II SA/Po 747/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2009r. sprawy ze skargi B.M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo A w P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę /-/ W. Batorowicz /-/ B. Drzazga /-/ M. Kwiecińska Spółdzielnia Inwalidów "A." w K. w Upadłości złożyła wniosek o ustalenie i odszkodowanie na podstawie art. 73 ust. 2 pkt 1 ustawy z 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 132, poz. 872 ze zm.). Spółdzielnia była właścicielem działki nr [...] położonej w obrębie M., pozostającej w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Gminy S., zajętej pod fragment drogi publicznej. W dniu [...] października 2003r. Starosta K. wydał decyzję znak: [...] ustalającą ma rzecz Spółdzielni odszkodowanie za przejęcie przez Gminę S. prawa własności działki w trybie wskazanym ustawą. Na skutek odwołania złożonego przez Wójta Gminy S., Wojewoda W. decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. znak [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję, uzasadniając decyzję wadami operatu szacunkowego. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Starosta K. w dniu [...] marca 2005r. wydał decyzję znak [...] ustalającą odszkodowanie. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda W. decyzją z dnia [...] marca 2006r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty K. Na skutek skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożonej przez Wójta Gminy S., wyrokiem z dnia [...] grudnia 2006r., sygn. akt III SA/Po 419/06, z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez nie przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Starosty K. zostały uchylone. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta K. decyzją z dnia [...] lipca 2007r. znak [...] umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 kpa. Z uzasadnienia decyzji wynikało, że na mocy decyzji Wojewody W. z dnia[...] czerwca 2003r. znak [...] działka nr [...] położona w obrębie M., stanowiąca w dniu [...] grudnia 1998r. własność Spółdzielni Inwalidów "A." w K., pozostająca w tej dacie we władaniu Gminy S., stała się z dniem 01 stycznia 1999r., z mocy prawa za odszkodowaniem własnością Gminy S., jako grunt zajęty pod fragment drogi publicznej. Rozpatrując wniosek Spółdzielni o ustalenie i wypłatę odszkodowania, złożony w ustawowym terminie, organ ustalił, że wnioskująca Spółdzielnia została z dniem [...]kwietnia 2007r. wykreślona z rejestru przedsiębiorstw, co wynika z Krajowego Rejestru Sądowego Oddział Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego w K.. Tym samym został zakończony byt prawny podmiotu uprawnionego do żądania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Wprawdzie syndyk masy upadłościowej Spółdzielni Inwalidów "A." w K. poinformował Starostę Powiatowego w K., że wierzytelność z tytułu odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną przysługująca od Gminy S., została zakupiona przez Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe P. B. M. na podstawie umowy przelewu wierzytelności z dnia [...] marca 2006r., to jednak zadaniem organu nie mogło to wywołać, skutków prawnych, skoro przelew nastąpił na podstawie decyzji określającej wysokość odszkodowania, która nie była ostateczna i została uchylona w toku postępowania. Wobec likwidacji wnioskującej w sprawie Spółdzielni organ postępowanie umorzył. Odwołanie od decyzji Starosty K. złożył B. M. – Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe P. domagając się jej uchylenia. Zdaniem odwołującego z czynności prawnej jaką jest przelew wierzytelności wynika, że wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią a wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa (art. 509 kc). W momencie dokonywania przelewu wierzytelności, wierzytelność ta istniała i bez znaczenia jest fakt czy decyzja o ustaleniu odszkodowania była ostateczna i czy została później uchylona. Ta sprzedaż, zdaniem odwołującego nie powoduje w żaden sposób ograniczenia praw wierzyciela, czy wygaśnięcia wierzytelności. Odwołujący wskazał, że posiada interes prawny w niniejszym postępowaniu, gdyż w wyniku zawartej umowy przelewu wierzytelności wszedł we wszystkie uprawnienia poprzedniego wierzyciela. Decyzją z dnia [...] lipca 2008r. znak [...] Wojewoda W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję . Z uzasadnienia decyzji wynikało, że skoro Spółdzielnia Inwalidów "A." w K. w Upadłości, w toku postępowania administracyjnego utraciła na skutek likwidacji swój byt prawny, to słusznie organ pierwszej instancji uznał bezprzedmiotowość postępowania. Jeżeli doszło do zbycia roszczenia o odszkodowanie lub przeniesienia na inną osobę, to taka czynność jest prawnie bezskuteczna. Wskazywana przez odwołującego umowa przelewu wierzytelności nie stwarza podstawy prawnej do uznania odwołującego za stronę postępowania, bez względu na to czy jest ważna czy nie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł B. M. – Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe P. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi, podobnie jak w odwołaniu wskazano, że wierzytelność z tytułu odszkodowania została przeniesiona na skarżącego w wyniku zawartej umowy cesji, zatem skarżący jest następcą prawnym Spółdzielni Inwalidów "A." w K. w Upadłości. Skoro Spółdzielnia spełnia przesłanki konieczne do uzyskania odszkodowania, to fakt późniejszego zbycia przez nią tej wierzytelności nie ma znaczenia dla postępowania. Wierzytelność bowiem nie przestała istnieć z chwilą wykreślenia Spółdzielni z rejestru przedsiębiorców, zmienił się jedynie wierzyciel w wyniku zawartej umowy cesji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna, Zgodnie z przepisem art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998r. Nr 133, poz. 872 ze zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 01 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. W sprawie niniejszej w trybie wskazanego przepisu grunt zajęty wcześniej pod fragment drogi publicznej oznaczony jako działka [...], przejęła z dniem 01 styczna 1999r. na własność Gmina S.. Zgodnie z art. 73 ust. 4 wskazanej ustawy odszkodowanie winno być wypłacone właścicielowi nieruchomości, przy czym wniosek ten winien być złożony w okresie w ustawie określonym tj. pomiędzy 01 stycznia 2001r. a 31 grudnia 2005r. Wniosek taki w dniu [...] lipca 2003r. złożyła Spółdzielnia Inwalidów "A." w K. w Upadłości. Ani prawo własności Spółdzielni, ani termin złożenia wniosku nie był w postępowaniu kwestionowany. W dniu [...] marca 2005r., tj. w czasie kiedy toczyło się postępowanie administracyjne, pomiędzy Spółdzielnią Inwalidów "A." w Upadłości a Przedsiębiorstwem Usługowo-Handlowym P. B. M. zawarta została umowa przelewu wierzytelności. Jedną z nich określono w pkt 10 umowy jako wierzytelność przysługująca od Urzędu Gminy S. w kwocie [...] zł. Wysokość należności przeniesiono z decyzji organu I instancji, która została uchylona. W umowie odnotowano oświadczenie cedenta czyli Spółdzielni Inwalidów "A." w Upadłości, że wierzytelności są bezsporne i wymagalne. Oceniając zasadność skargi w pierwszej kolejności należało ocenić charakter wskazanego w powołanych przepisach uprawnienia do żądania od organu administracji publicznej ustalenia i wypłaty odszkodowania. Nie ulega wątpliwości, że uprawnienie to należy do grupy praw i obowiązków publicznoprawnych. Prawa i obowiązki publicznoprawne mają charakter podmiotowy, co oznacza, że przyznawane są indywidualnie określonym podmiotom w drodze decyzji administracyjnej. Przyjąć zatem należy, że nie mogą być one przeniesione w drodze czynności cywilnoprawnych na inne podmioty. Również w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmowano, że uprawnienia przyznawane w drodze działań władczych organów administracji publicznej nie mogą stanowić przedmiotu obrotu prawnego w drodze czynności cywilnoprawnych dokonywanych pomiędzy adresatami praw i obowiązków a innymi uczestnikami obrotu prawnego. Oznacza to, że jako zasadę przyjęto nieprzenoszalność praw i obowiązków publicznoprawnych. Wyjątki od tej zasady sprowadzają się do przypadków kiedy ustawodawca przewidział taką możliwość i wyraźnie wskazał adresata (sukcesja singularna) oraz określił prawa i obowiązki mające podlegać sukcesji (np. dopuszczalność przeniesienia praw i obowiązków wynikających z decyzji – pozwolenie na budowę). W omawianej sytuacji występuje brak przepisu określającego dopuszczalność wyrażenia przez organ zgody na sukcesję. W takich warunkach słusznie organ administracji wykluczył możliwość przelewu wierzytelności z tytułu odszkodowania na inny podmiot. Skarżący nie mógł się skutecznie powoływać na zbycie prawa i swoje następstwo singularne. Wobec tego nie zachodziły również przesłanki następstwa prawnego w znaczeniu procesowym o jakim mowa w art. 30 § 4 kpa. Podkreślenia wymaga również, że wbrew informacjom zawartym w umowie cesji należność z tytułu odszkodowania nie została określona kwotowo i nie była ani bezsporna, ani wymagalna, skoro nie została ukształtowana decyzją ostateczną. W tych warunkach, wobec informacji pochodzących z Krajowego Rejestru Sądowego Odział Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego w K., iż Spółdzielnia Inwalidów "A." na wniosek której zostało wszczęte postępowanie, został wykreślona z rejestru przedsiębiorstw z dniem [...] kwietnia 2007r. – tym samym został zakończony jej byt prawny, trafne było orzeczenie organu o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 kpa. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić. /-/ W.Batorowicz /-/ B.Drzazga /-/ M.Kwiecińska MarK