II SA/Po 75/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Małek (spr.) Asesor sąd. Edyta Podrazik Protokolant Sekr. sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi P. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2002 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia świadczenia na rzecz Gminnej Spółki Wodnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w K. z dnia [...] r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 268 zł (dwieście sześćdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/E. Podrazik /-/G. Radzicka /-/St. Małek II SA/Po 75/03 UZASADNIENIE Starosta Powiatu K. decyzją z dnia [...] r. na podstawie przepisu art. 171 ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2001r. Nr 115 poz. 1229 ze zm.) orzekł "od 2002r. ustalić wysokość świadczeń na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w K. sekcja "A" w kwocie 6 zł/ha, tj. [...]zł rocznie". W uzasadnieniu wskazano, iż P. N. wystąpił w 1998 roku z Gminnej Spółki Wodnej. Zgodnie z art. 171 ust. 1 prawa wodnego, osoby, które nie są członkami spółki a odnoszą korzyści z jej urządzeń lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, obowiązane są do ponoszenia świadczeń na rzecz spółki. P. N. korzysta z urządzeń wodnych. Z tego powodu obowiązany jest do ponoszenia świadczeń. Składka dla członków Spółki wynosi 6 zł za 1 hektar i pokrywa należności związane z konserwacją i utrzymaniem urządzeń melioracji. Dla osób nie będących członkami spółki należało więc ustalić należne świadczenie w tej samej wysokości. Odwołanie wniósł P. N. , domagając się uchylenia decyzji. Podał, iż bezzasadne jest obciążenie go ustalonym świadczeniem skoro z własnych środków pokrywa koszty związane z konserwacją i utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją (art. 138 § 1 pkt. 1 kpa) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. P. N. wniósł skargę, domagając się uchylenia zaskarżonych decyzji. Wskazał skarżący, iż ponosi koszty związane z czyszczeniem rowu melioracyjnego, którym spływa nadmiar wody do rzeki. Spółka wodna wbrew swoim obowiązkom nie zajmuje się jego czyszczeniem i konserwacją. Zdaniem skarżącego wysokość należnego spółce świadczenia nie może być wynikiem "mechanicznego przeliczenia" na równowartość składki płaconej przez członków na rzecz Spółki. Ustalona wysokość powinna być poprzedzona analizą sposobu korzystania z urządzeń oraz odniesionych ewentualnych korzyści. Podkreślił skarżący, iż w świetle powołanego przepisu ustalone świadczenie nie musi być wyrażone w formie pieniężnej ale może stanowić świadczenie pracy. Z tego względu uważa, iż coroczne czyszczenie rowu melioracyjnego spełnia wymogi obowiązku, o którym mowa w art. 171 ust. 1 prawa wodnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Wbrew bowiem wymogom przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 kpa sprawa nie została należycie wyjaśniona. Przepis art. 171 ust. 1 ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2001r. Nr 115 poz. 1229 ze zm.) stanowi, iż – jeżeli osoby fizyczne niebędące członkami spółki wodnej odnoszą korzyści z urządzeń spółki lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla której ochrony spółka została utworzona, obowiązane są do ponoszenia świadczeń na rzecz spółki. W świetle powyższego przepisu obowiązek ponoszenia świadczeń na rzecz spółki obciąża osoby fizyczne, niebędące członkami spółki wodnej, które odnoszą korzyści z urządzeń spółki. Stosownie do przepisu art. 9 ust. 1 pkt 19 ustawy przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, w tym między innymi rowy. Z kolei według punktu 13 art. 9 ust. 1 przez rowy rozumie się sztuczne koryta prowadzące wody w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5m przy ich ujściu. W sprawie nie ustalono przede wszystkim czy rów melioracyjny utrzymywany przez Gminną Spółkę Wodną w K. jest urządzeniem wodnym w powyższym znaczeniu a w szczególności czy sporny rów odpowiada kryteriom wskazanego przepisu. Nie zostało także wyjaśnione czy i w jaki sposób skarżący odnosi korzyści z rowu melioracyjnego. Organ pierwszej instancji stwierdził jedynie w tym zakresie, że skarżący "korzysta z urządzeń Spółki, wobec powyższego zobowiązany jest do ponoszenia świadczeń na jej rzecz". Tymczasem skarżący zaprzeczył, (odwołanie z 19 sierpnia 2002r.) iż odnosi korzyści z rowu melioracyjnego, gdyż we własnym zakresie zajmuje się jego oczyszczaniem. Skarżący słusznie argumentuje, iż określenie wysokości świadczenia nie może stanowić jego "mechanicznego przeliczenia" na równowartość należnej składki członkowskiej. Stosownie do powołanego przepisu należne świadczenie powinno być odpowiednie do odnoszonych korzyści z urządzenia spółki. Przepis omawianej ustawy nie określa należnego rodzaju świadczenia na rzecz spółki. Wybór tego świadczenia (pieniężne bądź niepieniężne) należy do organu administracji. W tym zakresie brak jest jednak wyjaśnienia powodów, dla których wbrew sugestiom skarżącego (odwołanie) obowiązek świadczenia został określony w formie pieniężnej a nie przez świadczenie pracy związanej z oczyszczaniem rowu. Postępowanie w niniejszej sprawie, jak wynika z decyzji organu pierwszej instancji wszczęte zostało z urzędu. Wbrew przepisowi art. 61 § 4 kpa o wszczęciu postępowania z urzędu organ ten nie zawiadomił wszystkich osób będących stronami w sprawie w tym zwłaszcza skarżącego. Naruszenie wymogu powołanego przepisu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro organ pierwszej instancji bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wydał decyzję, uniemożliwiając skarżącemu wypowiedzenie się w sprawie i zajęcie stanowiska co do obowiązku świadczenia na rzecz spółki (art. 10 § 1 kpa). Należy także wskazać, iż rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wbrew wymogom przepisu art. 107 § 1 kpa nie zawiera oznaczenia strony obowiązanej do ponoszenia świadczenia na rzecz Spółki. Jedynie z uzasadnienia decyzji wynika, iż obowiązek świadczenia dotyczy skarżącego. Rozstrzygając ponownie sprawę organ pierwszej instancji winien uwzględnić powyższe uwagi co do obowiązku oznaczenia stron postępowania. Z tych powodów, uznając iż sprawa nie została należycie wyjaśniona na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1c i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II-im sentencji traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) /-/ E. Podrazik /-/ G. Radzicka /-/ St. Małek