II SA/Po 767/25

Dnia 4 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Asesor WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lutego 2026 roku sprawy ze skargi E. M. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 16 września 2025 r., nr [...] w przedmiocie legalizacji samowolnej budowy budynku mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia 26 marca 2025 r., nr [...], II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WWINB") decyzją z 16 września 2025 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E. M. (organ omyłkowo podał: "M. " – przyp. Sądu) od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] (dalej: "PINB") z 26 marca 2025 r., nr [...], w przedmiocie legalizacji samowolnej budowy budynku mieszkalnego, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. W dniu 24 lutego 2021 r. PINB przeprowadził kontrolę na nieruchomości przy ul. [...] w P. na działce nr [...]. W trakcie kontroli ustalono, że na działce zlokalizowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny zrealizowany ok. lat 70 ubiegłego wieku. Budynek dwukondygnacyjny, częściowo podpiwniczony w konstrukcji tradycyjnej, murowanej, z dachem dwuspadowym krytym dachówką. Jedna ze ścian budynku zlokalizowana jest w odległości 75 cm od granicy nieruchomości. Przy drugiej ścianie obecna właścicielka nieruchomości w 2019 roku zaczęła rozbudowę budynku mieszkalnego o budynek gospodarczy. Obiekt w konstrukcji drewnianej bez fundamentów, posadowiony na płytach chodnikowych. Jednokondygnacyjny z dachem jednospadowym, w planie 7,2 m x 3,3 m. Budynek posadowiony w odległości 96 cm od granicy z działką nr [...]. PINB w dniu 2 marca 2021 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania znak [...] w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] w P. na działce nr [...]. W dniu 18 stycznia 2022 r. PINB zawiadomił o rozdzieleniu postępowania znak [...] na postępowanie: - znak [...] w sprawie legalności budynku mieszkalnego jednorodzinnego, - znak [...] w sprawie rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Pismem z 22 kwietnia 2024 r. A. F. złożyła wniosek o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego w sprawie budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] w P. działka nr [...]. PINB w dniu 8 maja 2024 r. zawiadomił strony o zmianie zakresu postępowania znak [...], które prowadzone będzie w sprawie uproszczonego postępowania legalizacyjnego samowolnej budowy budynku mieszkalnego. Postanowieniem z 8 maja 2024 r. PINB na podstawie art. 49g ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.) nałożył na właścicielkę nieruchomości A. F. obowiązek przedłożenia w terminie 60 dni od dnia doręczenia tego postanowienia dokumentów legalizacyjnych: 1. oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, 2. geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, 3. ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującą, czy stan techniczny obiektów budowlanych a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Postanowienie to zostało doręczone stronom postępowania, i nie zostało przez żadną ze stron zaskarżone. W piśmie z 20 lutego 2025 r. A. F. oświadczyła, że załącza brakujące dokumenty: oświadczenie właściciela, geodezyjną inwentaryzację powykonawczą i ekspertyzę techniczną. PINB decyzją z 26 marca 2025 r., nr [...] (poprzedni nr sprawy [...]), na podstawie art. 49i ust. 1 Prawa budowlanego oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "K.p.a."), zalegalizował budynek mieszkalny jednorodzinny zlokalizowany na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w P., gm. [...]. WINB w decyzji przywołanej na wstępie niniejszego uzasadnienia stwierdził, że A. F. przedłożyła wymagane dokumenty, a z ekspertyzy jednoznacznie wynika, iż stan techniczny przedmiotowego obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. W ocenie organu II instancji organ powiatowy prawidłowo zastosował art. 49i ust. 1 Prawa budowlanego i zalegalizował budynek mieszkalny jednorodzinny. W sprawie nie zaistniała żadna z okoliczności, w których przewidziano rozbiórkę obiektu, zatem brak podstaw do wydania nakazu jego rozbiórki. Organ odwoławczy w dalszej kolejności wskazał, że wątpliwości w sprawie sprowadzają się do tego, czy przesłanką wydania decyzji o legalizacji powinna być – poza przesłankami wynikającymi z art. 49i ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego – zgodność obiektu budowlanego z wymaganiami technicznymi oraz czy legalizacja obiektu powinna być oceniana pod kątem spełnienia wymagań wynikających z przepisów regulujących odległość obiektów budowlanych od granic nieruchomości. Organ powołał się przy tym na stanowiska judykatury, z których jego zdaniem wynika, że nie bada się zgodności danej samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także z wymogami technicznymi określonymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm., dalej: "rozporządzenie MI"). Zdaniem organu II instancji także rozszerzenie przez PINB postępowania uproszczonego na cały budynek mieszkalny na działce nr [...], który w całości powstał przed 1985 r., jest prawidłowe. W skierowanej do tut. Sądu skardze E. M., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. W treści skargi podniesiono, że uproszczone postępowanie legalizacyjne zostało przeprowadzone w niewłaściwym trybie. Nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny, a co za tym idzie spornego budynku nie doprowadzono do stanu zgodnego z prawem i jego użytkowanie może zagrażać życiu i zdrowiu. Zdaniem skarżącego nie można było zastosować uproszczonej legalizacji, gdy wcześniej wszczęto postępowanie dotyczące tej samowoli – zmiana zakresu postępowania nie może służyć obejściu prawa. Organy nie wskazały w sposób jednoznaczny daty zakończenia budowy. Zdaniem skarżącego od jej zakończenia nie upłynęło co najmniej 20 lat. Kluczową kwestią, która nie została wyjaśniona, jest porównanie wymiarów budynku wynikających z geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej wraz z pozostałymi dokumentami legalizacyjnymi ze szkicem polowym z 2002 roku. Nie ustalono także kluczowej okoliczności, czy sporny budynek spełnia standardy przeciwpożarowe i nie zagraża życiu ludzi. Ponadto, skarżący wskazał, że WINB nie odniósł się do wszystkich zarzutów. WINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Jednocześnie organ zwrócił się o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne. Na wstępie wskazać trzeba, że sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jako że WWINB w odpowiedzi na skargę zwrócił się o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a ani skarżący E. M., ani żadna z pozostałych osób uczestniczących w postępowaniu sądowym nie zażądali przeprowadzenia rozprawy, ziściły się przesłanki do zastosowania ostatnio przywołanej regulacji. Stosownie do art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stanowi to odstępstwo od zasady jawnego rozpoznawania spraw, która przewidziana została w art. 10 P.p.s.a. Zaskarżona decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego z 16 września 2025 r., nr [...], jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z 26 marca 2025 r., nr [...], wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Poddane kontroli tut. Sądu rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego kończą uproszczone postępowanie legalizacyjne, uregulowane w art. 49f i nast. Prawa budowlanego. W art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego prawodawca przewidział, że w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia – jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. W przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2 cytowanej ustawy (to jest m.in. obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy – przyp. tut. Sądu), uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego, co wynika już z art. 49f ust. 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 49g ust. 1 Prawa budowlanego w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia. Do dokumentów legalizacyjnych, o których mowa w ust. 1, stosownie do treści art. 49g ust. 2 Prawa budowlanego, należą: 1) oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 (to jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane – przyp. tut. Sądu); 2) geodezyjna inwentaryzacja powykonawcze obiektu budowlanego; 3) ekspertyza sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego: a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Na postanowienie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje zażalenie, o czym stanowi art. 49g ust. 3 Prawa budowlanego. W świetle art. 49h ust. 1 Prawa budowlanego w trakcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego sprawdza: 1) kompletność dokumentów legalizacyjnych oraz 2) czy z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Jak przewidziano zaś w art. 49i ust. 1 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, wydaje: 1) decyzję o legalizacji, w przypadku gdy: a) dokumenty legalizacyjne są kompletne lub ich niekompletność została usunięta zgodnie z postanowieniem, o którym mowa w art. 49h ust. 2, oraz b) z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania; 2) decyzję o nakazie rozbiórki, w przypadku: a) nieprzedłożenia dokumentów legalizacyjnych w wyznaczonym terminie wskazanym w postanowieniu, o którym mowa w art. 49g ust. 1, b) niewykonania, w wyznaczonym terminie, postanowienia, o którym mowa w art. 49h ust. 2, c) gdy z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub nie pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Decyzja o legalizacji, zgodnie z art. 49i ust. 2 Prawa budowlanego, stanowi podstawę użytkowania obiektu budowlanego. Analiza przywołanych powyżej regulacji zdaniem Sądu prowadzi do wniosku, iż uproszczone postępowanie legalizacyjne jest postępowaniem etapowym. Regulujące to postępowanie przepisy pozwalają na wyróżnienie dwóch jego etapów: Po pierwsze, etapu wstępnego, na który składa się wszczęcie tego postępowania oraz wydanie postanowienia nakładającego obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, ewentualnie również postanowienia nakazującego zabezpieczenie obiektu budowlanego lub jego części i usunięcie stanu zagrożenia (por. art. 49f ust. 3 i 4 Prawa budowlanego). To na tym etapie organ nadzoru budowlanego ustala dopuszczalność przeprowadzenia uproszczonego trybu legalizacji, w tym bada kluczową przesłankę upływu co najmniej 20 lat od zakończenia budowy, oraz nakłada zaskarżalnym postanowieniem określone obowiązki. Po drugie, etapu właściwego (rozpoznawczego), który sprowadza się do oceny kompletności dokumentów legalizacyjnych i stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego, czy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania, a w konsekwencji wydania decyzji o legalizacji bądź o nakazie rozbiórki. Na każdym z tak wyróżnionych etapów organ nadzoru budowlanego wydaje kończące je rozstrzygnięcie, od którego przysługuje stosowny środek zaskarżenia. Nie budzi wątpliwości, iż przejście do kolejnego etapu – a konkretnie rzecz ujmując z etapu wstępnego do etapu rozpoznawczego – podyktowane jest koniecznością ostatecznego zakończenie etapu wcześniejszego. Inaczej rzecz ujmując warunkiem procedowania na podstawie art. 49h i art. 49i Prawa budowlanego jest ostateczność postanowienia wydanego na wcześniejszym etapie w oparciu o art. 49f i art. 49g tej ustawy. Przechodząc do kolejnego etapu postępowania organ nadzoru budowlanego związany jest wydanym uprzednio ostatecznym postanowieniem, wobec czego uprawniony jest już wyłącznie do sprawdzenia, czy nałożone obowiązki zostały wykonane, nie mogąc odmiennie ocenić dopuszczalności uproszczonej legalizacji, jak i poprawności nałożonych obowiązków (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 5 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 466/23, dostępny w CBOSA na stronie: orzecznia.nsa.gov.pl, a także wydany na skutek skargi kasacyjnej od tego ostatniego wyrok NSA z 11 grudnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2101/24, niepubl.). W rozpatrywanej sprawie postanowieniem z 8 maja 2024 r. PINB nałożył na właścicielkę nieruchomości nr [...] A. F. obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Postanowienie to zostało doręczone stronom postępowania, w tym w trybie fikcji doręczenia przewidzianej w art.44 § 4 K.p.a. E. M. (k. 275 akt organu I instancji) i nie zostało przez żadną ze stron zaskarżone uzyskując przymiot ostateczności. Termin zaskarżenia powyższego postanowienia dla E. M. upłynał bowiem z dniem 27 maja 2024 r. Oceny tej nie zmienia okoliczność, iż z postanowieniem tym E. M. faktycznie zapoznał się w dniu 5 czerwca 2024 r. (k. 276 akt organu I instancji), albowiem z akt sprawy nei wynika by podjął jakiekolwiek działania zmierzające do wyeliminowania tegoż ostatecznego postanowienia z obrotu prawnego. W realiach kontrolowanej sprawy oznacza to, że kwestie przesądzone na pierwszym etapie uproszczonego postępowania legalizacyjnego – poczynając od jego wszczęcia, poprzez ustalenie daty zakończenia robót budowlanych wobec spornego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na lata 80 (PINB wskazał w rzeczonym postanowieniu, że ów budynek zrealizowany został ok. lat 70-tych ubiegłego wieku i uległ rozbudowie w latach 1983-1985, od samego początku stanowi samowolę budowlaną) oraz dokonanie kwalifikacji tych robót budowlanych, a na stwierdzeniu upływu 20-letniego terminu kończąc – nie mogą być już ponownie badane ani nie mogą być skutecznie podważane na etapie wydania zaskarżonej obecnie decyzji legalizacyjnej, kończącej to postępowanie. W związku z tym zarzuty skargi, w których zwraca się uwagę na nieprawidłowości formalne we wszczęciu uproszczonego postępowania legalizacyjnego (przekształcenie uprzednio prowadzonej zwykłej procedury legalizacyjnej), a także wskazuje się na inną datę zakończenia robót budowlanych, są spóźnione i jako takie niedopuszczalne. Organ nadzoru budowlanego orzekając w przedmiocie legalizacji w oparciu o art. 49i Prawa budowlanego związany był ustaleniami ostatecznie zakończonego etapu wstępnego i nie posiadał kompetencji do ich weryfikacji. Wyjaśnienia tego organu na drugim etapie trybu uroszczonego ograniczają się do kwestii wymienionych w art. 49h i art. 49i Prawa budowlanego. Odnosząc się już natomiast do istoty sprawy – to jest oceny prawidłowości przeprowadzenia drugiego etapu uproszczonego postępowania legalizacyjnego – wskazać trzeba, że wbrew twierdzeniom skarżącego A. F. przedłożyła dokumentację legalizacyjną w wyznaczonym 60-dniowym terminie. Postanowienie PINB z 8 maja 2024 r. zostało jej prawidłowo doręczone (na właściwy adres profesjonalnego pełnomocnika) dopiero 8 stycznia 2025 r. Zatem odpowiedź na nie, która nastąpiła 20 lutego 2025 r., mieściła się w zakreślonym terminie. Co więcej, do kwestii z tym związanych prawidłowo odniósł się WINB w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zastrzeżenia budzi już jednak postępowanie organów obu instancji w zakresie oceny przedłożonej tak przez A. F. ekspertyzy technicznej datowanej na grudzień 2024 roku. Ekspertyza ta stanowi jeden z kluczowych dowodów w sprawie, rozstrzygając w istocie o spełnieniu lub nie zasadniczej przesłanki legalizacyjnej, tj. braku zagrożenia ze strony stanu technicznego obiektu budowlanego dla życia lub zdrowia ludzi oraz możliwości bezpiecznego użytkowania tego obiektu zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Ocena tego dowodu przez organ nadzoru budowlanego nie może ograniczać się do samej tylko akceptacji wniosków z niego płynących, ale powinna zawierać rzetelną analizę jej treści pod kątem wymagań wiarygodności dowodowej określonej w art. 80 K.p.a. Zgodnie z art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wprawdzie przepis art. 80 K.p.a. nie wyraża wprost kryteriów swobodnej oceny dowodów, to jednak wynikają one z jej istoty i celu jakiemu ma służyć. W ramach tak definiowanej oceny organ powinien opierać swe ustalenia na dowodach weryfikowanych pod kątem obowiązujących przepisów prawa, elementarnej wiedzy, doświadczenia życiowego i zdrowego rozsądki (logiki). Te kryteria powinny być brane pod uwagę przy ocenie materiału dowodowego, w tym przy ocenie opinii (ekspertyzy) specjalistycznej. Z całą więc pewnością procesowa ocena takiej ekspertyzy musi obejmować jej zgodność z obowiązującymi przepisami prawa. Z całą też pewnością weryfikowana powinna być warstwa merytoryczna ekspertyzy ale tylko w takim zakresie, w jakim pozwalają na to inne dowody oraz wskazania wiedzy ogólnej, doświadczenia życiowego i zdrowego rozsądku. Lektura uzasadnienia decyzji WINB, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji PINB nie wskazuje, by organy te w toku postępowania przeprowadziły analizę (ocenę) przedłożonej w sprawie ekspertyzy. Zamiast tego organy nadzoru budowlanego ograniczyły się w kontrolowanej sprawie do lakonicznego stwierdzenia, iż z dokumentu tego wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi i pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu zgodne z dotychczasowym sposobem użytkowania. Już tylko to świadczy o naruszeniu przez te organy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zważywszy na znaczne zbliżenie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] do działki skarżącego nr [...] (na odległość 75 cm), co zostało również wyeksponowane w rozważanym kontekście w treści skargi, szczególna uwaga organów nadzoru budowlanego przy ocenie tego, czy stan techniczny kontestowanego obiektu nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne jego użytkowanie, powinna skupić się na kwestii zachowania przez ten budynek wymogów bezpieczeństwa pożarowego. Nie jest sporne to, że w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym nie bada się zgodności określonej samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (por. m.in. wyrok NSA z 14 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2857/21, CBOSA). W judykaturze wyrażany jest także pogląd, że w rzeczonym postępowaniu – co do zasady – nie bada się spełnienia wszelkich warunków technicznych wynikających z rozporządzenia MI. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę pogląd ten podziela, gdyż na mocy § 1 rozporządzenia MI ustala ono warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia, ich usytuowanie na działce budowlanej oraz zagospodarowanie działek przeznaczonych pod zabudowę, zapewniające spełnienie wymagań art. 5 i 6 Prawa budowlanego. Zgodnie zaś z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia jego przepisy stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 135 ust. 10 oraz § 207 ust. 2. Ostatnie oznacza, że przepisy rozporządzenia MI generalnie stosuje się przy powstawaniu nowych obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem jednak – co należy wyraźnie podkreślić, a co ma znaczenie w niniejszej sprawie – m.in. § 207 ust. 2. Z regulacji tych wynika zaś, że przepisy rozporządzenia MI nie zwalniają starych, istniejących od ponad 20 lat budynków, od zachowania warunków bezpieczeństwa pożarowego, gdy uznano, że ma miejsce zagrożenie życia ludzi. Zgodnie z § 207 ust. 2 rozporządzenia MI przepisy tego rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, wymiarów schodów, o których mowa w § 68 ust. 1 i 2, a także oświetlenia awaryjnego, o którym mowa w § 181, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi. W tym stanie rzeczy, budynek i urządzenia z nim związane powinny być projektowane i wykonane w sposób ograniczający możliwość powstania pożaru, a w razie jego wystąpienia zapewniający m.in. zachowanie nośności konstrukcji przez określony czas, a także ograniczenie rozprzestrzeniania się pożaru na sąsiednie obiekty budowlane lub tereny przyległe (por. § 207 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia MI). Tym samym, w postępowaniu legalizacyjnym rozważenia wymagało zbadanie bezpieczeństwa pożarowego i dokonanie oceny zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, z uwagi na położenie spornego obiektu budowlanego, który znajduje się w bliskiej odległości działki skarżącego Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie (por. m.in. wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. z 3 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Go 84/25, w Łodzi z 17 stycznia 2025 r., II SA/Łd 835/24, CBOSA). Tymczasem organy nadzoru budowlanego w ogóle nie odniosły powyższych przepisów do stanu faktycznego kontrolowanej sprawy, całkowicie pomijając dokonanie rzeczonej oceny, czym dopuściły się dalszego istotnego naruszenia rat. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Lektura przedstawionej przez A. F. ekspertyzy technicznej wskazuje, że także ona w żaden sposób nie traktuje o problematyce bezpieczeństwa pożarowego, pomimo tego, że kwestie związane z zachowaniem wymogów przepisów przeciwpożarowych niewątpliwie – jak wykazano powyżej – mają wpływ na ocenę zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz bezpiecznego użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Przedłożona ekspertyza techniczna budzi zatem istotne zastrzeżenia. Jednocześnie Sąd zauważa, że niekompletność dokumentów legalizacyjnych oznacza zarówno nieprzedłożenie któregoś z wymaganych dokumentów określonych w art. 49g ust. 2 pkt 1-3 Prawa budowlanego, ale także przedłożenie dokumentu niespełniającego określonych w obowiązujących przepisach wymogów (por. J. Siegień, (w:) Z. Niewiadomski (red.), Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2021, art. 49h NB1). W konsekwencji okoliczność braku odniesienia się w ekspertyzie do kwestii spełnienia wymogów określonych w przepisach przeciwpożarowych obiektu budowlanego poddanego uproszczonej procedurze legalizacyjnej powinno skutkować wezwaniem – w formie postanowienia z art. 49h ust. 2 Prawa budowlanego – do usunięcia niekompletności dokumentów legalizacyjnych. Organy nadzoru budowlanego zaniechały takiego wezwania, czym dopuściły się również naruszenia ostatnio przywołanego przepisu. Wydanie decyzji legalizującej na podstawie art. 49i ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego jest w tych okolicznościach przedwczesne. Nie można natomiast podzielić zapatrywań skarżącego, który stara się konstruować zarzut niekompletności sporządzonej ekspertyzy w powołaniu na dobrą, utartą praktykę, abstrahując już nawet od tego, że zarzut ten służyć miał podważeniu ustaleń faktycznych poczynionych na pierwszym etapie uproszczonej procedury. Porządek prawny obowiązujący w Rzeczpospolitej Polskiej opiera się na prawie stanowionym i podzielenie poglądów skarżącego odnośnie wszystkich elementów, jakie powinny jego zdaniem znaleźć się w ekspertyzie, wymagałoby ujęcia ich w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. Ekspertyza powinna być sporządzona w sposób umożliwiający weryfikację przez organ nadzoru budowlanego przesłanki z art. 49h ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Jej szczegółowość zależy w dużej mierze od okoliczności konkretnego przypadku. W tej konkretnej sprawie istotnym brakiem ekspertyzy, jaki za złożoną skargą został spostrzeżony przez Sąd, jest brak odniesienia się do kwestii spełnienia przez sporny budynek wymagań bezpieczeństwa pożarowego. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku, to jest o uchyleniu zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. W pkt II. sentencji wyroku postanowiono o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. z 2026 r., poz. 118), uwzględniając wpis od skargi w kwocie 500 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł, a także opłatę od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Ponownie rozpoznając sprawę PINB zastosuje się do wyrażonej w niniejszym uzasadnieniu oceny prawnej i wynikających z niej wskazań co do dalszego postępowania. Przede wszystkim organ ten podejmie czynności mające na celu usunięcie dostrzeżonych przez Sąd braków ekspertyzy technicznej przy zastosowaniu art. 49h ust. 2 Prawa budowlanego. Po ich usunięciu organ dokona weryfikacji przedłożonej tak ekspertyzy technicznej z zachowaniem wymogów wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., czemu da wyraz w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.