II SA/Po 754/23

Dnia 20 sierpnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Burmistrza J. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 listopada 2022 roku w sprawie o sygnaturze II SA/Po [...] postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego Pismem z dnia 29 listopada 2023 r. Burmistrz J. (za pośrednictwem pełnomocnika) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznania skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Poznaniu z dnia 18 listopada 2022 r. o sygnaturze II SA/Po [...]. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 stycznia 2024 roku wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania poprzez uprawdopodobnienie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z dnia 6 lutego 2024 roku pełnomocnik Burmistrza J. wyjaśnił, że według niego początek biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie należy liczyć najdalej od dnia 31 sierpnia 2023 roku, kiedy to do Wojewody został skierowany wniosek z dnia 31 sierpnia 2023 roku, w którym wskazano na konieczność weryfikacji formalno-prawnej dotychczasowych rozstrzygnięć organów administracji publicznej oraz sądów administracyjnych w związku z uzyskaniem wiedzy o braku możliwości uczestnictwa Burmistrza J. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zakończonym prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 listopada 2022 roku w sprawie o sygn. akt II SA/Po [...], do którego odnosi się skarga o wznowienie postępowania. Według strony uprawdopodobniła ona okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, przez co wniosła o nadanie sprawie biegu i rozstrzygnięcie przedmiotowego postępowania zgodnie ze skargą z dnia 29 listopada 2023 roku. Pismem z dnia 4 marca 2024 roku pełnomocnik strony skarżącej uzupełnił braki formalne skargi przesyłając egzemplarze odpisów wniesionej skargi o wznowienie postępowania. Pismem z dnia 30 lipca 2024 roku Wojewoda w odpowiedzi na wezwanie Sądu przesłał pisma skierowane do Burmistrza J. lub jego pełnomocnika po zwrocie akt przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w związku z wyrokiem z dnia 18 grudnia 2022 roku, sygn. akt II SA/Po [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, który może być zastosowany wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a." w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Przepisy działu VII p.p.s.a. - ściśle określają przypadki, na podstawie których może być oparte żądanie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania określone są w art. 271, art. 272 oraz art. 273 p.p.s.a. Wznowienia z powodu nieważności postępowania można żądać, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo, jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (art. 271 pkt 1) oraz - jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (art. 271 pkt 2). Przyczyną wznowienia postępowania może być także przypadek, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1). Wznowienia postępowania można żądać także na tej podstawie, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (art. 273 § 1 pkt 1) bądź też orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2), a ponadto, w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2) oraz w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy (art. 273 § 3). Od strony formalnej skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 46 w zw. z art. 276 p.p.s.a.), a ponadto zawierać, stosownie do art. 279 p.p.s.a., oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazywać podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Elementy te pozwalają na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania. Podanie podstawy wznowienia następuje poprzez powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271-273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Natomiast, uzasadnienie podstawy wznowienia powinno polegać na dokładnym określeniu zarówno okoliczności wskazujących na istnienie powołanej podstawy wznowienia, jak i (przy przyczynach restytucyjnych) wpływu na rozstrzygnięcie, jaki wywiera istnienie tych okoliczności (zob. H. Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 677). Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania należy wnieść w terminie trzymiesięcznym. Termin ten należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Natomiast, w sytuacjach określonych w art. 272 § 1 i § 3 p.p.s.a. skargę winno się wnieść w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania po upływie tego terminu jest niedopuszczalne i powoduje odrzucenie skargi. W przypadku podstawy wznowienia postępowania polegającej na pozbawieniu możliwości działania treść art. 277 p.p.s.a. nie pozostawia żadnych wątpliwości, że termin trzymiesięczny jest terminem procesowym zawitym, a początkową datą, od której biegnie termin wznowienia postępowania jest data powzięcia wiadomości o podstawie wznowienia przez enumeratywnie wymienione podmioty, czyli przez stronę, jej organ lub jej przedstawiciela ustawowego. Stosowanie do treści art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Celem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego uwarunkowana jest zatem od spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze, skarga o wznowienie musi opierać się na ustawowej podstawie wznowienia, a po drugie, powinna być wniesiona w terminie. Podstawą oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze, ale badanie, o którym mowa w art. 280 p.s.s.a., nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Z uwagi na fakt, iż argumentacja przedstawiona w skardze o wznowienie postępowania nie uzasadniała w żadnym stopniu wznowienia postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem Sądu, skarżący wezwany został do uprawdopodobnienia okoliczności stwierdzających zachowanie trzymiesięcznego terminu na wniesienie skargi o wznowienie, licznego od dnia dowiedzenia się o ww. podstawie wznowienia. Uzyskane od strony skarżącej wyjaśnienia zostały skonfrontowane z okolicznościami przedstawionymi przez organ odwoławczy. W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności należało dokonać ustalenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postepowania w odniesieniu do powołanego przez stronę skarżącą pisma z dnia 31 sierpnia 2023 roku, którym Burmistrz J. wniósł do Wojewody o wydłużenie terminu do przedstawienia stanowiska i udzielenia odpowiedzi w sprawie o sygn. akt [...] do dnia 30 listopada 2023 roku. Otóż w treści samego pisma pełnomocnik Burmistrza J. sam wskazał, że wnosi do Wojewody o wydłużenie terminu do załatwienia sprawy "w odpowiedzi na wezwanie otrzymane przez Burmistrza J. w dniu 1 marca 2023 roku, a także w uwzględnieniu pisma Wojewody z dnia 2 czerwca 2023 roku". Jak wynika z treści nadesłanego przez organ na wezwanie Sądu pisma z dnia 1 marca 2023 roku, sygn. [...] Wojewoda wezwał Burmistrza J. w terminie 90 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania, do wskazania osoby lub osób upoważnionych do występowania w ww. sprawie jako pełnomocnik zarządcy drogi (wraz z aktualnym pełnomocnictwem), ewentualnego złożenia wyjaśnień i uzupełnienia wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej w zakresie uwzględnienia uwag odwołujących oraz do dostarczenia skorygowanego i zaktualizowanego wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej, uwzględniającego konieczność wyłączenia parkingu z zakresu inwestycji zgodnie z orzeczeniem WSA, wraz z załącznikami. Wojewoda przesłał powyższe wezwanie - jak sam wyraźnie zaznaczył - w związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 18 listopada 2022 r. (sygn. akt II SA/Po [...]), a także uwzględniając prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 października 2018 r. (sygn. akt IV SA/Po [...]), z dnia 19 listopada 2020 r. (sygn. akt II SA/Po [...]) i z dnia 18 listopada 2022 r. (sygn. akt II SA/Po [...]). Przywołane powyżej wezwanie zostało przesłane do Burmistrza J. za pomocą środków komunikacji elektronicznej (ePUAP), a pełnomocnik Burmistrza J. w piśmie z dnia 31 sierpnia 2023 roku skierowanym do Wojewody o przedłużenie terminu ustosunkowania się do wniesionej skargi potwierdził otrzymanie powyższego wezwania przez Burmistrza J. dniu 1 marca 2023 roku. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych miarodajnym momentem dla rozpoczęcia biegu trzymiesięcznego terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania pozostaje dzień otrzymania przez Burmistrza J. pisma Wojewody z dnia 1 marca 2023 roku wzywającego do uzupełnienia informacji dotyczących prowadzonego postępowania w związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 18 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Po [...]. Trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a., upłynął zatem 1 czerwca 2023 roku. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarga o wznowienie postępowania, nadana przez skarżącą za pośrednictwem polskiej placówki pocztowej 29 listopada 2023 roku została wniesiona z uchybieniem terminu. Jedynie na marginesie należy zaznaczyć, że postanowieniem z dnia 17 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 stycznia 2023 r. o stwierdzeniu prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Po [...]. W konsekwencji odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono uczestnikowi postępowania z pouczeniem o skardze kasacyjnej, a wniesionemu środkowi zaskarżenia nadano bieg i przekazano sprawę do rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z przedstawionych powyżej względów Sąd na podstawie art. 280 § 1 w zw. z art. 277 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.