II SA/Po 75/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant: st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2019 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] r. nr [...], znak [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę Dyrektor Aresztu Śledczego w L. decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i w związku z art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm.; dalej: "u.d.i.p.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku D. C. z dnia [...] r., odmówił udostępnienia informacji publicznej we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że pismem z dnia [...] r. D. C. zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w L. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: 1. ilości samochodów służbowych posiadanych przez Areszt Śledczy w L. w tym: a) kiedy zostały zakupione i za jaką kwotę, b) gdzie są ubezpieczone i za jaką kwotę, c) gdzie są tankowane. 2. miejsca, gdzie są serwisowane wszystkie pojazdy służbowe posiadane przez Areszt Śledczy w L. w tym: a) ile wydano na naprawy w 2017 r. b) gdzie są przechowywane te pojazdy. 3. Do czego służą pojazdy służbowe posiadane przez Areszt Śledczy w L.. 4. Gdzie przechodziły badania techniczne oraz do kiedy są ważne. Dalej wyjaśniono, że w odpowiedzi na wniosek organ I instancji pismem z dnia [...] r., [...], udostępnił wnioskodawcy informację dotyczącą posiadanych przez Areszt Śledczy samochodów oraz ich wykorzystywania. Co do pozostałej części wniosku uznał natomiast, że informacje te są informacją publiczną przetworzoną, tj. jej przygotowanie wymaga dodatkowego nakładu środków, zaangażowania pracowników oraz konieczne jest usunięcie danych chronionych prawem. W związku z tym wezwał wnioskodawcę zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. do wykazania, iż uzyskanie informacji, o której mowa we wniosku jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wnioskodawca został również pouczony, iż w przypadku niewykazania w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, iż uzyskanie informacji objętej wnioskiem jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, wydana zostanie decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Na powyższe pismo wnioskodawca nie udzielił jednak odpowiedzi. Pismem z dnia [...] r. D. C. wniósł odwołanie do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej, zaskarżając decyzję organu I instancji w całości. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., (1) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy udzielenia informacji publicznej w zakresie wskazania za jaką kwotę są ubezpieczone pojazdy służbowe, które posiada Areszt Śledczy w L., gdzie są tankowane, gdzie są serwisowane, gdzie są przechowywane pojazdy służbowe oraz wskazania, gdzie przechodziły badania techniczne oraz do kiedy są ważne i przekazał do ponownego rozpoznania w tym zakresie oraz (2) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji w zakresie wskazania za jaką kwotę są ubezpieczone pojazdy służbowe, które posiada Areszt Śledczy w L., gdzie są tankowane, gdzie są serwisowane, gdzie są przechowywane pojazdy służbowe oraz wskazania gdzie przechodziły badania techniczne oraz do kiedy są ważne, nie wykazał należycie przesłanek będących podstawą uznania tych informacji jako informacje przetworzone, wobec czego należało w tym zakresie zaskarżoną decyzję uchylić i w tej części postępowanie przekazać do ponownego rozpoznania. Organ I instancji wskazał jedynie, że udostępnienie informacji publicznej we wnioskowanej formie wymagałoby uprzedniego przetworzenia pewnej sumy informacji prostych, które są w posiadaniu Aresztu Śledczego w L., gdyż nie dysponuje gotową informacją w żądanym zakresie. Z kolei w odniesieniu do informacji w zakresie wskazania, kiedy zostały zakupione pojazdy służbowe, które posiada Areszt Śledczy w L. i za jaką kwotę oraz ile wydano na naprawy tych aut w roku 2017, organ II instancji podzielił natomiast stanowisko organu I instancji, uznające te informacje za informacje publiczne przetworzone. Udzielenie wnioskowanych informacji w powyższym zakresie wiązałoby się bowiem z koniecznością wytworzenia nowej informacji poprzedzonej koniecznością przeanalizowania znacznej ilości dokumentów (umowy, faktury), co z kolei oznaczałoby zaangażowanie do tych czynności kilku osób, a zatem wymagałoby to od administracji aresztu śledczego znacznego nakładu pracy. Areszt Śledczy w L. w ciągu roku zawiera liczne umowy z podmiotami zewnętrznymi, dokonuje wielu zakupów przedmiotów, sprzętu i usług niezbędnych do zapewnienia właściwego funkcjonowania jednostki penitencjarnej. Dokumentacja gromadzona w tym zakresie jest więc obszerna. Przejrzenie i przeanalizowanie tej dokumentacji wiązałaby się z koniecznością poniesienia pewnych kosztów czasowych i osobowych, co z kolei nie pozostałoby bez negatywnego wpływu na tok realizacji zadań przez komórki organizacyjne uczestniczące w tych czynnościach. Zdaniem organu odwoławczego wobec ustalenia, że wnioskowana informacja jest informacją publiczną przetworzoną, organ I instancji słusznie wezwał wnioskodawcę do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego do jej uzyskania. Słusznie również oceniono, że wnioskodawca nie wykazał, że uzyskanie żądanej informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Spełnienia ustawowego warunku do uzyskania wnioskowanej informacji organ nie zidentyfikował również w toku przeprowadzonych czynności w postępowaniu odwoławczym. Pismem z dnia [...] r. D. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na opisaną wyżej decyzję z dnia [...] r., nr [...], zaskarżając ją w całości. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ podkreślił również, że skarżący zaskarżył decyzję w całości, choć rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji w znacznej części otwierało drogę do uzyskania przez skarżącego informacji żądanej wnioskiem. Ostatecznie Oddział Zewnętrzny w [...] Zakładu Karnego w K. w piśmie z dnia [...] r. udzielił skarżącemu informacji w takim zakresie, w jakim organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji. Udzielenie tejże informacji nastąpiło na długo przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego. Na rozprawie w dniu 5 września 2019 r. pełnomocnik skarżącego sprecyzował żądanie skargi wskazując, że skargę wniesiono od tej części decyzji z dnia [...] r., w której utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazala się nietrafna. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] r., nr [...], uchylająca decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w L. z dnia [...] r., nr [...] w części dotyczącej odmowy udzielenia informacji publicznej w zakresie wskazania za jaką kwotę są ubezpieczone pojazdy służbowe, które posiada Areszt Śledczy w L., gdzie są tankowane, gdzie są serwisowane, gdzie są przechowywane pojazdy służbowe oraz wskazania, gdzie przechodziły badania techniczne oraz do kiedy są ważne i przekazująca sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania w tym zakresie (pkt 1) oraz utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części (pkt 2). Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że spełniony został zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 tej ustawy, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: (1) organy władzy publicznej; (2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; (3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; (4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; (5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W świetle powyższych uwag nie ulega wątpliwości, że skarżący był zgodnie z art. 2 u.d.i.p. podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z kolei Dyrektor Aresztu Śledczego w L. jako organ Służby Więziennej na mocy art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1542 ze zm.), w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązany jest do udostępniania informacji publicznej jako podmiot wykonujący zadania publiczne. Nie budzi również wątpliwości okoliczność, że informacje, o których udostępnienie wystąpił skarżący stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępnie do informacji publicznych. Prawo do informacji publicznej, o czym stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 ab initio u.d.i.p. obejmuje bowiem uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, którą stanowi najogólniej rzecz biorąc każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 ustawy), a więc bezspornie również informacja o wewnętrznym funkcjonowaniu aresztu śledczego. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia, czy informacje publiczne, których udostępnienia żądał skarżący, są informacjami publicznymi przetworzonymi, a w konsekwencji, czy Dyrektor Aresztu Śledczego w L. mógł odmówić ich udostępnienia z powodu nie wykazania przez skarżącego, że udzielenie tych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W kontekście powyższego wskazać należy, że stosownie do art. 2 ust. 2 u.d.i.p., od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. W art. 3 ust. 1 pkt 1 wskazano natomiast, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Z powyższego wynika, że o ile dostęp do informacji "prostej" ma właściwie nieograniczony charakter - co wynika z przepisów art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p., to udostępnienie informacji publicznej przetworzonej uwarunkowane jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że jej uzyskanie jest "szczególnie istotne dla interesu publicznego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Informacją prostą jest bowiem informacja, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem. Natomiast "informacją przetworzoną" jest informacja publiczna opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych, czyli innymi słowy informacja, która zostanie przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., I OSK 89/13 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprowadzenie dodatkowego wymogu udostępnienia informacji przetworzonej spowodowane jest więc założeniem, że materiał przygotowany z nakładem dodatkowych sił i środków specjalnie dla wnioskodawcy, nie powinien służyć jedynie indywidualnym interesom wnioskodawcy, ale musi być elementem pewnego szerszego działania służącemu większej społeczności (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 126115). Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że w istocie Dyrektor Aresztu Śledczego w L. nie wyjaśnił w sposób przekonujący dlaczego uznał informacje w zakresie wskazania za jaką kwotę są ubezpieczone pojazdy służbowe, które posiada Areszt Śledczy w L., gdzie są tankowane, gdzie są serwisowane, gdzie są przechowywane, gdzie przechodziły badania techniczne i do kiedy badania te są ważne za informacje przetworzone. Zasadnie więc uchylono decyzję organu I instancji w tym zakresie i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. Jak przy tym wynika z treści odpowiedzi na skargę, ostatecznie Oddział Zewnętrzny w [...] Zakładu Karnego w K. w piśmie z dnia [...] r. udzielił skarżącemu informacji w tym zakresie (k. 24 akt adm.), przy czym w niniejszej sprawie poza kontrolą sądu pozostaje prawidłowość tego rozstrzygnięcia. Co zaś się tyczy odmowy udostępnienia informacji publicznej w zakresie kiedy samochody zostały zakupione i za jaką kwotę (pyt. 1 lit. a) oraz ile wydano na naprawy tych samochodów w 2017 r. (pyt. 2 lit. a), uznać należało, że rozstrzygnięcie organów w tej kwestii jest prawidłowe. Areszt Śledczy nie jest bowiem zobowiązany do sporządzania informacji zbiorczej dotyczącej ewidencji zakupionych samochodów oraz kosztów związanych z ich naprawą, co wskazuje, że może nie być w posiadaniu tych informacji. Żądana przez skarżącego informacja wymaga sięgnięcia do dokumentacji źródłowej – faktur, które nie są dokumentami wytworzonymi przez areszt śledczy i stworzenia nowego zestawienia ze wskazaniem daty i kwoty zakupu poszczególnych samochodów oraz kwot wydatkowanych na ich naprawę w 2017 r. Niewątpliwie więc do wytworzenia żądanej informacji publicznej niezbędne byłoby przetworzenie pewnej sumy informacji prostych, tj. przeanalizowanie znacznej ilości dokumentów – zarówno faktur, jak i umów, przy czym należy podkreślić, że podmiot zobowiązany do udzielenie informacji publicznej z racji charakteru wykonywanych zadań publicznych jest stroną wielu umów i transakcji związanych z prawidłowym funkcjonowaniem placówki. Powyższe wiązałoby się z koniecznością zaangażowania do tych czynności personelu, który na co dzień wykonuje inne zadania zlecone przez jednostkę, wobec tego nie pozostałoby to bez negatywnego wpływu na tok realizacji zadań przez tę komórkę organizacyjną. Podsumowując, skoro Dyrektor Aresztu Śledczego w L. prawidłowo uznał, że objęte wnioskiem informacje stanowią informacje przetworzone (w zakresie kiedy samochody zostały zakupione i za jaką kwotę oraz ile wydano na naprawy tych samochodów w 2017 r.), zasadnie odmówił ich udzielenia z uwagi na niewykazanie przez wnioskodawcę – po uprzednim wezwaniu – że uzyskanie informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Konsekwentnie również zaskarżona decyzja organu odwoławczego, w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) oddalił skargę.