II SA/Po 751/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 kwietnia 2022 r. wniosku C. S. (S. ) z dnia [...] lutego 2022 r. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2021 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w połączonych sprawach ze skarg: 1) H. P.-Ż. i J. P., 2) M. K., 3) C. S. (S. ) na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2021 r. znak [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia przywrócić termin do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] grudnia 2021 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Po [...] tutejszy Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, bliżej opisanej w rubrum niniejszego postanowienia. W dniu [...] grudnia 2021 r. (k. 256) C. S. (dalej również: skarżący; strona) potwierdził własnoręcznym podpisem doręczenie (pokwitował odbiór) odpisu postanowienia z dnia [...] grudnia 2021 r. Odpis postanowienia został dręczony stronie wraz z pismem przewodnim z dnia [...] grudnia 2021 r. (k. 243). Następnie w dniu [...] grudnia 2021 r. skarżący wniósł drogą pocztową pismo datowane na [...] grudnia 2021 r., a stanowiące zażalenie na postanowienie z dnia [...] grudnia 2021 r. (k. 312, 313). Postanowieniem [...] lutego 2022 r. tutejszy Sąd odrzucił przedmiotowe zażalenie, stwierdzając, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu, który upłynął z dniem [...] grudnia 2021 r. Odpis postanowienia z dnia [...] lutego 2022 r. został doręczony skarżącemu w dniu [...] lutego 2022 r. (k. 391). W dniu [...] lutego 2022 r. (data nadania pocztowego pisma z dnia [...] lutego 2022 r. – k. 410) C. S. wniósł do tutejszego Sądu pismo stanowiące "Zażalenie na postanowienie z dnia [...] grudnia 2021 r. - sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...) o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej Wojewody z dnia [...] lipca 2012 r. znak [...] [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia". W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] grudnia 2021 r. jest zasadny, bowiem uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Stwierdził, że zażalenie to zostało wniesione w terminie zgodnym z pouczeniem sądowym z dnia [...] grudnia 2021 r., jakie otrzymał przy doręczeniu postanowienia z dnia [...] grudnia 2021 r. Zwrócił uwagę, że w piśmie tym została zawarta następująca treść: "Strony mają możliwość przedstawienia, w terminie 14 dni, stanowiska w sprawie", wobec tego stwierdził, że "rygor wynikający z (...) art. 194 § 2 p.p.s.a. w tym przypadku nie ma zastosowania". Skarżący argumentował, że pomimo wniesienia środka odwoławczego w sposób zgodny z pouczeniem Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] lutego 2022 r. odrzucił wniesione zażalenie, wskazując, że zostało ono wniesione po upływie 7 dni. Zarazem skarżący przyznał, że poza sporem jest, iż zażalenie zostało wniesione po upływie 7 dni, lecz było ono złożone zgodnie z pouczeniem, które Sąd doręczył stronie wraz zaskarżanym postanowieniem. Podniósł, że pismo procesowe, jakie strona otrzymała, było zatytułowane "Doręczenie odpisu postanowienia, od którego przysługuje zażalenie", a w piśmie tym Sąd zamieścił pouczenie, że strony mają możliwość przedstawienia, w terminie 14 dni, stanowiska w sprawie, wobec czego było dla niego jednoznaczne, że w tej sprawie termin jest bezsprzecznie 14-dniowy i strona w tym terminie swoje zastrzeżenia i uwagi wniosła. Ponadto, formułując zastrzeżenia dotyczące treści i doręczenia postanowienia z dnia [...] lutego 2022 r., stwierdził, że błędne pouczenie strony o możliwości wniesienia środka odwoławczego nie może szkodzić stronie, która "uważnie przeczytała pouczenie i zrozumiała tak, jak należało zrozumieć to pouczanie na gruncie języka polskiego". W ocenie skarżącego, gdyby Sąd nie zamieścił w pouczeniu tego mylącego wskazania, strona na pewno by wniosła środek odwoławczy w terminie 7 dni – tak, jak czyniła to wcześniej przed nastaniem pandemii. Skarżący zaakcentował, że "strona zrozumiała wskazanie innego terminu względami epidemiologicznymi". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że uznał, iż pismo strony z dnia [...] lutego 2022 r. – pomimo zawarcia w swej treści również uwag dotyczących treści i doręczenia postanowienia z dnia [...] lutego 2022 r., względnie uwag odnoszących się łącznie do postanowienia z dnia [...] grudnia 2021 r. i postanowienia z dnia [...] lutego 2022 r. – stanowi zażalenie na postanowienie tutejszego Sądu w P. z dnia [...] grudnia 2021 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a zarazem zawiera wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na to postanowienie. Wynika to z kontekstu całego pisma procesowego z dnia [...] lutego 2022 r., począwszy od wyraźnego określenia jego przedmiotu. Skoro skarżący wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] grudnia 2021 r., a zarazem przyznaje, że zażalenie zostało wniesione po upływie 7 dni od doręczenia mu jego odpisu, to tym samym wyraża intencje pisma dostatecznie jasno. Z kolei akcentowanie zachowania terminu 14 dni i powołanie się na zgodność takiego postępowania z pouczeniem sądowym z dnia [...] lutego 2022 r., doręczonym stronie wraz z zaskarżonym postanowieniem, Sąd uznał za okoliczności, które według strony miały świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 194 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) - dalej: p.p.s.a., zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od doręczenia kwestionowanego postanowienia. Z kolei czynność procesowa podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna (art. 85 p.p.s.a.). Zażalenie wniesione po upływie terminu podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Okoliczności sprawy wskazują jednoznacznie na przekroczenie przez stronę siedmiodniowego terminu ustawowego do wniesienia zażalenia (art. 194 § 2 p.p.s.a.) na postanowienie z dnia [...] grudnia 2021 r. Termin ten upłynął z dniem [...] grudnia 2021 r., co wynika z faktu, że odpis zaskarżonego postanowienia został doręczony stronie w dniu [...] grudnia 2021 r. Natomiast zażalenie na to postanowienie zostało wniesione [...] grudnia 2021 r. Stwierdzenie faktu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia jest kwestią wyjściową, bowiem tylko w stosunku do takiego terminu może być rozważone zastosowanie instytucji jego przywrócenia. Idąc dalej, Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Kumulatywne zaistnienie przesłanek określonych w treści art. 86 i art. 87 p.p.s.a. będzie stanowiło podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej (por. komentarz do art. 87 [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. dr. hab. R. Hausera i prof. dr. hab. M. Wierzbowskiego, C.H. Beck 2019, Wydanie 6.). Sąd uznał formalną dopuszczalność wniosku (pierwsza przesłanka z art. 86 § 1 p.p.s.a), gdyż dotyczył on terminu w sposób oczywisty uchybionego, a wraz z wnioskiem strona dokonała czynności, której dotyczy wniosek – tu: wniosła zażalenie na postanowienie z dnia [...] grudnia 2021 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia został zgłoszony w dniu [...] lutego 2022 r. (data nadania pocztowego pisma z dnia [...] lutego 2022 r.) z zachowaniem terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. W tym wypadku termin na zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu biegł od [...] lutego 2022 r., tj. od dnia doręczenia skarżącemu odpisu postanowienia z dnia [...] lutego 2022 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z dnia [...] grudnia 2021 r. Wtedy to strona dowiedziała się bowiem o uchybieniem terminu, który upłynął z dniem [...] grudnia 2021 r. Sąd uznał, że to z tym właśnie dniem ustała przyczyna uchybienia terminu, a zatem przeszkoda do skutecznego dokonania czynności wniesienia zażalenia, którą było przekonanie strony, że termin do wniesienia środka zaskarżenia wynosi 14 dni. W takiej sytuacji należało rozważyć, czy w sprawie zaszły podstawy do przywrócenia uchybionego terminu, co wymagało merytorycznej oceny zasadności tego wniosku. Stwierdzając powyższe, Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie spełniona została druga z wskazanych w art. 86 § 1 p.p.s.a. przesłanek przywrócenia terminu, tj. brak winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu, strona skarżąca należycie uprawdopodobniła, że bez jej winy doszło do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] grudnia 2021 r. Sąd uznał, że treść doręczonego stronie wraz z odpisem postanowienia z dnia [...] grudnia 2021 r. pisma przewodniego z dnia [...] grudnia 2021 r. (k. 243) mogła być dla skarżącego obiektywnie myląca, sugerując inny termin na wniesienie zażalenia niż 7 dni. Na pierwszej stronie tego pisma, zatytułowanego "DORĘCZENIE ODPISU POSTANOWIENIA od którego przysługuje zażalenie", zawarta została w pierwszej kolejności informacja napisana pogrubioną czcionką, że doręcza się skarżącemu odpis postanowienia z dnia [...] grudnia 2021 r. wraz uzasadnieniem. W dalszej części pisma znajdowało się m.in. pouczenie dotyczące skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). W ostatnim wersie na stronie pierwszej tego pisma zawarto pouczenie o następującej treści: Strony mają możliwość przedstawienia, w terminie 14 dni, stanowiska w sprawie (uzupełnienia dotychczasowego stanowiska). Z kolei na drugiej (odwrotnej) stronie pisma przewodniego z dnia [...] grudnia 2021 r. znajdowało się pouczenie informujące w pkt 1, że na postanowienie z dnia [...] grudnia 2021 r. przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 7 dni od daty doręczania postanowienia, wnoszone za pośrednictwem tutejszego Sądu. Wobec powyższego należy podkreślić, że pouczenie na pierwszej stronie pisma z dnia [...] grudnia 2021 r. dotyczy terminu 14 dni na wypowiedzenie się w sprawie, która została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, a nie na wniesienie zażalenia na postanowienie z dnia [...] grudnia 2021 r. Sygnalizuje to również zawarte w nawiasie wskazanie, że możliwość wypowiedzenia się dotyczy uzupełnienia dotychczasowego stanowiska w sprawie. Niemniej jednak wspomniany kontekst treściowy i graficzny pisma przewodniego z dnia [...] grudnia 2021 r., obejmujący również fakt zastosowania czcionki o rożnej grubości (wytłuszczenia) i wielkości (pouczenie na stronie pierwszej uczynione jest większą czcionką niż pouczenie o zażaleniu znajdujące się na odwrotnej stornie pisma), mógł sugerować stronie, że termin do wniesienia zażalenia wynosi 14 dni i ma związek z sygnalizowanymi przez Sąd "względami epidemiologicznymi", a nie 7 dni, jak to wynika z ustawy. Zastosowanie się do tak zrozumianego pouczenia i wniesienie zażalenia w terminie 14 dni od doręczenia odpisu postanowienia z dnia [...] grudnia 2021 r. Sąd uznał w tym wypadku za sytuację, w której strona nie dochowała terminu bez swojej winy. Omówione wcześniej obiektywne okoliczności mogły bowiem wywołać u skarżącego wprawdzie błędne, ale zarazem w tych warunkach usprawiedliwione przekonanie, że termin na wniesienie zażalenia wynosi 14 dni. Podsumowując, Sąd w takich szczególnych okolicznościach sprawy przyjął, że zaszły podstawy do przywrócenia skarżącemu uchybionego terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] grudnia 2021 r. Wobec uwag skarżącego dotyczących pisowni jego nazwiska, Sąd ubocznie wyjaśnia, że w aktach sprawy prawidłowo odnotowano, że skarżący nazywa się C. S.. Nazwisko to zostało przedstawione w doręczonych stronie orzeczeniach sądowych w formie zgodnej z wzorcem odmiany (według ogólnej reguły języka polskiego dotyczącej nazwisk męskich rodzimego pochodzenia). Uwzględniając jednak wolę samej strony i dopuszczalność posługiwania się w niektórych sytuacjach w sprawach urzędowych, dla celów jednoznaczności, nieodmienianą formą nazwiska, Sąd w komparycji niniejszego postanowienia wskazał również nazwisko skarżącego w podstawowej postaci (w mianowniku). W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji