II SA/Po 751/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant sekr. sąd. Justyna Frankowska-Sarbak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2004 r. sprawy ze skarg Z. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2002 r. Nr [...]i [...] w przedmiocie zasiłku celowego i zasiłku okresowego oddala skargi /-/ B.Popowska /-/ J.Stankowski /-/ P. Miładowski TG Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. decyzjami z dnia [...]września 2001 roku - nr [...]odmówił przyznania Z. B. zasiłku celowego na sfinansowanie kosztów zużycia energii elektrycznej. Wniosek Pana B. dotyczył bowiem pokrycia rachunku za energię elektryczną za miesiąc sierpień 2001 w wysokości 49,60. Przeprowadzony wywiad środowiskowy wykazał, że pomoc finansową na koszty zużycia energii elektrycznej za żądany miesiąc Pan B. już otrzymał decyzją z [...] sierpnia 2001 roku nr [...] i ją odebrał w kasie [...] września 2001 roku. W tej sytuacji brak jest podstaw do udzielenia żądanego świadczenia. - z kolei decyzji nr [...]także odmówiono Z. B. zasiłku okresowego. Jakkolwiek według ustaleń organu sytuacja w rodzinie ubiegającego się o świadczenie jest trudna a dochód w niej nie przekracza ustawowego kryterium, to jednak ograniczone środki finansowe nie pozwalają na przyznanie przedmiotowego oświadczenia. W pierwszej kolejności bowiem organ pierwszo instancyjny zobowiązany jest do udzielania pomocy społecznej obligatoryjnej. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w G. wystąpił do Wojewody o datację na 2000 rok, w tym także na zadania obligatoryjne, a otrzymał niespełna 1/3 żądanej kwoty. Odwołanie od powyższych decyzji wniósł Z. B. przedstawiając swoją trudną sytuację bytową i rodzinną nie zgadzając się z treścią rozstrzygnięć pierwszoinstancyjnych. Rozpoznając odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia [...] lutego 2002 roku o kolejnych numerach - [...] - [...] utrzymało w mocy obie zaskarżone decyzje. Organ odwoławczy argumentował w pierwszej z wymienionych decyzji (dotyczących zasiłku celowego), że ustalenia organu pierwszoinstancyjnego były prawidłowe i choć dochód w rodzinie Z. B. nie przekraczał ustawowego kryterium, co kwalifikuje do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, to z drugiej strony zasiłek ten ma charakter fakultatywny, uznaniowy. Generalnie brak podstaw do przyznania tego świadczenia, skoro żądana potrzeba bytowa została zaspokojona. Trudna sytuacja życiowa nie uzasadnia udzielania pomocy dwukrotnie w tej samej sprawie. Rozpoznając odwołanie co do zasiłku okresowego to organ odwoławczy przypomniał, iż także ten zasiłek jest świadczeniem fakultatywnym, a organ pomocy społecznej decyzję o jego przyznaniu rozważa przez pryzmat także swoich możliwości. Środki finansowe jakimi dysponował organ pomocy społecznej nie wystarczały na przyznanie żądanego świadczenia, co organ pierwszej instancji należycie wykazał w uzasadnieniu decyzji odmownej. Zważyć przy tym należy, że trudna sytuacja w rodzinie była podstawą przyznania zasiłku celowego w kwocie 150 zł. na koszt utrzymania w miesiącu wrześniu 2001 roku. Obydwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżył Z.B. przywołując w skardze skierowanej jeszcze do Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentację podniesioną w toku postępowania odwoławczego. W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie. Skargę wniesiono jeszcze pod rządami ustawy z dnia 11.5.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74 poz. 368 z późn. zm.). W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego. W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi nie zasługują na uwzględnienie. W rozpoznawanych sprawach bezspornym było, że skarżący spełnia kryteria ustawowe i warunkujące możliwość przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej w tym świadczenia w postaci zasiłku okresowego i celowego przewidzianych w artykułach 31 ustęp 1 i 32 ustawy z 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1968 nr 64, poz. 414 z późn. zm.). Prawidłowo organ odwoławczy przyjął jednak, że zasiłek okresowy należy do świadczeń fakultatywnych. W przypadku braku dostatecznych środków na pomoc społeczną Ośrodek Pomocy Społecznej zobowiązany jest w pierwszej kolejności zaspokajać potrzeby uprawnionych do świadczeń obligatoryjnych. Dopiero, gdy zaspokojone zostaną te ostatnio wymienione potrzeby oraz opłacone składki ZUS i na ubezpieczenie zdrowotne podopiecznych organ pomocowy winien dążyć do zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb uprawnionych do świadczeń fakultatywnych – przy uwzględnieniu środków, które pozostały na te cele, ilości uprawnionych i charakteru potrzeb osób, które o nie zabiegają (porównaj wyrok NSA z 12 stycznia 1994 I SA 1649/93 oraz z dnia 19 listopada 1996 II SA/GD702/96). Organy obu instancji należycie wyjaśniły w jakiej wysokości MOPS otrzymał środki z budżetu państwa na pomoc społeczną, jaką jej część przeznaczoną na świadczenia obligatoryjne. W tej sytuacji organy administracji publicznej obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a swoje stanowisko w sposób wyczerpujący uzasadniły. Nie bez znaczenia dla poprawności kwestionowanego rozstrzygnięcia jest także i ta okoliczność, że w miejsce żądanego zasiłku okresowego Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej przyznał skarżącemu zasiłek celowy, a więc inną formą pomocy jaką w danej sytuacji finansowej mógł dysponować. Tak więc skarżącego nie pozostawiono w ogóle bez pomocy zaspokajając go chociaż po części w jego potrzebach. Zasadnie też organ odwoławczy przyjął, iż brak jest podstaw do przyznania zasiłku celowego w sytuacji gdy ta potrzeba została już przez organ pomocy skarżącemu przyznana. Z akt administracyjnych wynika bowiem, a skarżący tego nawet w skardze nie kwestionował, że pomoc na opłacenie rachunku za energię elektryczną za miesiąc sierpień 2001 przyznano Z.B. w żądanej przez niego kwocie decyzją z [...] sierpnia 2001. Kwotę tę skarżący podjął w kasie we wrześniu 2001 roku. Zatem odmowa przyznania i tego świadczenia poza naprowadzoną wyżej już argumentacją nie jest sprzeczna z obowiązującym porządkiem prawnym. Zauważyć należy, że zasiłek celowy ma również charakter fakultatywny i zależy od uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ może ale nie musi tej formy pomocy przyznać. W tych warunkach skoro skarżący nie podważył skutecznie legalności obu zaskarżonych aktów, to z mocy artykułu 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało skargi oddalić orzekając jak w sentencji. /-/ B. Popowska /-/ J. Stankowski /-/ P. Miładowski TG