II SA/Po 776/15
PostanowienieWSA w Poznaniu2015-09-22
Skład orzekający: Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, wnoszący skargę w sprawie z zakresu pomocy społecznej, jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na mocy art. 239 pkt 1 a) p.p.s.a. i czy jego sytuacja majątkowa uzasadnia ustanowienie pełnomocnika z urzędu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący, wnoszący skargę w przedmiocie dotyczącym pomocy społecznej (umorzenie należności wypłaconych z tytułu zaliczki alimentacyjnej), jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na mocy art. 239 pkt 1 a) p.p.s.a. W związku z tym postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych zostało umorzone. Ponadto, sąd uznał, że sytuacja majątkowa i dochodowa skarżącego, który utrzymuje się wyłącznie z zasiłku z pomocy społecznej i korzysta z pomocy rodziny, uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu.Stan faktyczny
Skarżący Z. G. złożył skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Skarżący przedstawił swoją trudną sytuację materialną, wskazując na przewlekłą chorobę, brak zdolności do pracy, niskie dochody z zasiłku z pomocy społecznej oraz wysokie koszty utrzymania.Rozstrzygnięcie
1. Umorzono postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. 2. Ustanowiono dla Z. G. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2015r na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia 1. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla Z. G. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych. /-/ K. Witkowicz-Grochowska
Skarżący Z. G. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
We wniosku o prawo pomocy skarżący oświadczył, że jest osobą przewlekle chorą, niezdolną do pracy, nie jest w stanie podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia, na potwierdzenie tej okoliczności przedłożył kserokopię orzeczenia lekarza orzecznika ZUS. Wnioskodawca wskazał, że jedynym źródłem dochodu jest zasiłek z pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej w wysokość [...] zł miesięcznie. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą [...] zł, co potwierdził kserokopiami rachunków, do tego koszt gazu [...] zł, leki [...] zł. Nie posiada więc wolnych środków finansowych, korzysta też z pomocy rodzeństwa w postaci posiłków i odzieży. Sam prowadzi swoje gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku nieruchomego, wartościowych ruchomości, czy oszczędności. Posiada też znaczne zadłużenie w funduszu alimentacyjnym w wysokości [...] zł.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej "p.p.s.a.") strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taki szczególny przepis to art. 239 pkt 1 a) p.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Stąd skarżący wnosząc skargę w przedmiocie umorzenia należności wypłaconych z tytułu zaliczki alimentacyjnej na osoby uprawnione z mocy prawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych i wydatków (art. 211 - art. 213 p.p.s.a.).
Wobec powyższego skarżący zwolniony jest na mocy ustawy z obowiązku poniesienia wszystkich kosztów sądowych związanych z udziałem w niniejszej sprawie - art. 239 pkt 1 a) p.p.s.a. W tym stanie rzeczy rozpoznanie wniosku skarżącego w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne i postępowanie w tym zakresie umarza się (art. 249a p.p.s.a.).
Skarżący złożył także wniosek o ustanowienie radcy prawnego, który należało rozpoznać merytorycznie w oparciu o sytuację majątkową, rodzinną i finansową.
Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja skarżącego pozwala na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymuje się jedynie z zasiłku z pomocy społecznej w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Dochód ten w całości przeznacza na opłacenie bieżących kosztów utrzymania mieszkania oraz leki. Zmuszony jest korzystać z rzeczowej pomocy rodziny w postaci jedzenia, czy odzieży. Sytuacja finansowa nie pozwala na poczynienie oszczędności celem opłaty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Skarżący nie posiada też innego majątku, z którego mógłby czerpać dodatkowe środki na swoje utrzymanie, a także nie dysponuje oszczędnościami. Przedstawiona przez skarżącego sytuacja finansowa wskazuje, więc że nie ma możliwości wygospodarowania jakichkolwiek środków na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Przyznać zatem należało prawo pomocy w tym zakresie i ustanowić radcę prawnego z urzędu.
Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.
Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 249a i art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz-Grochowska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło