II SA/Po 741/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 30 sierpnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; oddala skargę. /-/ E. Brychcy /-/ J. Szaniecka /-/ E. Podrazik Decyzją z dnia 30 sierpnia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania (Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu Filia [...]) z dnia 3 stycznia 2008 r. nr [...], którą odmówiono K.K. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu szprych rowerowych w kwocie 4 zł. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym. Pismem z dnia 21 listopada 2007 r. K.K. wystąpił o przyznanie mu zasiłku celowego w kwocie 4 zł na zakup szprych rowerowych (k. 21 akt adm. pierwszej instancji). Swój wniosek ponowił podczas wywiadu środowiskowego, który miał miejsce w dniu 12 grudnia 2007 r. (k. 25-verte akt adm. pierwszej instancji). Decyzją z dnia 3 stycznia 2008 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 8 i 8a, art. 14, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 592 ze zm. w zw. z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950) Prezydent Miasta Poznania odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy. Wskazał, że podczas wywiadu przeprowadzonego w dniu 12 grudnia 2007 r. ustalono, iż K.K. nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy bez uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych. Zamieszkuje w domku letniskowym na działce. Domek ten jest ocieplony, otynkowany i ogrzewany. Ustalono także, że altana-domek został zaadoptowany na cele mieszkalne ze środków z pomocy społecznej otrzymywanych na inne cele. Następnie Prezydent Miasta Poznania wyjaśnił, iż prawo do pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Kryterium to wynosi 477 zł dla osoby samotnie gospodarującej. Organ ustalił, że K.K. spełnia to kryterium. Zaznaczył jednakże, iż w myśl art. 3 ust. 1, 3 i 4 ustawy celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, a rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. K.K. otrzymuje regularną pomoc w formie zasiłku okresowego w wysokości 400 zł miesięcznie; ponadto jest mu przyznawana odrębnymi decyzjami pomoc celowa, która znacznie wspiera jego budżet domowy. Mając to na względzie organ doszedł do przekonania, że udzielane skarżącemu wsparcie jest wystarczające i odpowiednie do jego sytuacji, a także zgodne z celami i możliwościami pomocy społecznej. Jednocześnie Prezydent stwierdził, że wnioskowana potrzeba - zakup szprych rowerowych - nie należy do niezbędnych potrzeb życiowych. W odwołaniu od decyzji (k. 30 akt adm. pierwszej instancji) K.K. powołał się na szereg dokumentów, które - jego zdaniem - mają znaczenie w sprawie. Decyzją z dnia 28 lutego 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało decyzję w mocy. Na skutek skargi K.K. decyzja ta została jednak uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (wyrok z dnia 12 listopada 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 169/08), który polecił uzupełnić dokumentację w zakresie dotyczącym doręczenia decyzji pierwszej instancji. Po potwierdzeniu daty doręczenia decyzji Prezydenta Miasta Poznania (zob. k. 10-18 akt adm. SKO) Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 sierpnia 2010 r. nr [...] ponownie utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że sytuacja K.K. od wielu lat jest podobna. Nie pracuje on zawodowo, nie posiada źródeł dochodu i w związku z tym jest stałym podopiecznym Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Kolegium zaznaczyło, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Ustawodawca nie definiuje pojęcia potrzeby bytowej, jednakże w art. 39 ust. 2 ustawy wskazuje, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zdaniem organu to przykładowe wyliczenie pozwala stwierdzić, że zakup szprych rowerowych nie stanowi wydatku na tyle koniecznego, aby wymagał on wsparcia ośrodka pomocy społecznej. Nie jest to potrzeba niezbędna, a tylko na zaspokojenie takiej potrzeby może być przyznany zasiłek celowy. Skargę na decyzję wniósł K.K.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę K.K. należało oddalić, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Poznania (Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu Filia [...]) są zgodne z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa materialnego oraz z przepisami postępowania. Analizowana sprawa dotyczy świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, który zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm. - dalej. u.p.s.) może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Dotyczy to w szczególności pokrycia części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Zasiłek celowy przysługuje osobom spełniającym kryteria dochodowe określone w art. 8 ust. 1 u.p.s. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 K.p.a., załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Decyzja powinna zatem uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia - zasady zawarte w ustawie o pomocy społecznej. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej Państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Mając na względzie okoliczności niniejszej sprawy, zakres i cel świadczeń, jakie skarżącemu już przyznano, należało rozważyć, czy potrzeba, o jakiej zaspokojenie wystąpił, jest potrzebą potrzebami "niezbędną" (art. 39 ust. 1 u.p.s.). Sąd przyznaje rację organowi, iż w konkretnych okolicznościach sprawy zgłaszana przez skarżącego potrzeba była zbyt daleko idąca, zważywszy na uzyskiwaną dotychczas pomoc społeczną. Zgodnie bowiem z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Taką też funkcję spełnia zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. Wykładnia przepisów art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 u.p.s. zasadą pomocniczości (subsydiarności). Jak już wskazano, decyzje w przedmiocie przyznania zasiłku celowego opierają się na uznaniu administracyjnym. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. W szczególności, wobec danej osoby pewien zakres przyznanych już świadczeń organ może uznać za zaspokajający jej bieżące, niezbędne potrzeby życiowe. Stąd w przypadku wielokrotnego występowania o świadczenia organ może uwzględniać te, które w danej sytuacji są najistotniejsze. Zauważyć należy, że w momencie zgłoszenia wniosku o świadczenie celowe K.K. przysługiwał zasiłek okresowy w wysokości 400 zł. Zasiłek ten przyznano również na okres 1 stycznia 2008 r. do 30 czerwca 2008 r. Ponadto w końcu roku 2007 r. udzielono K.K. szeregu świadczeń w postaci zasiłków celowych: na pokrycie kosztów zakupu art. malarskich w kwocie 8,00 zł, preparatu na owady w kwocie 22,00 zł, zakupu bielizny osobistej w kwocie 50,00 zł, śrub w kwocie 21,00 zł, napełnienie butli gazowej w kwocie 42,00 zł, płyt na zabudowę wiaty w kwocie 339,00 zł, lekarstw w kwocie 50,00 zł, bielizny osobistej w kwocie 50,00 zł, impregnatu w kwocie 16,00 zł,, środków czystości w kwocie 20,00 zł, pantofli domowych w kwocie 20,00 zł, na obuwie zimowe w kwocie 70,00 zł oraz na opłacenie energii i wody w kwocie 336,23 zł. Pomimo to, skarżący wystąpił o przyznanie pomocy na pokrycie kosztów zakupu szprych rowerowych. Zdaniem Sądu organ nie miał podstaw do uwzględnienia tego wniosku, gdyż - jak słusznie przyjął - dotyczył on potrzeby nie służącej bezpośrednio realizacji niezbędnych potrzeb bytowych wnioskodawcy. Przyznanie świadczenia w tym zakresie stałoby się w istocie jego źródłem utrzymania. Podkreślenia wymaga, że skarżący nie pracuje (co wynika z wywiadu środowiskowego), stąd rower, którego naprawę chciał sfinansować ze środków pomocy społecznej, nie jest jego środkiem transportu do pracy, ani też nie jest urządzeniem potrzebnym w pracy. Dodatkowo stwierdzić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo. Zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, poprzedzono przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego. Wywiad ten pozwolił pracownikowi socjalnemu dokonać właściwej analizy i oceny sytuacji wnioskodawcy (§ 2 ust 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, Dz. U. Nr 77, poz. 672 ze zm.). Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ E.Brychcy /-/ J.Szaniecka /-/ E.Podrazik