skarżący i jego rodzina, zatem to które zobowiązania są płacone pierwsze zależy od ich wolnej woli i samodzielnej decyzji, której skutków finansowych nie można przerzucać na Skarb Państwa, zatem innych obywateli. Wnioskodawca nie wykazał zatem, że środki egzekucyjne zastosowane w postępowaniach egzekucyjnych, wykluczają możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zaznaczyć należy, że fakt ponoszenia kosztów spłaty zobowiązań zaciągniętych w bankach również nie może stanowić okoliczności uzasadniającej zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Koszty te należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi wydatkami. Kredyty i pożyczki zaciągnięte przez wnioskodawcę i rodzinę nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, albowiem nie można przyjąć, że prywatne zobowiązania finansowe mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Zauważyć należy, że pomimo zaległości na bieżąco uiszczane są należności z tytułu ubezpieczenia gospodarstwa oraz gotówką zapłacono za zakup pasz, paliwa i innych środków produkcji niezbędnych do prowadzenia gospodarstwa rolnego. W tym stanie rzeczy skarżący nie wykazał, że z posiadanego majątku oraz uzyskiwanego dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego nie ma możliwości wygospodarowania środków na należne koszty sądowe w niniejszej sprawie (aktualnie jest to wpis od skargi w wysokości 200 zł.). Dalsze koszty sądowe będą w porównywalnej wysokości i rozłożone w czasie. Odmówiono zatem zwolnienia od obowiązku poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Przedstawiona przez skarżącego sytuacja finansowa wskazuje jednak, że środki jakimi dysponują mogą nie wystarczyć na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Przyznano zatem prawo pomocy w tej części i ustanowiono adwokata (art. 246 §1 pkt 2 w zw. z art. 243 §3 p.p.s.a). Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 i 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. /-/K. Witkowicz-Grochowska