II SA/Po 75/13

Dnia 9 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] października 2012r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] maja 2012 r., znak [...], Prezydent Miasta P. na podstawie art. 2, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 7 ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11, art. 14, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175 poz. 1362 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) odmówił K. K. przyznania pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu: żywności w kwietniu 2012 r. w kwocie 74,20 zł, nawozu w kwocie 5,00 zł, gwoździ w kwocie 2,17 zł, róż w kwocie 10,00 zł, łopaty w kwocie 34,99 zł, doładowania telefony w kwocie 10,00 zł, farb i rękawic w kwocie 10,00 zł, impregnatu, wiertarki, paneli podłogowych, zszywek, kołków rozporowych, kleju, prasy w kwocie 1,70 zł, parasola w kwocie 20,00 zł, klucza grzechotki w kwocie 6,00 zł, oraz na naprawę roweru w kwocie 60 zł i na potrzeby córki w kwocie 150,00 zł. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że pismami z dnia [...] kwietnia 2012 r. i [...] kwietnia 2012 r. skarżący zwrócił się o przyznanie mu opisanej wyżej pomocy finansowej. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Mimo zdiagnozowanej przewlekłej choroby, nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, gdyż z własnej winy nie dopełnił czynności niezbędnych w celu uzyskania takiego zaświadczenia. Dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku stanowił zasiłek okresowy w kwocie 238,50 zł, przyznany decyzją z dnia [...] września 2011 r., znak [...], na okres od dnia [...] października 2011 r. do dnia [...] marca 2012 r. Organ ustalił ponadto, że K. K. zamieszkuje w domku letniskowym na działce, której właścicielem jest jego ojciec – W. K. Altana jest ocieplona, otynkowana i zadbana; ogrzewana jest piecem elektrycznym i piecykiem tzw. "kozą". Dom posiada jeden pokój, aneks kuchenny, toaletę i stryszek. Do budynku doprowadzono również prąd i wodę. Organ stwierdził, że dochód uzyskiwany przez skarżącego nie przekracza kryterium dochodowego w kwocie 477 zł. Ponadto w celu zaspokojenia potrzeb życiowych skarżący uzyskał już zasiłek okresowy w kwocie 238,50 zł, przyznany na mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak [...]., oraz zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 400,00 zł miesięcznie na okres od dnia [...] stycznia 2012 r. do dnia [...] maja 2012 r., przyznany decyzją, znak [...]. Przedstawione wsparcie jest w ocenie organu wystarczające i dostatecznie zabezpiecza niezbędne potrzeby życiowe K. K. Jednocześnie, organ zauważył, że skarżący nie mieszka z córką, nie ma ustalonego wobec niej obowiązku alimentacyjnego, który spoczywa na jego ojcu – W. K. Tym samym wnioskowana przez skarżącego kwota 150 zł na zaspokojenie potrzeb córki nie mogła być wydatkowana ze środków publicznych. W pozostałym zakresie wniosek skarżącego nie dotyczy natomiast potrzeb, których zaspokojenie w ramach pomocy społecznej byłoby zasadne; zwłaszcza, że dysponując zasiłkiem okresowym, skarżący mógł to uczynić samemu. Pismem z dnia [...] maja 2012 r. K. K. odwołał się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie. Decyzją z dnia [...] października 2012 r., znak [...], Samorządowe Kolegium odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. W uzasadnieniu Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji co do braku podstaw do uznania potrzeb zgłoszonych przez K. K. za niezbędne potrzeby życiowe. Dodatkowo wskazało, że skarżący ma już przyznaną pomoc na inne zgłaszane potrzeby i to w szerokim zakresie, gdyż obejmują one pomoc na naprawę pralki (130,00 zł), pokrycie kosztów energii elektrycznej w maju 2012 r. (276,70 zł), zakup leków (4,80 zł) i zakup dekodera i akcesoriów w maju 2012 r. (237,50 zł). Tym samym negatywne załatwienie wniosku skarżącego było w ocenie organu II instancji trafne. Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. K. K. zaskarżył powyższą decyzję Kolegium z dnia [...] października 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, załączając do skargi (1) odwołanie z dnia [...] listopada 2012 r., znak [...], (2) kserokopie artykułów z gazet i (3) własną korespondencję, niepozostające w bezpośrednim związku z kwestionowanym rozstrzygnięciem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzkie Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr z 2012 r. poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami oraz wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z art. 145 § 1 powołanej ustawy – sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie oraz orzeka o ich uchyleniu, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175 poz. 1362 z późn. zm.). Zgodnie z art. 8 ust. 1 powołanej ustawy w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. nr 127 poz. 1055) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje co do zasady, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza 477 zł, a osoby w rodzinie – 351 zł. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] kwietnia 2012 r. wynika, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą i jego dochód wynosi obecnie 238,50 zł. Okoliczność tę potwierdza również decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2011 r., znak [...], oraz decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] maja 2012 r., znak [...], przyznające skarżącemu zasiłek okresowy od dnia [...] października 2011 r. do dnia [...] marca 2012 r. (k. 2, 4 akt. adm. organu II instancji). Tym samym opisane wyżej kryterium dochodowe nie zostało przekroczone, co z kolei uprawniało skarżącego do złożenia wniosku o udzieleniu mu wsparcia finansowego. Jak wynika natomiast z art. 39 ust. 1 powołanej ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Ustawodawca precyzuje przy tym w art. 29 ust. 2 cytowanej ustawy, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Nie ulega zatem wątpliwości, że powyższe wyliczenie ma jedynie charakter przykładowy, co nie zmienia faktu, że nie każda zgłoszona potrzeba może być zaspokojona w ramach zasiłku celowego. Wsparcie ze środków publicznych mogą bowiem uzyskać jedynie te potrzeby, które mają charakter niezbędny dla danego podmiotu w określonych okolicznościach. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. K. K. zwrócił się do organu I instancji o zwrot środków na zakup żywności (32,07 zł i 10,68 zł), gwoździ (2,17 zł), prasy (1,70 zł) oraz na doładowanie telefonu (10,00 zł) (k. 1 akt adm. organu I instancji). Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. skarżący zażądał zwrotu środków poniesionych także na zakup łopaty (34,99 zł), nawozu (5,00 zł), róż (10,00 zł), naprawę roweru (60,00 zł), potrzeby córki (150,00 zł), żywność (30,45 zł) i klucz grzechotkę (6,00 zł) (k. 2 akt adm. organu I instancji). Wśród tych potrzeb niewątpliwie do zaspokojenia w trybie art. 39 powołanej ustawy nadawał się zakup żywności. Decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2011 r., znak [...], skarżący uzyskał już jednak zasiłek celowy na zakup żywności w okresie od dnia [...] stycznia 2012 r. do dnia [...] maja 2012 r. w wysokości 400,00 zł miesięcznie (k. 6 akt adm. organu II instancji). Prawidłowo też organy administracji publicznej stwierdziły, że zwrot środków poniesionych na pokrycie potrzeb córki skarżącego jest bezzasadny, gdyż nie sprawuje on nad nią opieki, ani nawet nie ma orzeczonego wobec niej obowiązku alimentacyjnego. Okoliczność ta nie była też kwestionowana przez skarżącego. Odnosząc się do pozostałych potrzeb zgłoszonych przez skarżącego, Sąd uznał, że organy administracji publicznej trafnie zakwalifikowały je jako pozostające poza zakresem art. 39 powołanej ustawy. K. K. nie wykazał bowiem w toku postępowania by potrzeby te cechowały się przymiotem niezbędności. Z uwagi natomiast na charakter przedmiotów, których dotyczą, trudno jest uznać je za niezbędne. Powołany przepis uzasadnia pokrycie wyłącznie potrzeb niezbędnych, a nie wszystkich potrzeb. Należy przy tym podkreślić, że decyzja w kwestii przyznania zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, na co wskazuje użycie wyrazu "może" w treści wymienionego przepisu. Oznacza to, że organ administracji publicznej nie ma obowiązku przyznania skarżącemu żądanego świadczenia. Ten typ rozstrzygnięć nakłada jednak na organy obowiązek rzetelnego wyjaśnienia podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Wymóg ten został w rozpatrywanej sprawie zachowany w wystarczającym stopniu. Taka konkluzja odpowiada również ogólnym celom pomocy społecznej, która nie zastępuje indywidualnych starań o zaspokajanie swoich potrzeb życiowych, lecz jak wyjaśnia art. 3 ust. 1 powołanej ustawy wspomniana pomoc ma jedynie wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia tych potrzeb i umożliwiać im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Dodatkowo, art. 3 ust. 3 i 4 cytowanej ustawy stwierdza, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być dopasowane do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a nadto zgłoszone potrzeby powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom oraz mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga jako bezzasadna podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).