II SA/Po 78/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi Z. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r., nr SKO – [...]/19 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia odmówić przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku /-/ E. Podrazik Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. Z. G. wniósł skargę na wskazane w rubrum postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W toku postępowania w ramach przyznanego skarżącemu prawa pomocy Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła na pełnomocnika z urzędu dla Z. G. radcę prawnego M. W.. Wyrokiem z dnia [...] grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. G., oddalił skargę. Przesyłka sądowa zawierająca odpis sentencji wyroku z dnia [...] grudnia 2020 r. z uwagi na niemożność jej osobistego doręczenia została złożona w placówce pocztowej w dniu [...] grudnia 2020 r. na okres 7 dni z adnotacją o jej niedoręczeniu, o czym powiadomiono pełnomocnika skarżącego umieszczając stosowne zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej (awizo). Powtórnie przesyłkę awizowano w dniu [...] grudnia 2020 r. Ponieważ pełnomocnik skarżącego po upływie ustawowego terminu nie odebrał przedmiotowej przesyłki, urząd pocztowy zwrócił ją do Sądu z adnotacją "nie podjęto w terminie" (k. 52 akt sąd.). Zarządzeniem Sędziego sprawozdawcy wezwanie zostało uznane za doręczone w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.: dalej: "P.p.s.a.") z dniem [...] grudnia 2020 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r., nadanym w Urzędzie Pocztowym P. 53 w dniu [...] grudnia 2020 r., pełnomocnik skarżącego wniósł o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia [...] grudnia 2020 r. (k. 53 akt sąd.). Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z uwagi na złożenie wniosku z uchybieniem terminu do jego złożenia (k. 59 i 60 akt sąd.). W dniu [...] lutego 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na postanowienie z dnia [...] stycznia 2021 r. (k. k. 75-82 akt sąd.) oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem ewentualnym o doręczenie wyroku (k. 66-74 akt sąd.). We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku pełnomocnik skarżącego wskazał, że ze względu na fakt, że nie otrzymał żadnego spośród dwóch doręczonych mu rzekomo awizo informujących o przesyłce sądowej, nie doszło do skutecznego doręczenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2020 roku. W rezultacie należy uznać, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku nastąpiło z przyczyn niezawinionych i niezależnych od pełnomocnika skarżącego. Zgodnie z informacją widniejącą na stronie internetowej Poczty Polskiej (śledzenie przesyłki): odpis sentencji wyroku został nadany na adres pełnomocnika skarżącego (ul. [...], [...]) w dniu [...] grudnia 2020 roku (numer przesyłki [...]), pierwszą próbę doręczenia podjęto w dniu [...] grudnia 2020 roku, a druga próba doręczenia nastąpiła w dniu [...] grudnia 2020 roku - jednakże żadna z tych prób doręczeń nie nastąpiła, a pełnomocnik skarżącego nie otrzymał żadnego z rzekomo zostawionych przez pracownika poczty awizo. Dalej pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że mieszka wraz z rodziną (żoną oraz dwójką dzieci w wieku przedszkolnym) pod adresem ul. [...] w P.. W związku z tym, że dzieci pełnomocnika nie chodzą do żłobka/przedszkola w czasie pandemii, każdego dnia pełnomocnik skarżącego czy też jego żona przebywają w domu celem opieki nad nimi. Ze względu na pandemię wirusa COVID-19 pełnomocnik skarżącego wykonuje pracę zdalną pod tym adresem, ograniczając przy tym wyjścia z domu. W rezultacie informacje, jakoby pracownik Poczty Polskiej w dniu [...] grudnia 2020 roku oraz [...] grudnia 2020 roku podjął próby doręczeń wyroku oraz zostawił awizo pełnomocnikowi skarżącego nie znajdują podstaw (są błędne). Ciągła obecność domowników pod adresem ul. [...] (61-680 P.) przesądza o tym, że doręczenie pisma powinno było nastąpić do rąk pełnomocnika skarżącego (lub jego domowników) w sposób przewidziany wart. 65-72 P.p.s.a. W konsekwencji nie jest możliwe, aby rzekome awizo zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej czy też w drzwiach mieszkania, ponieważ nie było nawet podstaw do jego wystawienia. W doktrynie zgodnie przyjmuje się, że doręczenie per aviso uregulowane w art. 73 P.p.s.a. może być zastosowane, jeśli doręczenie opisane w art. 65-69 P.p.s.a. nie będzie możliwe. Ustawodawca zatem nakazał, by najpierw szukać samego adresata w domu. Jeśli adresata nie będzie - można poprosić o pomoc kogoś bliskiego adresatowi, kto zobowiąże się oddać adresatowi przesyłkę, a dopiero jeśli nie będzie to możliwe - należy pozostawić przesyłkę na poczcie i czekać, aż adresat sam się znajdzie. W konsekwencji zachowanie pracownika Poczty Polskiej należy uznać za nieprawidłowe, ponieważ nie podjął on próby doręczenia w trybie zwykłym, a prawidłowość próby doręczenia per aviso jest również kwestionowana przez pełnomocnika skarżącego. Pełnomocnik podkreślił, że nigdy nie otrzymał żadnego awizo w niniejszej sprawie. Również podczas licznych wizyt w placówce Poczty Polskiej w grudniu 2020 roku pełnomocnik nie został poinformowany, że jest adresowana do niego przesyłka z WSA w Poznaniu. Ponadto, w tym okresie pełnomocnik skarżącego również wielokrotnie sprawdzał i odbierał ze skrzynki oddawczej przesyłki, czy też potwierdzenia odbioru korespondencji w innych prowadzonych przez niego sprawach. Dalej podniesiono, że zgodnie z art. 65 § 2 P.p.s.a. do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Procedura ta zakłada, że po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis (Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. 2020 poz. 819)). Natomiast koperta zawierająca wyrok z dnia [...] grudnia 2020 r., znajdująca się w aktach sprawy i adresowana do pełnomocnika skarżącego nie zawiera wszystkich niezbędnych elementów wymaganych wskazanym rozporządzeniem. Bowiem koperta ta nie zawiera adnotacji "awizowano dnia" wraz z podpisem pracownika Poczty Polskiej na stronie adresowej doręczonej rzekomo przesyłki (§ 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia), jak również adnotacji "awizowano powtórnie dnia" wraz z podpisem pracownika poczty (§ 8 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). Z uwagi na powyższe należy jednoznacznie stwierdzić, że w zaistniałej sytuacji nie doszło do skutecznego doręczenia per aviso. Przyjęcie, że doszło do skutecznego doręczenia per aviso możliwe jest tylko wówczas, gdy dokument doręczenia zostanie wypełniony ściśle według wskazanego rozporządzenia, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Zdaniem pełnomocnika skarżącego wyżej opisana wadliwość działania urzędu pocztowego i jego pracowników stanowi podstawę do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia [...] grudnia 2020 r. Ponadto, mimo całej staranności pełnomocnika skarżącego (tj. ciągła obecność w domu, telefony do BOI, sprawdzanie oddawczej skrzynki pocztowej oraz częste wizyty na poczcie) nie mógł on wiedzieć, że próbowano mu doręczyć wyrok, a następne, że doręczanie wyroku uznano za dokonane w dniu [...] grudnia 2020 roku. Odnosząc się natomiast do treści art. 87 § 1 P.p.s.a. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że przyczyną uchybienia terminu złożenia wniosku o doręczenie i uzasadnienie wyroku z dnia [...] grudnia 2020 r. była niewiedza pełnomocnika czy i kiedy wyrok został mu doręczony. Pełnomocnik skarżącego dopiero bowiem po otrzymaniu postanowienia Sądu o odmowie sporządzenia uzasadnienia w dniu [...] stycznia 2021 r. otrzymał informację o rzekomym doręczeniu mu wyroku, które ze względów wskazanych powyżej należy uznać za nieskuteczne. W rezultacie należy stwierdzić, że siedmiodniowy termin na złożenie przedmiotowego wniosku rozpoczął się w dniu doręczenia pełnomocnikowi wskazanego postanowienia, tj. w dniu [...] stycznia 2021 r. Pełnomocnik oświadczył również, że w dniu [...] stycznia 2021 r. w placówce Poczty Polskiej przy [...] nr [...] ([...] P.) pełnomocnik skarżącego złożył skargę na pracownika Poczty Polskiej, w której opisał zaistniałą sytuację i wynikające z niej nieprawidłowości oraz oświadczył, że nie otrzymał żadnego z wystawionych przez pracownika Poczty Polskiej zawiadomień (kopia skargi w załączeniu). Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r., sygn. akt III OZ [...], Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie z dnia [...] stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie natomiast do art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z cytowanej regulacji prawnej wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, jeżeli wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełniono czynności, dla której był ustanowiony termin oraz strona wykaże brak winy w uchybieniu terminu. W rozpoznawanej sprawie postanowienie tut. Sądu z dnia [...] stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...], odmawiające sporządzenia uzasadnienia wyroku zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] stycznia 2021 r. (k. 63 akt sąd.). Z kolei wniosek o przywrócenie terminu wraz z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku został nadany w placówce pocztowej w dniu [...] lutego 2021 r. (k. 74 akt sąd.), wobec czego należało uznać, że wymogi formalne wniosku zostały zachowane. Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia wniosku należy zauważyć, że argumentacja wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku sprowadza się w istocie do kwestionowania skuteczności doręczenia przesyłki zawierającej sentencję wyroku w trybie doręczenia zastępczego. W kontekście powyższego wskazać więc należy, że stosownie do art. 73 § 1 – 4 P.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma bezpośrednio adresatowi (w sposób przewidziany w art. 65-72), pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia [...] listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia. Awizo umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W przypadku nieodebrania przesyłki w tym terminie przez jej adresata, doręczenie uważa się za dokonane z upływem 14 dnia od dnia pierwszego zawiadomienia. Sąd wyjaśnia, że przewidziana w art. 73 P.p.s.a. instytucja doręczenia zastępczego pism rodzi domniemanie prawne (praesumptio iuris), że pismo zostało skutecznie doręczone jego adresatowi. Ustanowienie przez ustawodawcę tego rodzaju doręczenia podyktowane jest postulatami płynącymi z zasady ekonomiki procesowej i ma na celu ochronę biegu postępowania przed jego zatamowaniem wskutek nieodebrania pisma przez stronę. Doręczenie zastępcze jest w pełni skuteczne i wywiera takie same skutki, jak doręczenie właściwe pisma adresatowi. Innymi słowy, instytucja fikcji doręczenia w istocie sprowadza się do stwierdzenia, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy fizycznie do takiego odbioru nie doszło. Strona miała jednakże możliwość odbioru przesyłki, ale z niej nie skorzystała. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że w niniejszej sprawie sentencja wyroku została prawidłowo przesłana na adres wskazany w piśmie pełnomocnika z dnia [...] czerwca 2020 r. jako adres do doręczeń (ul. [...], [...]). Przesyłka zawierająca sentencję wyroku o nr R([...] nadana została przez Sąd w dniu [...] grudnia 2020 r. w placówce pocztowej P. 2. Zgodnie z adnotacjami na kopercie, która wbrew twierdzeniom pełnomocnika została prawidłowo opisana przez pracownika poczty, przesyłkę awizowano po raz pierwszy w dniu [...] grudnia 2020 r., a powtórne awizo miało miejsce w dniu [...] grudnia 2020 r. W dniu [...] grudnia 2020 r. zwrócono ją do Sądu, jako niepodjętą z placówki pocztowej. Na załączonym do przesyłki zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje adnotacja doręczyciela, że przesyłki nie doręczono, pozostawiono ją w Filii Urzędu Pocztowego P. [...] o czym w dniu [...] grudnia 2020 r. umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. W tej sytuacji zarządzeniem Sędziego sprawozdawcy przesyłkę tę uznano za skutecznie doręczoną w dniu [...] grudnia 2020 r. w trybie zastępczym określonym w art. 73 P.p.s.a. i od tego dnia rozpoczął się 7-dniowy bieg terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Zdaniem Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy pełnomocnik skarżącego nie obalił domniemania doręczenia przesyłki zawierającej sentencję wyroku, a co za tym idzie, nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślenia wymaga, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując taką próbę należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że obalenie domniemania doręczenia zastępczego jest możliwe, jeśli adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Procedurą zmierzającą do obalenia domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2019 r., sygn. akt II FZ 13/19). W rozpoznawanej sprawie w istocie pełnomocnik skarżącego przedłożył "skargę na listonosza" złożoną w dniu [...] stycznia 2021 r., w której wskazał, że w trakcie prób doręczenia przesyłki przebywał w domu z uwagi na ochronę zdrowia i konieczność zachowania dystansu społecznego, wobec czego nie było podstaw do wystawienia awizo, których nie otrzymał (k. 73 akt sąd.). W tym kontekście podkreślenia wymaga, że w innych okolicznościach faktycznych sprawy twierdzenia pełnomocnika skarżącego wraz z dołączonym do wniosku dowodem złożenia reklamacji w urzędzie pocztowym mogłyby stanowić podstawę do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Tym niemniej w realiach rozpoznawanej sprawy Sąd nie mógł uznać, aby pełnomocnik skarżącego uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W swojej argumentacji pominął on bowiem najistotniejszą dla sprawy okoliczność, tj. że w dniu [...] grudnia 2020 r. – w ostatnim dniu, w którym upływał termin do złożenia wniosku – sporządził wniosek o uzasadnienie wyroku, co wynika z oznaczonej daty na tym piśmie (k. 53 akt sąd.). Pełnomocnik skarżącego spóźnił się natomiast z jego nadaniem, albowiem pismo zostało nadane dnia następnego, tj. w dniu [...] grudnia 2020 r., po dokonaniu w tym dniu opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem (k. 54 i 55 akt sąd.), co zaważyło o uchybieniu terminu o jeden dzień. Gdyby pełnomocnik skarżącego nie wiedział o nadaniu do niego sentencji wyroku i nie otrzymał awizo przesyłki poleconej nr [...], nie miałby podstaw do napisania wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, i to w ostatnim dniu terminu do dokonania tej czynności. Fakt nadania wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia w dniu [...] grudnia 2020 r. uprawdopodabnia raczej błędne wyliczenie terminu do jego złożenia. Okoliczność ta przeczy argumentom pełnomocnika skarżącego podniesionym na potrzeby uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. W świetle tych okoliczności również próba uprawdopodobnienia, że pełnomocnik skarżącego był w domu, wobec czego doręczyciel nie mógł pozostawić awizo w oddawczej skrzynce pocztowej, nie mogła być skuteczna. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. /-/ E. Podrazik