II SA/Po 745/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Drzazga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2016 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat w K. z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji; postanawia odrzucić skargę. /-/ B. Drzazga P. J. pismem z dnia 30 sierpnia 2016 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę (zatytułowaną "odwołanie") na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat w K. z dnia [...] 2016 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 83, art. 83a ust. 2, art. 83b ust. 1, art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963, dalej: u.s.u.s.) i art. 61a ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.) o odmowie wszczęcia postepowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji tegoż organu nr [...] z dnia [...] 2016 r. o odmowie prawa do wypłaty zasiłku chorobowego za okres od 1 października 2015 r. do 14 stycznia 2016 r. W odpowiedzi pełnomocnik ZUS wniósł o odrzucenie odwołania (skargi) jako skierowanego do niewłaściwego sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej orzekając w sprawach skarg na wymienione w art. 3 § 2 formy działania administracji publicznej, względnie bezczynność lub przewlekłość postępowania prowadzonego przez organ administracji publicznej. Należy jednak zauważyć, że sądy administracyjne nie są właściwe w tych sprawach, w których ustawa przyznaje właściwość sądom powszechnym. Skarga wniesiona w takiej sprawie podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Taka sytuacja ma miejsce w analizowanej sprawie. Przedmiotem skargi jest decyzja ZUS Oddział w O. W.. Inspektorat w K. odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji tegoż organu odmawiającej P. J. prawa do wypłaty zasiłku chorobowego za okres od 1 października 2015 r. do 14 stycznia 2016 r. Jak wynika z art. 83 ust. 1 pkt 4 i 5 u.s.u.s. ZUS wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących m.in. ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W drodze wyjątku od tej zasady, w myśl ust. 4 przytaczanego przepisu, od decyzji przyznającej świadczenie oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Jedynie w tych kategoriach spraw właściwe do rozpoznawania skargi na decyzję ZUS pozostają sądy administracyjne. Z kolei zgodnie z art. 83a ust. 2 u.s.u.s. decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle ust. 4 tego przepisu, regulacji tej (ust. 1-3) nie stosuje się w postępowaniu o ustalenie uprawnień do emerytur i rent i ich wysokości. Na tle obydwu przytoczonych przepisów powstały w orzecznictwie sądów rozbieżności, czy w przypadku decyzji wydawanych przez ZUS w trybach nadzwyczajnych k.p.a., nie dotyczących spraw wymienionych w art. 83 ust. 4 u.s.u.s., przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, czy też, po wyczerpaniu środków zaskarżenia przysługujących na drodze administracyjnej, skarga do sądu administracyjnego. Zagadnienie to jednoznacznie rozstrzygnęły dwie uchwały. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r. (I UZP 3/10; OSNP 2011/17-18/233), której nadano moc zasady prawnej, od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 [u.s.u.s.] w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Stanowisko to potwierdziła uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2013 r. (I OPS 1/13, ONSAiWSA 2013/5/75), w której wskazano, że od decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 [u.s.u.s.] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, w tym odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W świetle wyżej przedstawionych stanowisk zarówno Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ulega wątpliwości, że sąd administracyjny nie jest właściwy do kontroli legalności aktu odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w sprawach świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Właściwym jest sąd powszechny. Skoro sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skarga nazwana przez skarżącego "odwołaniem" podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji. /-/ B. Drzazga