II SA/Po 774/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...], orzekającą w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu w osobie A. E., tj. prawa jazdy kategorii: A, B, nr dokumentu [...]/3021, druk [...], wydanego przez Starostę [...] do czasu ustania przyczyny zatrzymania. W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że Starosta P. decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., orzekł o zatrzymaniu A. E. prawa jazdy kat. A, B, nr dokumentu [...]/3021, druk nr [...], wydanego dnia [...] lutego 2005 r. przez Starostę [...]. Starosta P. wskazał, iż w związku z wnioskiem Wójta Gminy D., wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu – A. E.. Dokonane przez Starostę [...] ustalenia potwierdziły fakt, iż A. E. posiada status dłużnika alimentacyjnego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. E.. Rozpoznając wniesione odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], Wójt Gminy D. uznał A. E. za dłużnika alimentacyjnego, uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Mając powyższe na względzie pismem z dnia [...] marca 2020 r. Wójt Gminy D. na podstawie art. 5 ust. 3, ust. 3b ustawy z dnia 07 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 877 ze zm.), zwrócił się do Starosty [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu - A. E.. Pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. Starosta P. zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu na wniosek Wójta Gminy D. z dnia [...] marca 2020 r. Następnie Starosta P. pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. zwrócił się do Starosty [...] z zapytaniem, czy A. E. nadal posiada status dłużnika alimentacyjnego. W odpowiedzi Ośrodek Pomocy Społecznej w D. pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. poinformował, iż na dzień udzielenia odpowiedzi nie ustały przesłanki wskazane we wniosku o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Mając powyższe na względzie Starosta P. decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., orzekł o zatrzymaniu prawa jazdy kat. A, B, nr dokumentu [...]/3021, druk nr [...], wydanego dnia [...] lutego 2005 r. Następnie Kolegium wskazało, że zatrzymanie prawa jazdy może być konsekwencją uporczywego uchylania się od obowiązku alimentacyjnego. W okolicznościach niniejszej sprawy w obrocie prawnym cały czas funkcjonuje decyzja Wójta Gminy D. z dnia [...] stycznia 2020 r. uznającą A. E. za dłużnika alimentacyjnego, uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Następstwem niniejszej decyzji jest decyzja Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. będąca przedmiotem odwołania. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z [...] lutego 2014 r., sygnatura akt K [...], zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego jest zgodne z konstytucyjną zasadą proporcjonalności i adekwatności. W ocenie organu odwoławczego, wydana przez Starostę [...] decyzja będąc przedmiotem odwołania, jest wydana zgodnie z przepisami prawa i w pełni uzasadniona. Równocześnie Kolegium wskazało, że skuteczne wzruszenie decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r., umożliwi zmianę decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. E., podnosząc że odebranie mu prawa jazdy uniemożliwi mu podjęcie zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się bezzasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 329), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2021 r., wydanego na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi Sąd zauważa, że skarżący wniósł skargę w dniu [...] sierpnia 2021 r., a więc po upływie terminu do wniesienia skargi, doręczonej mu w dniu [...] maja 2021 r. Jednakże w zaskarżonej decyzji wadliwi pouczono skarżącego, że od decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 r. przysługuje mu wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, a nie skarga do sądu administracyjnego. Skarżący w zakreślonym terminie złożył powyższy wniosek, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. stwierdziło niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, wskazując równocześnie, że od decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 r. skarżącemu przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Postanowienie powyższe zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2021 r., a skarżący w zakreślonym terminie 30 dniowym wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję z dnia [...] kwietnia 2021 r. W tak ustalonych okolicznościach faktycznych, mająca na względzie wadliwe pouczenie w zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że skarga została wniesiona w terminie. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest ocena legalności decyzji wydanej na podstawie art. 5 ust. 3, 3b i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. I tak, stosownie do treści art. 5 ust. 3 ww. ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwy dłużnika, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych, organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika: 1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny oraz 2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji. Na podstawie ww. wniosku, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy (art. 5 ust. 3b i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Jak wynika zatem z treści przywołanych przepisów, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy wówczas, gdy spełnione zostaną dwie przesłanki. Pierwszą z nich jest wydanie ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych a drugą - wystąpienie przez organ właściwy dłużnika z wnioskiem do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest zatem decyzją o charakterze związanym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2018 r., I OSK 2773/17, Baza NSA). Innymi słowy, organ, wydając rozstrzygnięcie na podstawie tego przepisu, nie ma luzu decyzyjnego i w sytuacji wystąpienia wskazanych w nim przesłanek obowiązany jest wydać decyzję odpowiadającą treści regulacji zawartej w art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ w tym postępowaniu nie bada okoliczności uznania osoby za dłużnika alimentacyjnego, uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jest on bowiem związany ostateczną decyzją o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy. W związku z powyższym, rozstrzygnięcie organu należało uznać za prawidłowe - zostały spełnione przesłanki z art. 5 ust. 3b i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a więc organ zobowiązany był do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. I tak, ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr OPS. [...], Wójt Gminy D. uznał skarżącego za dłużnika alimentacyjnego, uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, a pismem z dnia [...] marca 2020 r. Wójt Gminy D. zwrócił się do Starosty [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu - A. E.. Mając powyższe na względzie nie można było zarzucić organom żadnych nieprawidłowości. Organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego. W tym zakresie Sąd nie dopatrzył się podstaw do uchylenia ani zaskarżonej decyzji, ani poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Organy dokonały trafnych ustaleń co do stanu faktycznego, które to ustalenia stały się później podstawą rozstrzygnięcia. Natomiast w odniesieniu do zarzutów skarżącego, dotyczących negatywnych konsekwencji związanych z zatrzymaniem prawa jazdy w postaci utraty źródła dochodu, należało uznać je za niezasadne. Jak wskazano wcześniej, treść art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie pozostawia miejsca na wątpliwości, co do jego interpretacji. W razie zaistnienia przesłanek z art. 5 ust. 3b ww. ustawy (ostateczna decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz skierowanie wniosku o zatrzymanie prawa jazdy do starosty) organ ma obowiązek wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Ustawodawca w przepisach ustawy nie przewidział żadnych wyjątków od zasady, zgodnie z którą w sytuacji, gdy decyzja uznająca za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych staje się ostateczna, właściwy organ wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Podkreślenia wymaga, że art. 5 ust. 3b i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w sposób niebudzący wątpliwości stanowi bowiem, że jedyną przesłanką polegająca na badaniu w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy na podstawie tego przepisu - jest wydanie ostatecznej decyzji o uznaniu danej osoby za dłużnika alimentacyjnego, uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy nie może natomiast ponownie weryfikować sytuacji materialnej i osobistej dłużnika, skoro tego rodzaju okoliczności powinny być uprzednio ustalone w odrębnym postępowaniu, dotyczącym uznaniu za dłużnika alimentacyjnego. W świetle powyższego, Sąd nie był uprawniony do badania podnoszonych przez skarżącego okoliczności dotyczących braku podstaw do uznania go za dłużnika alimentacyjnego, gdyż wykraczałoby to - jak wskazano wyżej - poza granice rozpoznawanej sprawy. Argumentacja dotycząca sytuacji osobistej skarżącego mogła być podniesiona w odwołaniu od decyzji o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.