II SA/Po 757/17

Dnia 21 marca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 roku sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017 roku nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 200 złotych (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2017 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "organ I instancji") z [...] 2017 r. w sprawie zatrzymania Z. F. (dalej: "skarżący") prawa jazdy. Powyższa decyzja zapadła w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: Decyzją Burmistrza W. z [...] 2016 r., Nr [...], skarżący został uznany za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Pismem z 8 marca 2017 r. Burmistrz W. wystąpił do organu I instancji o zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy. Do wniosku dołączono powyższą decyzję. Decyzją z [...] 2017 r. organ I instancji zatrzymał Z. F. prawo jazdy kat. [...] nr [...] wydane [...] 2006 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Z. F. wskazując między innymi, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy może być wydana jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna. W dniu 23 maja 2017 r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo pracodawcy Z. F. informujące, że ww. zmienił miejsce zamieszkania na "[...]". Pracodawca zobowiązał się również do dokonywania wpłat na poczet zaległości alimentacyjnych pracownika. Utrzymując w mocy decyzję z [...] 2017 r. organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną przesłanką decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest art. 5 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, (Dz. U. z 2016 r. poz. 169 ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 3 b powołanej ustawy, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika: - składa wniosek o ściganie za przestępstwo niealimentacji; - po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji. W oparciu o art. 5 ust. 5 ww. ustawy starosta wydaje następnie decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. SKO podkreśliło, że jedyną przesłanką wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest wniosek organu właściwego dłużnika o zatrzymanie prawa jazdy kierowany do starosty na podstawie art. 5 ust. 3b, gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna. Organ II instancji wskazał ponadto, że [...] ustalono, iż decyzja Burmistrza W. z [...] 2017 r. o uznaniu Z. F. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stała się ostateczna – została wysłana skarżącemu, "który nie podjął jej w terminie i uznano ją za doręczoną, zgodnie z art. 44k.p.a." Organ odwoławczy dołączył do akt kserokopie potwierdzenia odbioru korespondencji kierowanej do Z. F. przez Ośrodek Pomocy Społecznej w W.. Na powyższą decyzję organu II instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Z. F., zaskarżając ją w całości i zarzucając: 1) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, w szczególności brak analizy sytuacji osobistej i zawodowej skarżącego; 2) naruszenie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w szczególności poprzez zastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy zobowiązany Z. F. płaci już zasądzone alimenty, a zatem powołana norma prawna nie powinna w odniesieniu znaleźć zastosowania; 3) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewykazaniu dowodów na których organ oparł swoją decyzję, a w szczególności poprzez brak informacji o decyzji niezbędnej do zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w art. 5 ust. 3 b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów; 4) brak ustaleń jaka konkretnie okoliczność legła u podstaw wydania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy odwołujący począwszy od dnia 1 marca 2016 r. jest zatrudniony na umowę o pracę w wymiarze 1/1 etatu. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z [...] 2017 r. W uzasadnieniu skargi Z. F. podniósł między innymi, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika czy, a jeśli tak to "na podstawie kiedy wydanej decyzji" odwołujący został uznany za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Podkreślił, że wcześniej zmieniał miejsce zamieszkania i być może taka decyzja w ogóle nie została mu skutecznie doręczona. W odpowiedzi na skargę SKO w L. wniosło o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji przytoczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę wydane w sprawie decyzje naruszają przepisy postępowania w stopniu, który może mieć wpływ na wynik sprawy. Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie było pytanie czy w świetle przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zaistniały przesłanki do zatrzymania Z. F. prawa jazdy. W tym zakresie podzielić należy stanowisko SKO w L., że jedyną przesłanką wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest wniosek organu właściwego dłużnika o zatrzymanie prawa jazdy, kierowany do starosty na podstawie art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna. Podkreślić więc należy, że dopiero wówczas, gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika jest zobligowany skierować do starosty wniosek o zatrzymanie mu prawa jazdy, (por. wyrok z 28 września 2017 r. WSA w Gdańsku, sygn. III SA/Gd 463/17, publ. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarówno w toku administracyjnego postępowania odwoławczego jak i w skardze skierowanej do WSA w Poznaniu skarżący kwestionował fakt wydania ostatecznej decyzji o uznaniu go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Na okoliczność zmiany miejsca zamieszkania wskazywał zarówno Z. F., (pismo z 25 maja 2017 r. kierowane do SKO w L.), jak i pracodawca skarżącego (pismo z 23 maja 2017 r. kierowane do SKO w L.). Nie ulega wątpliwości, iż intencją Z. F. w toku postępowania odwoławczego prowadzonego przez SKO w L. było zakwestionowanie prawidłowości ustalenia przez Burmistrza W. adresu miejsca zamieszkania skarżącego w toku postępowania w przedmiocie uznania go za osobę uchylającą się od zobowiązania alimentacyjnego i w konsekwencji zakwestionowanie prawidłowości doręczenia wydanej w tym postępowaniu decyzji. Organ odwoławczy nie poczynił żadnych ustaleń w zakresie prawidłowości określenia adresu zamieszkania Z. F. w toku postepowania prowadzonego przez Burmistrza W. w przedmiocie uznania skarżącego za osobę uchylającą się od zobowiązania alimentacyjnego. Nawet gdyby uznać, iż adres miejsca zamieszkania skarżącego został przez Burmistrza W. ustalony prawidłowo, SKO w L. rozpoznając odwołanie Z. F. poprzestało na dołączeniu do akt sprawy kopii "potwierdzenia odbioru" korespondencji. Kolegium uznało, że ww. kopie stanowią dowód prawidłowego doręczenia skarżącemu decyzji Burmistrza W. z [...] 2016 r. o uznaniu go za osobę uchylającą się od zobowiązania alimentacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowiska tego nie podziela albowiem na przedmiotowej kopii "potwierdzenia odbioru" brak jest adnotacji o dokonanym – na podstawie art. 44 § 2 k.p.a. – awizowaniu przesyłki. Tymczasem zgodnie z ww. przepisem w razie niemożności doręczenia pisma operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia wskazanego powyżej terminu odbioru korespondencji. Adnotacje o powyższych czynnościach bezwzględnie winny znaleźć się na przesyłce. Zaznaczyć należy, że brak ww. niezbędnej adnotacji może wynikać z braku czytelności kserokopii druku "potwierdzenia odbioru", co jednak pozostało poza rozważaniami SKO w L.. Reasumując stwierdzić należy, że na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe przesądzenie, że w przedmiotowej sprawie doszło do spełnienia przesłanki niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., ponieważ SKO w L. nie ustaliło czy przesyłka zawierająca decyzję Burmistrza W. z [...] 2016 r. została przesłana na prawidłowy adres zamieszkania skarżącego. Abstrahując od powyższego nie jest również możliwe przesądzenie czy prawidłowe było tzw. "awizowanie" korespondencji zawierającej decyzję z [...] 2017 r. Konsekwencją niewyjaśnienia powyższych wątpliwości jest brak możliwości stwierdzenia czy decyzja o uznaniu skarżącego za osobę uchylającą się od zobowiązania alimentacyjnego stała się ostateczna. Aby okoliczności te przesądzić SKO w L. winno przeprowadzić dowód z akt prowadzonego przez Burmistrza W. postępowania administracyjnego w przedmiocie uznania skarżącego za osobę uchylającą się od zobowiązania alimentacyjnego, bądź dowodu z czytelnych odpisów istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowych wątpliwości dokumentów znajdujących się w tych aktach. W tym zakresie organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji. Niezasadne okazały się natomiast pozostałe zawarte w skardze zarzuty opisane w pkt. 2, 4 i częściowo w pkt. 1 . W tym zakresie należy przesądzić, że w przypadku ustalenia, iż wobec skarżącego została jednak wydana ostateczna decyzja o uznaniu go za osobę uchylającą się od zobowiązania alimentacyjnego, fakt podjęcia zatrudnienia lub wywiązywania się ze zobowiązania alimentacyjnego, pozostaje bez znaczenia w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Tego rodzaju zarzuty należy stawiać wyłącznie w postępowaniu w przedmiocie ustalenia danego podmiotu za osobę uchylającą się od zobowiązania alimentacyjnego. Podzielić należy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, wyrażone w wyroku z 26 października 2017 r. (sygn.. akt II SA/Ke 321/17, iż związany charakter decyzji wydawanej w trybie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uniemożliwia organowi badanie zasadności uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązania alimentacyjnego, (publ. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpoznając ponownie odwołanie skarżącego od decyzji Starosty [...] z [...] 2017 r., SKO w L. będzie zobligowane do uwzględnienia powyżej przedstawionych wniosków i wytycznych Sądu, w szczególności w celu jednoznacznego ustalenia czy decyzja Burmistrza W. z [...] 2016 r. została prawidłowo doręczona skarżącemu a w konsekwencji czy decyzja ta uzyskała przymiot ostateczności. Dopiero po jednoznacznym rozstrzygnięciu tych kwestii organ odwoławczy będzie mógł rozstrzygnąć przedmiotową sprawę. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego wpisu sądowego.