II SA/Po 766/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 września 2022r. nr [...] znak sprawy [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Pismem z dnia 12 września 2022 r. M. K. została poinformowana o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko – M. K. na okres od dnia 01 września 2022 r. do dnia 31 maja 2023 r. w kwocie [...]zł miesięcznie. M. K. pismem z dnia 06 września 2022 r. (nadanym w dniu 07 września 2022 r., a więc jeszcze przed wydaniem informacji o przyznaniu świadczenia wychowawczego – przyp. Sądu) zwróciła się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem wypłatę świadczenia od czerwca 2022 r., wskazując na swoją trudną sytuację życiową związaną z niepełnosprawnością syna oraz niskie dochody. Decyzją z dnia 22 września 2022 r., nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że po rozpatrzeniu odwołania od decyzji z dnia 12 września 2022 r., utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy. Powołując się na treść ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1577 ze zm., dalej również jako: "ustawa") organ wyjaśnił, że w przypadku wniosków złożonych po zakończeniu akcji zbierania wniosków na okres świadczeniom trwający od 01 czerwca do 31 maja następnego roku, prawo do świadczenia i jego wypłata przysługuje od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. K. podtrzymując zarzuty zawarte w odwołaniu. Odpowiadając na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej pod względem legalności - przeprowadzonej na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w niniejszej sprawie jest opisana powyżej decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie - informację o przyznaniu skarżącej świadczenia wychowawczego na jej małoletnie dziecko w wysokości [...],- zł miesięcznie na okres od dnia 01 września 2022 r. do dnia 31 maja 2023. Sąd podkreśla, że formę w jakiej następuje przyznanie świadczenia wychowawczego reguluje art. 13a ust. 1 zd. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem przyznanie przez organ właściwy lub wojewodę świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji. W myśl natomiast art. 13a ust. 1 zd. 2 ustawy. odmowa przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenie lub zmiana prawa do świadczenia wychowawczego oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wymagają wydania decyzji. Mając powyższe na względzie wskazać należy, że z treści art. 13a ust. 1 ustawy jednoznacznie wynika, że obecnie przyznanie przez organ właściwy lub wojewodę świadczenia wychowawczego nie następuje przez wydanie decyzji administracyjnej, a ma jedynie charakter czynności materialno-technicznej. W sytuacji przyznania świadczenia wychowawczego organ zobowiązany jest jedynie do poinformowania wnioskodawcy o tym fakcie (por. R. Prokop (w) J. Blicharz, J. Glumińska-Pawlic, L. Zacharko (red), U.p.p. Komentarz, LEX/el 2019, akapit 1 do art. 13a). Podobnie W uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 924), na mocy której dodano do ustawy powyższy przepis wskazano, iż wprowadzono likwidację obowiązku rozstrzygania o przyznaniu świadczenia wychowawczego w drodze decyzji administracyjnej na rzecz prostszego rozwiązania, polegającego na wydawaniu informacji o przyznaniu świadczenia. Proponowane rozwiązanie uprości postępowanie i przyśpieszy wypłaty przyznanego świadczenia wychowawczego. Zamiast wydawać, podpisywać i doręczać decyzję administracyjną przyznającą świadczenie, organ właściwy wyśle stronie na wskazany we wniosku adres poczty elektronicznej informację potwierdzającą przyznanie wnioskowanego świadczenia, zaś w przypadku braku adresu poczty elektronicznej strona będzie mogła odebrać w postaci papierowej informację o przyznaniu świadczenia. Nieodebranie informacji w żadnym razie nie będzie wstrzymywało wypłaty przyznanego świadczenia. W celu zapewnienia prawa do odwołania obowiązek wydawania decyzji administracyjnych pozostanie w sprawach odmowy, uchylenia, zmiany prawa do świadczenia wychowawczego oraz w sprawach nienależnie pobranych świadczeń (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Go 73/20, Baza NSA oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 08 lutego 2022 r., sygn.. akt I OSK 597/21, Baza NSA). Mając na uwadze powyższe należało uznać, iż od informacji wskazanej w art. 13a ust. 1 zd. 1 ustawy nie przysługuje stronie odwołanie. Oznacza to, że niedopuszczalne było wydanie decyzji objętej rozpoznawaną skargą, a zaskarżona decyzja jest nieważna gdyż została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził jej nieważność. Sąd wskazuje, że organ jednak w zakresie w jakim nie przyznał świadczenia powinien wydać decyzję administracyjną stosownie do art. 13a ust. 1 zd. 2 ustawy, a w sytuacji. W ocenie Sądu pismo skarżącej, wniesione jeszcze przed poinformowaniem jej o przyznaniu świadczenia, powinno zostać zakwalifikowane jako wniosek o wypłatę świadczeń za wcześniejsze okresy i organy administracji publicznej powinny rozpoznać je w odrębnym postępowaniu, zakończonym decyzją o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia za wnioskowanym okres.