II SA/Po 740/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 marca 2010 r. sprawy ze skargi A. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A" A. K. & B z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych; oddala skargę. /-/E. Brychcy /-/J. Szaniecka /-/A. Łaskarzewska Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Naczelnik Urzędu Celnego w K . na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz. U. z 2007r. Nr 125, poz. 874 ze zm., dalej utd) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z dnia 21 kwietnia 2008r. nałożył na A. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo A , karę pieniężną w kwocie 3.000 zł. z tytułu wykonywania transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że karę nałożono po przeprowadzeniu kontroli przejazdu w dniu 21 kwietnia 2008r. pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym wykonywano przewóz drogowy. Pojazdem tym kierował P.B., który nie okazał do kontroli odcinka kontrolnego karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. Kierujący pojazdem oświadczył, że nie wiedział o obowiązku posiadania takiej karty opłaty drogowej w pojeździe. Z przeprowadzonych czynności funkcjonariusze celni sporządzili protokół kontroli. Kierowca nie wniósł do protokołu żadnych uwag, ani zastrzeżeń. W toku przeprowadzonej kontroli oraz prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, iż zgodnie z art. 42 udt podmiot wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na własne potrzeby jest zobowiązany do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego do drogach krajowych, a w związku z art. 87 ust. 1 i 2 udt, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. kartę opłaty drogowej. Przepis art. 89 ust. 1 udt stanowi, że organem uprawnionym do kontroli wymienionych dokumentów oraz warunków w nim określonych jest m.in. organ celny. Zgodnie z art. 87 ust. 3 udt za wyposażenie kierowcy w wymagane ustawą o transporcie drogowym dokumenty odpowiedzialnym jest przedsiębiorca lub podmiot wykonujący przewozy na potrzeby własne. Strona zlecająca wykonanie przewozu drogowego zatrudnionemu kierowcy, powinna wyposażyć go w wymagane ustawa dokumenty. Wobec powyższego uznano, że podmiot wykonujący przewóz drogowy w dniu 21 kwietnia 2008r. nie spełnił wymogów określonych w ustawie o transporcie drogowym oraz w rozporządzeniu Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd drogowy po drogach krajowych (§3 ust. 1). Podmiot nie posiadał ważnej w chwili kontroli karty opłaty drogowej. Zgodnie z art. 93 udt i art. 92 ust. 1 pkt 1-6 udt organ kontrolujący nałożył na wykonującego przewóz drogowy, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 3.000 zł (pkt 4.1 naruszeń załącznika do udt). W odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego A. K. na podstawie art. 127 § 1 i 2 kpa oraz art. 138 §1 pkt 3 kpa wniósł o umorzenie postępowania objętego wspomnianą decyzją. Załączając pokwitowanie wpłaty, odwołujący się podnosił, że kierowca prowadzący w dniu kontroli pojazd został niewątpliwie zobowiązany do zapłaty kwoty 500 zł, co też uczynił. W protokole kontroli nie zawarto wzmianki o zobowiązaniu kierowcy do dokonania takiej wpłaty. Nadto kierowca nie był zobowiązany do płacenia kar, a ewentualnie zapłacone kary podlegają zaliczeniu na rzecz przedsiębiorcy. Po rozpatrzeniu tego odwołania Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia[...] sierpnia 2009 r. na podstawie art. 233 §1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (j.t Dz.U. z 2007r., nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz art. 4 pkt 6a, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i ust. 3, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1, art. 93 ust. 1 oraz Ip. 4.1 załącznika do ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz. U. z 2007r. Nr 125, poz. 874 ze zm., dalej utd) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach tego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Celej sprecyzował, że w czasie kontroli w dniu 21 kwietnia 2008r. funkcjonariusze celni zatrzymali samochód ciężarowy o dopuszczalnej masie całkowitej 6000 kg kierowany przez pracownika firmy A. Kontrolowany samochód był własnością powyższego przedsiębiorcy, a przewożono nim materiały budowlane. W trakcie kontroli kierowca nie okazał kontrolującemu funkcjonariuszowi karty opłaty drogowej, tłumacząc jej brak niewiedzą co do obowiązku jej posiadania. Podczas kontroli stwierdzono również w baku zatrzymanego pojazdu obecność oleju opałowego. Czyn ten stypizowano jako wykroczenie przewidziane w ustawie kodeks karny skarbowy. Wobec tego kierowca został ukarany grzywną w drodze mandatu karnego w wysokości 500 zł. Ukarany mandat przyjął, a kara została wpłacona na konto Izby Celnej w P . Korzystając z przysługującego uprawnienia odwołujący się stawił się w siedzibie Urzędu Celnego w K. i złożył dodatkowe wyjaśnienia. Wskazał, że przedmiotem przewozu były materiały budowlane. Nie potrafił jednak przypomnieć sobie, czy wyposażył kierowcę w kartę opłaty drogowej, czy też uczynił to kierownik zatrudniony w firmie. Zwrócił uwagę, że kontrolowany był doświadczonym kierowcą. W toku dalszej korespondencji odwołujący zarzucił, że sprawa nie została wszechstronnie rozpatrzona, gdyż nie przeprowadzono postępowania na okoliczność istnienia przesłanek do zastosowania art. 93 ust. 7 udt. Nadto wyrażono niezadowolenie ze sposobu prowadzenia postępowania oraz zasadności decyzji. Zarzucono nieuzasadnione przedłużanie postępowania oraz niewystarczające informowanie i wyjaśnianie okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Nadto zarzucił nieuzasadnione zastosowanie na etapie postępowania odwoławczego przepisów ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że na podstawie art. 233 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zaskarżona decyzja, po uwzględnieniu wszystkich przepisów prawa materialnego i procesowego, okazała się prawidłowa i należało utrzymać ją w mocy. Przytoczono przepisy art. 42 ust. 1 udt i stwierdzono, że w sprawie nie ma zastosowania żaden z przypadków wyłączenia obowiązku uiszczania opłaty drogowej, art. 4 pkt 6a udt definiującego "przewóz drogowy", art. 87 ust. 1 i ust. 3 udt, z których wynika obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych i posiadania karty opłaty drogowej oraz obciążenie przedsiębiorcy odpowiedzialnością za posiadanie takiej karty przez kierowcę. Nadto wskazano, że konsekwencje prawne naruszenia powyższego obowiązku przewiduje art. 92 ust. 1 udt, zgodnie z którym należało wymierzyć karę pieniężna za brak karty opłaty drogowej w wysokości 3.000 zł zgodnie z punktem 4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano, że w trakcie kontroli stwierdzono dwa rodzaje nieprawidłowości uregulowanych odrębnymi aktami normatywnymi, w tym różnych adresatów - naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, za co nałożono na przedsiębiorcę karę pieniężną 3.000 zł i wykroczenia opisanego w przepisie ustawy kodeks karny skarbowy z uwagi na posiadanie w baku pojazdu oleju opałowego, za co nałożono na kierowcę grzywnę w drodze mandatu karnego w wysokości 500 zł. Zaznaczono, ze jednym z warunków ukarania mandatem karnym jest przyznanie się ukaranego do zarzucanego mu czynu. Przyznanie się do winy kierowcy uwolniło całkowicie od odpowiedzialności za to wykroczenie odwołującego się, a tym samym nie miał on prawnego obowiązku zwracania kwoty kary zapłaconej przez kierowcę. Nadto nie stwierdzono podstaw do umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary w oparciu o przepis art. 93 ust. 7 udt, gdyż nie stwierdzono, że naruszenie przepisów ustawy nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć. Zgodnie z art. 87 ust. 3 udt. odpowiedzialnym za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy w wymagane dokument czyni wprost przedsiębiorcę. Uwolnić się od tego obowiązku można jedynie poprzez wykazanie, że przedsiębiorca dochował należytej staranności, zaszły nadzwyczajne okoliczności, na które nie miał wpływu. Odwołujący tymczasem sam nie pamiętał, czy on czy zatrudniony kierownik wyposażył kierowcę w kartę opłaty drogowej. Odniesiono się do zarzutu niemożności zapoznania się z aktami sprawy oraz długości toczącego się postępowania, a także o braku podstaw do informowania strony o kierunku w jakim zmierza prowadzone postępowanie, a tym bardziej o możliwościach przychylnego załatwienia sprawy. Nadto wyjaśniono zmianę zastosowania różnych proceduralnych aktów normatywnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A.K. zarzucił błędne powołanie podstawy prawnej – art. 233 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zamiast ustawy kodeks postępowania administracyjnego oraz naruszenie przepisu art. 107 §3 kpa przez nieuwzględnienie wniosku o umorzenie postępowania w trybie art. 93 ust. 7 udt. Powołał się na to, iż nie miał wpływu na okazanie dowodu uiszczenia opłaty drogowej z powodu złego stanu zdrowia wywołanego zawałem i operacjami w latach 2006 i 2008r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej nie widząc podstaw do zmiany rozstrzygnięcia podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w postępowaniu administracyjnym Dyrektor Izby Celnej prawidłowo zastosował przepisy proceduralne określone w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (j.t Dz.U. z 2007r., nr 125, poz. 874 ze zm.). Szeroko wyjaśniono, że na skutek zmiany wykładni przepisów co do charakteru kar pieniężnych nakładanych w oparciu o ustawę o transporcie drogowym kary te stanowią niepodatkowe należności budżetu państwa, o których mowa art. 3 pkt 8 Ordynacji. Powołano się na poglądy zaprezentowane w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych i wskazano konkretne orzeczenia, zgodnie z którymi kara pieniężna statuowana w art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym nie stanowi odpłaty za popełniony czyn (wyr. TK z dnia 31 marca 2008r., sygn. akt SK 75/06). Zgodnie z przytoczonym orzeczeniem WSA w Warszawie z dnia 31 marca 2007r. (sygn. alt VI SA/Wa 389/07) słusznie przychylono się do stanowiska, że "nie ma wystarczających powodów do przypisywania karze pieniężnej, o której mowa w art. 92 ust. 1 udt charakteru sankcji wynikającej z prawa karnego, ani też normy zajmującej trudne do lokalizacji miejsce pomiędzy prawem administracyjnym, a karnym. Należy więc przyjąć, że do tej kary mają zastosowanie przepisu działu III Ordynacji podatkowej." W konsekwencji prawidłowo przyjęto, że w myśl art. 2 §2 Ordynacji podatkowej przepisy działu III Ordynacji podatkowej stosuje się również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa. Zgodnie z definicją art. 3 pkt 8 Ordynacji przedmiotowa kara pieniężna mieści się w pojęciu niepodatkowych należności budżetowych, a tym samym mają do niej zastosowanie przepisy działu III Ordynacji podatkowej i do postępowań w sprawach kar pieniężnych prawidłowo zastosowano regulacje zawarte w dziale IV Ordynacji, w tym kwestionowany art. 233 §1 pkt 1 Ordynacji, a nie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, jak tego domagał się skarżący. Chybiony jest również zarzut skarżącego dotyczący niezastosowania art. 93 ust. 7 udt, dotyczący umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary. W postępowaniu administracyjnym wyraźnie podkreślano, że zasadą jest, że treść art. 87 ust. 3 udt odpowiedzialnym za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy w wymagane dokumenty czyni wprost przedsiębiorcę. Na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy karta opłaty drogowej jest aktualna i znajduje się w pojeździe. Wskazano, że powyższa regulacja ma zmierzać do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób, ale i zgodny z wymogami przepisów prawa (wyr. TK z 31 marca 2008r., sygn. akt SK 75/06). Przewidziano także, że przedsiębiorca może wyłączyć się od powyższej odpowiedzialności, gdy wypełnione zostaną przesłanki opisane w art. 93 ust. 7 udt. Tymczasem, prawidłowo ustalono w postępowaniu administracyjnym, że w niniejszej sprawie takie wyłączające okoliczności w stosunku do skarżącego nie miały miejsca. Sam skarżący przyznał, że nie pamiętał by zadbano, czy w kontrolowanym pojeździe znajdowała się karta opłaty drogowej. Nie wskazał przy tym, by w inny sposób dochował należytej staranności w wypełnieniu tego obowiązku, chociażby posługując się innymi zatrudnionymi osobami. Nie można także uznać za nadzwyczajne okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność powołanie się skarżącego na stan zdrowia i przebyte operacje. Aktywnie bowiem uczestniczył w postępowaniu administracyjnym, składał liczne pisma wyjaśniające, dokumenty na poparcie swoich twierdzeń (k. 9-12, 18-20, 25, 27, 33-46, 53-54 akt adm.), był informowany o aktualnym stanie sprawy i nie było przeszkód by te nadzwyczajne okoliczności powołał. Posługiwał się również pełnomocnikiem, w sytuacji gdy nie mógł osobiście podejmować czynności procesowych (k. 49 akt adm.). Stan zdrowia nie stał więc na przeszkodzie do wykazania okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącego jako przedsiębiorcy, a przedłożone dokumenty nie pozwoliły na stwierdzenie, że zaszły nadzwyczajne okoliczności, na które nie miał wpływu, skutkujące tym, iż kierowca nie był wyposażony w kartę opłaty drogowej w dniu kontroli pojazdu bez zaniedbań skarżącego. Mając powyższe na uwadze stwierdzenie w postępowaniu administracyjnym naruszenia, o których mowa w art. 92 ust. 1 udt, rodziło obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej. Wykaz naruszeń oraz wysokość kary określał załącznik do ustawy o transporcie drogowym z dnia 06 września 2001 r., który w wyszczególnieniu naruszeń w punkcie 4.1 za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenie wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych przewiduje karę w wysokości 3.000 zł. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm., dalej ppsa) - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle tego przepisu Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń przepisów postępowania, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane zgodnie z przepisami prawa. Wobec powyższego Sąd na mocy art. 151 ppsa oddalił skargę i orzekł, jak w wyroku. /-/ E. Brychcy /-/ J. Szaniecka /-/ A. Łaskarzewska br