II SA/Po 776/14

WyrokWSA w Poznaniu2014-12-18

Skład orzekający: Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Elwira Brychcy, Andrzej Skoczylas

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję odmawiającą umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, nie rozpatrując zarzutu przedawnienia i nie dokonując wszechstronnej analizy sytuacji materialnej i rodzinnej strony?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy obu instancji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego. Brak wszechstronnej analizy sytuacji materialnej i rodzinnej strony, a także nieprawidłowe rozpatrzenie zarzutu przedawnienia, stanowi naruszenie przepisów k.p.a. (art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3). Sąd wskazał, że organy powinny rozważyć wszystkie dostępne środki (umorzenie, odroczenie, raty) i dokładnie zbadać okoliczności uzasadniające umorzenie, w tym kwestię przedawnienia należności.
Stan faktyczny
Skarżąca L. K. wniosła o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Marszałek Województwa odmówił umorzenia części należności, wskazując na stałe źródło dochodu rodziny i brak szczególnych okoliczności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że skarżąca może wnioskować o rozłożenie należności na raty i że zarzut przedawnienia powinien być podniesiony w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżąca zaskarżyła decyzję SKO, podnosząc zarzut przedawnienia świadczeń z lat 2004-2005.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zasądził od SKO na rzecz skarżącej zwrot kosztów zastępstwa procesowego oraz określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Andrzej Skoczylas (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę (...),- (...) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z (...) października 2013 r., nr (...) (dalej decyzja z (...) października 2013 r.) Marszałek Województwa (dalej zwany Marszałkiem albo organem I instancji) działając na podstawie art. 30 ust. 9 oraz art. 21 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm., dalej uśr) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej kpa), po rozpatrzeniu wniosku L. K. (dalej wnioskodawczyni), w pkt 1 odmówił umorzenia kwoty (...) zł uznanej decyzją własną z (...) września 2011 r., nr (...) jako świadczenie nienależnie pobrane w okresie od dnia (...) lipca 2004 r. do dnia (...) sierpnia 2005 r., umarzając w pkt 2 decyzji ustawowe odsetki od należności głównej wymienionej w pkt 1. W pkt 3 decyzji Marszałek odmówił umorzenia kwoty (...) zł uznanej decyzją własną z dnia (...) września 2011 r., nr (...) jako świadczenie nienależnie pobrane w okresie od dnia (...) maja 2005 r. do dnia (...) sierpnia 2005 r. W pkt 4 decyzji organ I instancji umorzył ustawowe odsetki od należności głównej wymienionej w pkt 3. W pkt 5 decyzji Marszałek odmówił umorzenia kwoty (...) zł uznanej decyzją własną z (...) września 2011 r., nr (...) jako świadczenie nienależnie pobrane w okresie od dnia (...) września 2005 r. do dnia (...) sierpnia 2006 r. W ostatnim pkt decyzji Marszałek umorzył ustawowe odsetki od należności głównej wymienionej w pkt 5. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że wnioskodawczyni zwróciła się o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podaniem z (...) sierpnia 2011 r. Z uzyskanych od Niej informacji wynika, że 4-osobowa rodzina wnioskodawczyni utrzymuje się ze środków pochodzących z: 1) wynagrodzenia za pracę wnioskodawczyni w wysokości (...) zł, świadczeń rodzinnych w kwocie (...) zł, funduszu alimentacyjnego w wysokości (...) zł. Łączny dochód rodziny wynosi miesięcznie (...) zł, co na jedną osobę daje kwotę (...) zł. Miesięczne wydatki rodziny kształtują się na poziomie ok. (...) zł. Składają się na nie: 1) energia – (...) zł, 2) woda – (...) zł, 3) gaz – (...) zł, 4) ogrzewanie – (...) zł, 5) TV, internet – (...) zł, 6) ubezpieczenie samochodu oraz mieszkania – (...) zł, 7) wywóz śmieci – (...) zł, 8) podatek od nieruchomości – (...) zł, 9) ochrona zdrowia – (...) zł. Wnioskodawczyni samotnie wychowuje troje dzieci w wieku szkolnym. Zdaniem organu I instancji, w sytuacji rodziny wnioskodawczyni nie zachodzą okoliczności warunkujące umorzenie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Rodzina ma stałe źródło dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę wnioskodawczyni, funduszu alimentacyjnego oraz świadczeń rodzinnych, co umożliwi uregulowanie powstałego zobowiązania, chociażby w ratach (odpowiadających wysokością sytuacji finansowej rodziny). Ponadto w rodzinie nie występuje przewlekła choroba ani niepełnosprawność zwiększająca miesięczne wydatki rodziny. Organ I instancji podczas analizy sytuacji rodzinnej wziął jednak pod uwagę również inne okoliczności niż tylko wysokość dochodów rodziny. Z uwagi na samotne wychowywanie trojga dzieci umorzone zostały ustawowe odsetki od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W złożonym odwołaniu z (...) listopada 2013 r. wnioskodawczyni zaskarżyła pkt 1, 3 i 5 decyzji z (...) października 2013 r. Odwołująca powołując się na wynikający z art. 30 ust. 3 uśr 3-letni termin przedawnienia wskazała, że świadczenie przyznane na Jej rzecz w okresie od (...) lipca 2004 r. (...) sierpnia 2005 r. o łącznej kwocie (...) zł przedawniło się w 2008 r. Decyzją z (...) kwietnia 2014 r., nr (...) (dalej decyzja z (...) kwietnia 2014 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO albo Kolegium) utrzymało w mocy decyzję z (...) października 2013 r. Dokonując oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy Kolegium zauważyło, że po uiszczeniu miesięcznych wydatków odwołującej pozostaje kwota około (...) zł na zaspokojenie pozostałych potrzeb rodziny. Kwota ta nie pozwala na uiszczenie sum nienależnie pobranych świadczeń w całości, niemniej jednak powinna pozwolić na spłacenie ich w dogodnych, ustalonych z organem I instancji ratach. Kolegium zauważyło, że odwołująca może wnioskować o rozłożenie ww. należności na raty ustalone w wysokości, która pozwoli Jej jednocześnie zaspokoić niezbędne potrzeby życiowe rodziny. W tym celu konieczne jest jednak złożenie podania, które zostanie rozpatrzone w odrębnym postępowaniu. Zdaniem Kolegium, ewentualne przedawnienie należności nie stanowi przesłanki do jej umorzenia w postępowaniu dotyczącym rozpatrzenia wniosku o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń. Zarzut przedawnienia powinien ewentualnie zostać podniesiony w postępowaniu egzekucyjnym zmierzającym do wyegzekwowania należności. Niezależnie od powyższego SKO wskazało, że zgodnie z art. 30 ust. 3 uśr należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna, tj. decyzja ustalająca nienależnie pobrane świadczenia rodzinne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej WSA) z 11 czerwca 2014 r. wnioskodawczyni (dalej zwana skarżącą) zaskarżyła decyzję z (...) kwietnia 2014 r. w całości wnosząc o jej uchylenie albo o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca powtórnie w oparciu o art. 30 ust. 3 uśr zwróciła uwagę, że należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. Dlatego zdaniem skarżącej, świadczenia wypłacone w okresie od (...) lipca 2004 r. do (...) sierpnia 2005 r. uległy przedawnieniu w 2008 r. (k. 2-4 akt sadowych). W odpowiedzi na skargę z (...) lipca 2014 r., nr (...), , Kolegium wniosło o jej oddalenie jako niezasadnej (k. 6-7 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że rolą sądu administracyjnego jest kontrola działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 202 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Pod pojęciem owej kontroli należy rozumieć porównywanie czynności organu administracji rządowej lub samorządowej, czy też innego podmiotu, wykonującego zadania z zakresu administracji publicznej, z wzorcem jaki ustanawiają obowiązujące normy prawne. Sąd administracyjny, w ramach postępowania wywołanego skargą, kontroluje prawidłowość zastosowanej przez organ administracji publicznej podstawy rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Podstawą rozstrzygnięcia organu administracji jest zaś całokształt przepisów prawa zastosowanych przez niego w celu wydania rozstrzygnięcia na gruncie ustalonego stanu faktycznego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu stanowią zatem przepisy prawa materialnego, regulacje proceduralne, a także przepisy ustrojowe. Kompetencja kontrolna sądu administracyjnego sprowadza się więc do oceny legalności działania organu administracji w zakresie oceny zgodności działania z prawem materialnym, dochowania wymaganej prawem procedury i respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych. Zastrzec przy tym należy, że w odniesieniu do ustaleń faktycznych sąd administracyjny nie ma kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego będącego tłem sprawy administracyjnej. Zadanie to należy wyłącznie do organu administracji publicznej. Do sądu administracyjnego należy zatem jedynie ocena legalności procesu ustalania stanu faktycznego przez organ administracji z punktu widzenia wymagań proceduralnych, nie zaś jego samodzielne ustalanie. Podkreślenia też wymaga, że sąd administracyjny, rozpoznając skargę na akt (np. decyzja) organu administracji publicznej, wskazaną kontrolę sprawuje i rozstrzyga w granicach danej sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "ppsa"). Zakres kontroli sądu administracyjnego wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Jeżeli sąd administracyjny uwzględnia skargę to, kasacyjny skutek takiego orzeczenia powoduje, że istniejący spór nie zostaje w wyniku takiego orzeczenia zakończony i że właściwym do wypełnienia zadania "załatwienia sprawy administracyjnej" będzie nadal organ administracji. Sąd, uchylając zaskarżony skargą akt i inne akty podjęte przez organ w granicach danej sprawy administracyjnej, stwierdza jedynie, że dotychczasowy sposób załatwienia sprawy nie był prawidłowy. W efekcie takiego wyroku powstaje stan przejściowy i zadanie stabilizacji stosunku administracyjnoprawnego ciąży nadal na organie administracji publicznej. Stosując tak określone kryteria kontroli Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sprawowanej pod względem zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu była decyzja Kolegium z dnia (...) kwietnia 2014 r., w której utrzymano w mocy decyzję z dnia (...) października 2013 r. w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. O umorzenie kwoty pobranych świadczeń skarżąca zwróciła się do organu I instancji podaniem z dnia (...) sierpnia 2011 r., akcentując swoją trudną sytuację materialną i rodzinną. Stosownie do art. 30 ust. 9 uśr, organ, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Przepis ten uprawnia właściwy organ administracji do umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń, w przypadku stwierdzenia, że zapłata należnej kwoty może spowodować niekorzystne skutki dotyczące sytuacji rodziny. Organ dysponuje w tym zakresie uznaniem administracyjnym, które nie oznacza jednak zupełnej dowolności w rozstrzygnięciu powstałej sprawy administracyjnej. Wydanie decyzji w sprawie umorzenia należności powinno być poprzedzone starannie przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, w trakcie którego dokonana zostanie analiza aktualnej sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia, a w szczególności ustalenie, czy w sprawie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie powstałej należności. W poddanej kontroli sądowej sprawie nie ustalono dokładnie stanu faktycznego sprawy i nie dokonano wszechstronnej analizy aktualnej sytuacji w jakiej znajduje się rodzina skarżącej. Ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie wynika jak dokładnie kształtuje się sytuacja materialna skarżącej i jej rodziny, a organ II w ogóle nie odniósł kwoty, którą zobowiązana jest zwrócić skarżąca do jej sytuacji finansowej. Organ I instancji wskazał jedynie, że źródłem utrzymania skarżącej i jej rodziny są: wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni w wysokości (...) zł, świadczenia rodzinne w kwocie (...) zł i z funduszu alimentacyjnego w wysokości (...) zł. Oznacza to, że łączny dochód rodziny wynosi miesięcznie (...) zł, co na jedną osobę daje kwotę (...) zł. Natomiast zdaniem tego organu miesięczne wydatki rodziny kształtują się na poziomie ok. (...) zł., na co składają się opłaty za energię, wodę, gaz, ogrzewanie, TV, internet – (...) zł, ubezpieczenie samochodu oraz mieszkania, wywóz śmieci, podatek od nieruchomości, ochrona zdrowia. Podniesiono w tym kontekście, że skarżąca sama wychowuje troje dzieci w wieku szkolnym. Organy obu instancji nie ustaliły jednak, jak szczegółowo kształtują się wydatki skarżącej związane z uczęszczaniem córek skarżącej do szkoły. Należy w tym kontekście zaznaczyć, że organ pierwszej instancji, co prawda wezwał skarżącą do podania szeregu informacji, tym niemniej wobec braku uzyskania wszystkich niezbędnych danych nie przeprowadził dalszego postępowania dowodowego, np. przesłuchując skarżącą, co pozwoliłby na dokładne ustalenie Jej sytuacji materialnej. Tym samym należy uznać, że w sprawie nie ustalono dostatecznie stanu faktycznego sprawy, a także nie rozważono dokładnie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Takie uchybienie stanowiło naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), zgodnie z którym organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Działanie organów administracji publicznej w rozpatrywanej sprawie stanowiło również naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz art. 80 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem Sądu, do szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny w wielu przypadkach może należeć także fakt samotnego wychowywania kilkorga dzieci. Dodatkowo należy rozważyć także podnoszony przez skarżącą zarówno w odwołaniu, jak i w skardze do Sądu zarzut przedawnienia. Skarżąca powołując się na wynikający z art. 30 ust. 3 uśr 3-letni termin przedawnienia wskazała, że świadczenie przyznane na Jej rzecz w okresie od (...) lipca 2004 r. (...) sierpnia 2005 r. o łącznej kwocie (...) zł przedawniło się w 2008 r. W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji nie odniósł się jednak prawidłowo do kwestii wpływu takiego zarzutu na bieg postępowania w sprawie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i tym samym naruszył art. 107 § 3 k.p.a. Nie jest bowiem trafne zapatrywanie Kolegium jakoby ewentualne przedawnienie należności nie miało wpływu na postępowanie w sprawie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, a zarzut przedawnienia powinien ewentualnie zostać podniesiony w postępowaniu egzekucyjnym zmierzającym do wyegzekwowania należności. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszym składzie dokonywana przez SKO ocena prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji w sprawie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych musi być poprzedzona ustaleniem, czy w sprawie istnieje przedmiot postępowania. Uwaga taka rodzi się z tego powodu, że jak już wyżej podkreślano stosownie do postanowień art. 30 ust. 3 uśr należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 3 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 200/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro decyzja uznająca świadczenia rodzinne za nienależne została wydana, a z przedłożonych akt administracyjnych nie wynika, kiedy uzyskała ona status decyzji ostatecznej, to tym samym organ II instancji powinien w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji odnieść się do zarzutu przedawnienia i szczegółowo wyjaśnić stronie, dlaczego w danym przypadku nie wystąpiła przesłanka przewidziana przywołanym powyżej art. 30 ust. 3 uśr. W toku postępowania organy administracji zmierzają do wyjaśnienia wszystkich okoliczności, które mają istotne znaczenie dla podejmowanego rozstrzygnięcia. Zatem organ II instancji nie powinien jedynie odnosić się do sytuacji osobistej i majątkowej skarżącej, ale powinien poczynić ustalenia dotyczące tego, czy postępowanie w zakresie umorzenia ciążącej na skarżącej należności jest jeszcze zasadne, czy też w sprawie tej nie ma zastosowania norma prawna zamieszczona w art. 30 ust. 3 uśr. Niezbędność zweryfikowania tej okoliczności wynika z faktu podniesienia przez wnioskodawczynię w odwołaniu zarzutu, że wskazany w art. 30 ust. 3 termin już upłynął. W kontekście podnoszonego przez skarżącą zarzutu przedawnienia należy jednak zaznaczyć, że trafne jest stanowisko Kolegium, że zgodnie z art. 30 ust. 3 uśr należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna, tj. decyzja ustalająca nienależnie pobrane świadczenia rodzinne. Nie ma bowiem wątpliwości, że art. 30 ust. 3 uśr stanowi, iż należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. Wbrew twierdzeniom skarżącej, Kolegium zasadnie wskazało, że nie chodzi tu o moment uzyskania przymiotu ostateczności przez decyzję przyznającą świadczenie rodzinne, a o decyzję ustalającą należność do zwrotu (zob. wyrok WSA w Łodzi z 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 265/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy ponadto podkreślić, że Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela wypowiedziany w orzecznictwie sądowym pogląd, że w art. 30 ust. 9 uśr przyznano organowi administracji trzy osobne kompetencje: do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń, do odroczenia terminu ich płatności oraz do rozłożenia płatności na raty. Z uwagi na to, że regułą jest obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, organ administracji powinien – po dokonaniu wnikliwej analizy sytuacji rodziny konkretnego świadczeniobiorcy – w pierwszej kolejności rozważyć, czy w danym przypadku wystarczające byłoby rozłożenie płatności na raty, ewentualnie odroczenie terminu płatności. Dopiero gdyby organ stwierdził, że ani rozłożenie na raty, ani odroczenie nie są środkami wystarczającymi dla ochrony sytuacji materialnej danej rodziny, to wówczas powinien rozważyć zasadność umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia (wyrok NSA z 8 marca 2013 r., I OSK 1659/12, baza orzeczeń NSA). W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji wypowiadając się na temat braku podstaw do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie rozważyły w ogóle możliwości odroczenia ich spłaty albo rozłożenia na raty. Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy na etap postępowania odwoławczego. Wskazany organ w ramach uzupełniającego postępowania administracyjnego wyjaśni kwestie podniesione w uzasadnieniu niniejszego wyroku i stosownie do poczynionych ustaleń podejmie przewidziane prawem rozstrzygnięcie. W szczególności organ II instancji powinien w sposób kompleksowy w oparciu o art. 136 k.p.a. ustalić sytuację rodzinną skarżącej mając na uwadze, że wyjątkowy charakter samego umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych powinien każdorazowo zostać odniesiony do aktualnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej wnioskodawczyni. Organ II instancji powinien uzupełnić materiał dowodowy poprzez dokładne ustalenie wydatków miesięcznych rodziny skarżącej ponoszonych w związku z uczęszczaniem córek skarżącej do szkoły. Dodatkowo powinien także ustalić w jaki sposób konieczność zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wpłynie na ich funkcjonowanie oraz ewentualne dalsze okoliczności, które mogłyby zostać uznane za szczególnie uzasadnione w rozumieniu art. 30 ust. 9 uśr. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie organ dysponując uznaniem administracyjnym powinien dokładnie wskazać jakimi kryteriami kierował się w tym zakresie. W uzasadnieniu swojej decyzji SKO powinno również prawidłowo odnieść się do ponoszonego przez wnioskodawczynię zarzutu przedawnienia, o którym mowa art. 30 ust. 3 uśr. W razie negatywnego załatwienia wniosku skarżącej o umorzenie należności głównej wraz z odsetkami organy administracji publicznej powinny również rozważyć możliwość przyznania skarżącej innego zwolnienia, wymienionego w powyższym przepisie. Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżoną decyzję z (...) kwietnia 2014 r. (pkt. 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł w 2 pkt wyroku zasądzając na podstawie art. 200 ppsa od Kolegium na rzecz skarżącej 257 zł. Na kwotę tą złożyło się, wynagrodzenie adwokata reprezentującego skarżącą w kwocie 240 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, którego wysokość została ustalona w §18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz.U. 2013 r., poz. 461 ze zm.) oraz 17,00 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Uwzględnienie skargi czyniło koniecznym orzeczenie przez Sąd z urzędu o niemożności wykonania zaskarżonego postanowienia (pkt 3 sentencji wyroku), do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zgodnie bowiem z art. 152 ppsa w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło