II SA/Po 756/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi D. K. na uchwałę Rady Miasta z dnia [...] października 2006r. Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. /-/ E. Brychcy Skarżący D. K. reprezentowany przez adw. W. W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 06 kwietnia 2017r. na uchwałę Rady Miasta z [...] października 2006r. Zarządzeniem z 28 czerwca 2017r. skarżący na adres pełnomocnika został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 150 zł w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Przesyłka sądowa zawierająca powyższe wezwanie była przez Pocztę Polską dwukrotnie awizowana i powróciła do Sądu z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie", skutkiem czego postanowieniem z 10 sierpnia 2017r. skarga kasacyjna zastała odrzucona z powodu braku uiszczenia wpisu sądowego w zakreślonym terminie. Z dniu 11 września 2017r. skarżący reprezentowany przez adw. A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zażalenie na postanowienie z 10 sierpnia 2017r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej oraz wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty sądowej od skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na wezwanie do sprecyzowania, czy skarżący wnosi zażalenie, czy wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej, albowiem środki te wzajemnie się wykluczają, pełnomocnik skarżącego wyjaśniła, że wnosi o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Zażalenie zostało złożone z ostrożności procesowej na wypadek nie uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego argumentował, że od dnia złożenia skargi kasacyjnej do dnia doręczenia w dniu 4 września 2017 roku postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej pozostawał w błędnym, lecz uzasadnionym przekonaniu, że złożona skarga kasacyjna jest kompletna i została opłacona. Pełnomocnik, bowiem przekazał skarżącemu dane rachunku bankowego celem uiszczenia należnego wpisu od skargi. Pełnomocnik zachowując należytą staranność, skontaktował się Sekretariatem Sądu w dniu 21 lipca 2017 roku. Z informacji uzyskanych telefonicznie wynikało, że w sprawie został doręczony organowi odpis skargi kasacyjnej i w sprawie nie wydano żadnych innych zarządzeń. W tym miejscu należy mieć na uwadze, iż powyższa informacja okazała się błędna, bowiem jak się okazuje, w dniu 28 czerwca 2017 roku WSA w Poznaniu wydał zarządzenie w przedmiocie uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Ponadto, jak wynika z treści odpowiedzi na skargę kasacyjną, odpis skargi został doręczony stronie przeciwnej w dniu 5 lipca 2017 roku. Natomiast odpowiedź na skargę została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 24 lipca 2017 roku. Powyższa okoliczność wskazuje, iż pełnomocnik był utwierdzony w przekonaniu, iż złożona skarga kasacyjna pozbawiona jest braków formalnych skutkujących niemożnością podjęcia dalszych czynności w sprawie. Wszakże WSA w Poznaniu podjął czynności polegające na doręczeniu organowi odpisu skargi kasacyjnej. Podjęcie przez Sąd powyżej opisanej czynności procesowej, o których mowa powyżej, skutkowało błędnym przyjęciem przez pełnomocnika Skarżącego, iż opłata od skargi kasacyjnej w wysokości 150,00 złotych została uiszczona w terminie. Wobec powyższego uznać należy, że powyżej opisane okoliczności uprawdopodabniają, iż co najmniej od 21 lipca 2017 roku pełnomocnik skarżącego był przekonany o prawidłowym złożeniu skargi kasacyjnej. Uzasadnieniem błędnego stanowiska pełnomocnika skarżącego jest w szczególności fakt podjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny czynności na skutek złożonego w sprawie pisma, od którego de facto nie została uiszczona opłata tj. wbrew treści art. 220 § 1 PPSA, który jednoznacznie stanowi, iż Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. Abstrahując od powyższej kwestii pełnomocnik skarżącego podkreśliła, że nigdy nie zostało doręczone wezwanie do uiszczenia opłaty do skargi kasacyjnej. W skrzynce pocztowej nie pozostawiono nigdy awiza, umożliwiającego ewentualny odbiór zaadresowanej do pełnomocnika skarżącego korespondencji, w przypadku braku możliwości odbioru korespondencji w dniu podjęcia próby doręczenia. W tym zakresie, z uwagi na nieprawidłowości w doręczeniu korespondencji, w dniu 11 września 2017 roku została złożona reklamacja przesyłki pocztowej, której termin rozpoznania po 14 dniach od dnia złożenia tj. 25 września 2017 roku. Z uwagi na to, iż przesyłka zawierająca postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej została doręczona w dniu 4 września 2017 roku, termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu upływa z dniem 11 września 2017 roku. Ze względu na treść art. 87 § 4 PPSA pełnomocnik do wniosku załączyła potwierdzenie wpłaty 150 zł tytułem opłaty od skargi kasacyjnej skarżącego (k. 364 akt sąd.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369, dalej "P.p.s.a.") czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli jednak strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 §1 P.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym uprawdopodobnić należy okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 §1 i §2 P.p.s.a.). Wobec powyższego w pierwszej kolejności Sąd bada, czy wniosek o przywrócenie terminu jest dopuszczalny i czy został złożony w terminie, o którym mowa w treści przepisu art. 87 §1 P.p.s.a. Sąd przyjął, że termin 7 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu w niniejszej sprawie liczyć należy od dnia kiedy rzeczywiście skarżący dowiedział się o wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowienia z 10 sierpnia 2017r. o odrzuceniu skargi, czyli od dnia doręczenia przesyłki z Sądu w sprawie odrzucenia skargi, tj. od 04 września 2017r. Pełnomocnik skarżącego stosowny wniosek nadał w urzędzie pocztowym w dniu 11 września 2017r., zatem dochował ustawowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 87 §4 P.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Wpis od skargi kasacyjnej został uiszczony. Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku pełnomocnika skarżącego wskazać należy, że oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu Sąd bierze pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z 2 października 2002r., V SA 793/03). Przeszkody te muszą mieć ponadto charakter zewnętrzny i obiektywny jak np. nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (wyrok NSA z 3 sierpnia 2001r., I SA/Wr 676/99, niepubl.). Pojecie winy obejmuje również winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonych czynności, w tym pełnomocnika strony. W sytuacji zatem kiedy stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez tego pełnomocnika. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (tak też SN w postanowieniu z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98). Pełnomocnik, godząc się zatem na reprezentowanie strony, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Skutki ewentualnego niedochowanie terminu przez pełnomocnika będą bowiem obciążały stronę. W niniejszym postępowaniu skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - adwokata. Oceniając podnoszoną przez pełnomocnika skarżącego okoliczność dotyczącą pozostawania w błędnym lecz uzasadnionym przekonaniu, co do bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia braku skargi poprzez jej opłacenie, Sąd stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia tego braku skargi kasacyjnej. Adwokat, jako profesjonalny pełnomocnik skarżącego wiedział, że składając skargę kasacyjną z 23 czerwca 2017r. do Sądu wymaga ona opłacenia, zatem jak twierdzi przekazał skarżącemu numer rachunku bankowego celem dokonania opłaty sądowej. Zaniechał jednak skutecznego sprawdzenia, czy skarga kasacyjna została rzeczywiście należycie opłacona. Dopiero w dniu 21 lipca 2017r., jak twierdzi, skontaktował się telefoniczne z sekretariatem sądu i uzyskał błędną informację, że w sprawie nie wydano żadnych zarządzeń. Tymczasem w sprawie niezwłocznie po wpłynięciu skargi kasacyjnej do Sądu, zarządzeniem z 28 czerwca 2017r., zarządzono doręczenie odpisu skargi kasacyjnej pełnomocnikowi organu (skutkiem czego pełnomocnik skarżącego otrzymał od pełnomocnika organu odpowiedź na skargę kasacyjną) oraz kolejnym zarządzeniem z tej samej daty wezwano pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 150 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącego po nadaniu skargi kasacyjnej w urzędzie pocztowym przez okres przeszło miesiąca nie interesował się tokiem postępowania i stanem sprawy. Pełnomocnik skarżącego błędnie przyjął, że skoro po wniesieniu przez niego skargi kasacyjnej, Sąd dokonał w sprawie czynności polegających na jej doręczeniu drugiej stronie, to opłata od skargi kasacyjnej została prawidłowo uiszczona i nie ma braków skargi kasacyjnej uniemożliwiających nadanie jej dalszego biegu. W ocenie Sądu takie wnioskowanie pełnomocnika skarżącego jest nieuzasadnione i zbyt daleko idące. Z treści art. 220 §1 zd. 1 P.p.s.a., na który powołuje się pełnomocnik, wynika rzeczywiście, że Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Oznacza to jednak, że do czasu uzupełnienia jego braków fiskalnych sąd nie może rozpoznać żadnych innych wniosków strony. Bez pobrania wpisu sąd nie może podjąć żadnych innych czynności procesowych polegających na wydaniu orzeczenia w sprawie na skutek np. cofnięcia skargi, w szczególności nie może wydać orzeczenia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 30 marca 2006 r., II SA/Ol 133/06, LEX nr 177466). Brak podjęcia żadnej czynności procesowej o jakim mowa w tym przepisie nie oznacza przecież zakazu podejmowania jakichkolwiek czynności w sprawie, zwłaszcza wydawania zarządzeń o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, opłaty od tej skargi, czy doręczenia pism procesowych pozostałym stronom postępowania. Przeczyłoby to bowiem zasadzie ekonomiki procesowej. Podkreślić przy tym należy, że wyjaśnienie, czy skarga kasacyjna została prawidłowo wniesiona, czy skarżący jest prawidłowo reprezentowany przez pełnomocnika, wyprzedza ocenę, czy skarga została należycie opłacona (postanowienie NSA z dnia 24 października 2006 r., I GSK 2212/06, LEX nr 937875). Wobec tego błędnie i przedwcześnie przyjął pełnomocnik skarżącego, że doręczenie odpisu skargi kasacyjnej drugiej stronie postępowania przesądza o prawidłowym i terminowym uiszczeniu opłaty sądowej od skargi kasacyjnej. Odnosząc się natomiast do drugiego zarzutu pełnomocnika skarżącego dotyczącego braku doręczenia wezwania do uiszczenia opłaty sądowej od skargi kasacyjnej, to w ocenie Sądu okazał się on także nieuzasadniony. Pełnomocnik argumentowała, że w skrzynce pocztowej nigdy nie pozostawiono "awiza", umożliwiającego ewentualny odbiór przesyłki sądowej. Na potwierdzenie powyższego zarzutu pełnomocnik zwróciła się z reklamacją do Poczty Polskiej. Z uzyskanej odpowiedzi Poczty wynika jedynie, że objęty reklamacją list polecony o numerze 00359007731853146936 zdeponowany został jako awizowany w palcówce pocztowej adresata, a następnie po upływie terminu odbioru odesłany do nadawcy (pismo Poczty z 28 września 2017r., w aktach sprawy). Z internetowej strony Poczty Polskiej pozwalającej monitorować przesyłki polecone wynika natomiast, że przesyłka zawierająca wezwanie została nadana w dniu 4 lipca 2017r., następnie podjęto próbę jej doręczenia w dniu 5 lipca 2017r., i na skutek niemożności jej doręczenia została awizowana z adnotacją o pozostawieniu przesyłki do odbioru w placówce. W dniu 14 lipca 2017r. powtórnie awizowano przesyłkę i pozostawiono do odbioru w placówce, a następnie w dniu 21 lipca 2017r. podjęto decyzję o zwrocie przesyłki do nadawcy. Informacje powyższej pokrywają się z datami pieczęci i adnotacjami urzędowymi umieszczonymi na kopercie przesyłki zawierającej przedmiotowe wezwanie i zwróconej do Sądu (k. 333 akt sąd.). Brak przy tym jakiejkolwiek informacji Poczty o nieprawidłowym awizowaniu przedmiotowej przesyłki sądowej skierowanej do pełnomocnika skarżącego. Skutkiem powyższego Sąd przyjął prawidłowe doręczenie w trybie zastępczego doręczenia poprzez złożenie w placówce pocztowej. W konsekwencji przesyłkę uznano za doręczoną pozostawiając ją w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień 19 lipca 2017r. (art. 73 §1 – 4 P.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, pełnomocnik skarżącego nie wskazał na okoliczności wyłączające brak jego winy w niewykonaniu zobowiązania nałożonego przez Sąd. Jako profesjonalny pełnomocnik skarżącego winien pouczyć o możliwych skutkach niewykonania zobowiązania i uchronić przed najdalej idącym odrzuceniem skargi kasacyjnej. Argumentacja pełnomocnika łącząca jego nieświadomość co do stanu sprawy z nieprawidłowym doręczeniem wezwania, nie jest dla Sądu przekonująca. Zdaniem Sądu, pełnomocnik powinien dochować należytej staranności przy prowadzeniu spraw swojego mandanta. Miał bowiem wystarczająco dużo czasu by upewnić się, czy skarga kasacyjna została prawidłowo opłacona. Pełnomocnik powinien interesować się tokiem postępowania sądowego i podejmować stosowne kroki w celu uchronienia mocodawcy m.in. przed skutkami niedochowania terminu, czego nie uczynił bezzasadnie przyjmując, że skoro doręczono stronie przeciwnej odpis skargi kasacyjnej to jest ona prawidłowo opłacona i nie jest obarczona brakami uniemożliwiającymi nadanie jej dalszego biegu. W ocenie Sądu, niewystarczające jest dla przyjęcia braku winy w uchybieniu termin, powołanie się przez pełnomocnika na okoliczność, że uzyskał w Sekretariacie Sądu błędną informację, iż w sprawie nie wydano żadnych zarządzeń, zatem skarga kasacyjna jest prawidłowo opłacona. Przyjąć bowiem należy, że dochowując należytej staranności pełnomocnik w pierwszej kolejności mógł potwierdzić u skarżącego, że ten dokonał opłaty skargi kasacyjnej zgodnie ze wskazaniem pełnomocnika. Podkreślić należy, że w tym zakresie pełnomocnik milczy. Mógłby bowiem niezwłocznie zweryfikować swoje błędne założenia i ustalenia, w konsekwencji uchronić skarżącego od najdalej negatywnych konsekwencji w postaci odrzucenia skargi kasacyjnej. Zdaniem Sądu, okoliczność nierzetelnego wykonywania obowiązków pełnomocnika nie może być uznana za brak winy skarżącego w niedotrzymaniu terminów. W oparciu o powyższe - mając na względzie, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją zostanie uprawdopodobniony brak winy jego uchybieniu - należy stwierdzić, iż w niniejszym postępowaniu przesłanka warunkująca przywrócenie terminu z art. 87 § 2 P.p.s.a. nie została spełniona. Odmówić zatem należało w niniejszej sprawie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 86 §1 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w postanowieniu. /-/ E. Brychcy