II SA/Po 780/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Rektora Uczelni A [...] z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia; oddala skargę /-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz /-/ A. Łaskarzewska Decyzją Instytutowej Komisji Rekrutacyjnej dla kierunku [...] Uczelni A z dnia [...] 2010 r. postanowiono nie przyjąć A. K. na I rok studiów [...] w roku akademickim 2010/2011 na kierunek [...]. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 169 ust. 7 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz § 1 ust. 2, § 4 i § 10 Uchwały [...] Senatu Uczelni A. W uzasadnieniu stwierdzono, iż A. K. w postępowaniu kwalifikacyjnym, określonym wyżej wymienioną uchwałą Senatu Uczelni A, uzyskała 0 punktów i zajęła [...] miejsce na liście rankingowej kandydatów ubiegających się o przyjęcie na studia [...], które to miejsce nie jest objęte limitem przyjęć. Odwołanie do Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej od tej decyzji [...] wniosła A. K. podając, iż została przyjęta na taki sam kierunek studiów w [...] [miejscowości B], gdzie otrzymała [...] punktów, a w [...] [miejscowości A] otrzymała 0 punktów. Strona poniosła, iż podstawa prawna działania komisji rekrutacyjnych jest identyczna i dziwi ją, że zachodzą pomiędzy dwiema uczelniami diametralne różnice w zakresie przyznanych punktów. W piśmie Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...] września 2010 r., skierowanym wraz z odwołaniem strony do Rektora Uczelni A, został zawarty wniosek o utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej przyjęcia na I rok studiów. Zdaniem Komisji fakt przyjęcia strony na tożsamy kierunek studiów na Uczelni B [...] [w miejscowości B] nie stanowi podstawy do przyjęcia na studia w Uczelni A, bowiem senat każdej uczelni ustala, jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę do przyjęcia na studia i ustalenia te nie muszą być takie same. Rektor Uczelni A decyzją nr [...] z dnia [...] września 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Instytutowej Komisji Rekrutacyjnej dla kierunku [...] z dnia [...] 2010 r. o nieprzyjęciu A. K. na I rok studiów [...]. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, iż zgodnie z art. 169 ust. 2 i 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym senat uczelni ustala warunki i tryb rekrutacji oraz ustala jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę do przyjęcia kandydata na studia. Organ wyjaśnił, iż Uczelni A zgodnie z § 2 uchwały Senatu nr [...] z dnia [...] 2009 r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji na I rok studiów w roku akademickim 2010/2011 na kierunku [...] podstawę do przyjęcia na studia stanowią wyniki egzaminu maturalnego z biologii, chemii lub fizyki, jeżeli nie ma chemii. Zgodnie z § 3 ust. 4 tej uchwały w przypadku, gdy kandydat nie zdawał egzaminu maturalnego z przedmiotu objętego konkursem świadectw dojrzałości, to z tego przedmiotu kandydat otrzymuje 0 punktów. Strona otrzymała 0 punktów w postępowaniu rekrutacyjnym, bowiem zdawała egzamin maturalny z języka polskiego, języka rosyjskiego i historii. Dalej organ wyjaśnił, iż różnice w ilości uzyskanych punktów podczas postępowania rekrutacyjnego na różnych uczelniach wynika z faktu, że każda uczelnia ma prawo określać samodzielnie uchwałą senatu to, z jakich przedmiotów będą brane pod uwagę wyniki egzaminu maturalnego. Stąd też wyniki te mogą się różnić i przyjęcie strony na studia w uczelni B i jednoczesna odmowa przyjęcia na studia w Uczelni A nie stanowi naruszenia warunków i trybu rekrutacji w tej Uczelni. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła A. K. zarzucając, że wprawdzie zaskarżona decyzja jest zgodna z uchwalą nr [...] Senatu Uczelni A, jednakże przedmiotowa uchwała w niektórych punktach jest niesprawiedliwa i niezgodna z art. 32 Konstytucji RP. W ocenie skarżącej suwerenność Uczelni i jej Senatu w ustanawianiu sposobu rekrutacji nie uzasadnia podejmowania niesprawiedliwych uchwał i łamania Konstytucji. Zdaniem skarżącej niesprawiedliwość polega na tym, że "kandydaci po nowej maturze nie są kwalifikowani z ocen na świadectwie ukończenia szkoły w przeciwieństwie do kandydatów po starej maturze". W odpowiedzi na skargę Rektor Uczelni A wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, iż uchwała nr [...] Senatu Uczelni A jest aktem obowiązującym i organ jest związany zapisami tego aktu prawnego; nie ma możliwości niestosowania się do przedmiotowej regulacji dotyczącej rekrutacji na studia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Przed oceną zaskarżonej decyzji z punktu widzenia formalnoprawnego należy przedstawić stanowiska co do prawnych (proceduralnych) wymogów decyzji podejmowanych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich. Zgodnie z art. 169 ust. 7 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym w przypadku gdy wstęp na studia nie jest wolny, rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej lub inny organ wskazany w statucie. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawach przyjęcia na studia. W ust. 8 tego artykułu przewidziano, iż od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie czternastu dni od daty doręczenia decyzji, do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, powołanej w trybie określonym przez statut. Podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia, określonych zgodnie z ust. 2. Decyzję podejmuje rektor po rozpatrzeniu wniosku uczelnianej komisji rekrutacyjnej. Decyzja rektora jest ostateczna. Zgodnie z art. 207 ust. 1 do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma zapewnić minimum procedury, niezbędne dla załatwienia spraw i zachowania uprawnień strony, przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej (jej autonomii) i przyjętych w niej zasad komunikowania o rozstrzygnięciach organów uczelni. W związku z powyższym, przytaczany jest w judykaturze także pogląd, że decyzje organów uczelni, w kontekście wyrażonej w Konstytucji zasady autonomii szkół wyższych, nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracji (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r. sygn. SK 19/99 OTK/7/258). W tym miejscu należy również, że jakkolwiek Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 70 każdemu gwarantuje dostęp do nauki (ust. 1), zarazem jednak w ust. 5 zapewnia autonomię szkół wyższych na zasadach określonych w ustawie. W niniejszej sprawie tryb i warunki przyjęcia na studia w roku akademickim 20010/2011 regulowały przepisy powołanej przez Rektora Uczelni A w zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2010 r. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Ustawa ta w art. 4 ust. 1 stanowi, iż uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie. W swoich działaniach uczelnie kierują się zasadami wolności nauczania, wolności badań naukowych oraz wolności twórczości artystycznej (ust. 2). Uczelnie, pełniąc misję odkrywania i przekazywania prawdy poprzez prowadzenie badań i kształcenie studentów, stanowią integralną część narodowego systemu edukacji i nauki (ust. 3). W ramach zapewnionej uczelniom wyższym przez prawodawcę autonomii uczelnia ma w szczególności prawo do ustalania warunków przyjęcia na studia, w tym liczby miejsc na studiach, z wyjątkiem studiów medycznych (art. 6 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy). Do ustawowych kompetencji senatu uczelni należy między innymi uchwalanie regulaminu studiów, regulaminu studiów doktoranckich, regulaminu studiów podyplomowych oraz zasad przyjęć na studia i studia doktoranckie (art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy). Uchwały senatu uczelni publicznej podjęte w zakresie kompetencji stanowiących są wiążące dla innych organów uczelni publicznej, jej pracowników, doktorantów i studentów (art. 65 ust. 1 ustawy). Zatem rektor, co do zasady (o ile nie zastosuje szczególnego trybu zakwestionowania uchwały senatu, o których mowa w art. 65 ust. 2 i 3 powołanej ustawy) jest obowiązany stosować uchwałę. Zgodnie z art. 169 ust. 2 zdanie pierwsze tej ustawy warunki i tryb rekrutacji oraz studiów na poszczególnych kierunkach ustala senat uczelni. Zgodnie z ust. 3 art. 169 podstawę przyjęcia na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie stanowią wyniki egzaminu maturalnego (zdanie pierwsze). Senat uczelni ustala w trybie określonym w ust. 2, jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę przyjęcia na studia (zdanie drugie). Uczelnia może za zgodą ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego przeprowadzić dodatkowe egzaminy wstępne, w trybie określonym w ust. 2, tylko w przypadku konieczności sprawdzenia wiedzy lub umiejętności niesprawdzanych w trybie egzaminu maturalnego lub gdy osoba ubiegająca się o przyjęcie na studia posiada świadectwo dojrzałości uzyskane za granicą (zdanie trzecie). Jeżeli podstawę przyjęcia na studia stanowią wyniki egzaminu dojrzałości, senat uczelni może przeprowadzić egzaminy wstępne, w trybie określonym w ust. 2 (art. 169 ust. 4). W rozpatrywanej sprawie Senat Uczelni A podjął uchwałę nr [...] z dnia [...] 2009 r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji na I rok studiów w roku akademickim 2010/2011, w tym dotyczącą kierunku [...]. § 2 tej uchwały stanowi, iż podstawę do przyjęcia na studia na kierunek Pielęgniarstwo stanowią wyniki egzaminu maturalnego (konkurs świadectw) z biologii, chemii lub fizyki, jeżeli nie ma chemii (ust. 4 pkt 2). § 3 ust. 4 tej uchwały stanowi z kolei, iż w razie, gdy kandydat nie zdawał egzaminu maturalnego z przedmiotu objętego konkursem świadectw dojrzałości, to z tego przedmiotu kandydat otrzymuje 0 punktów. Z kolei w § 3 ust. 3 przewidziano, iż jeżeli kandydat nie zdawał egzaminu dojrzałości (tzw. "starej matury") z przedmiotu obejmującego konkurs świadectw dojrzałości do kwalifikacji przyjmowana będzie ocena ze świadectwa ukończenia szkoły. Jest okolicznością bezsporną, iż skarżąca zdała egzamin maturalny w 2009 r. (tzw. "nową maturę") z przedmiotów humanistycznych, a nie ścisłych i przyrodniczych, określonych w uczelnianych zasadach rekrutacji na kierunku [...] (biologia, chemia lub fizyka, jeżeli nie ma chemii). W konsekwencji zastosowanie do jej sytuacji znajdował zapis § 3 ust. 4 uchwały Senatu uczelni A. Skarżąca otrzymała 0 punktów w postępowaniu rekrutacyjnym, bowiem zdawała egzamin maturalny ("nową maturę") z języka polskiego, języka rosyjskiego i historii. W takiej sytuacji w rozstrzygnięciu Rektora w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia nie można doszukać się naruszenia prawa materialnego. Zaskarżona decyzja Rektora Uczelni A uwzględnia powyższe przepisy uczelniane, uchwalone w ramach autonomii szkół wyższych, gwarantowanej w Konstytucji i ustawie szczegółowej - Prawie o szkolnictwie wyższym. Przedmiotowa decyzja, jako indywidualny akt administracyjny, została również wydana zgodnie z wymogami proceduralnymi i nie narusza przepisów kompetencyjnych ani procesowych, bowiem decyzja Rektora została wydana po rozpatrzeniu wniosku Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...] września 2010 r. w przedmiocie odwołania skarżącej z dnia [...] września 2010 r. od wydanej w I instancji przez Instytutową Komisję Kwalifikacyjną decyzji z dnia [...] 2010 r. odmawiającej przyjęcia na studia. Sąd podziela pogląd Rektora, iż różnica w ilości uzyskanych punktów podczas postępowania rekrutacyjnego na różnych uczelniach może wynikać z faktu, że każda uczelnia ma prawo określać samodzielnie uchwałą senatu przedmioty, z których uzyskane na egzaminie maturalnym wyniki będą brane pod uwagę w postępowaniu kwalifikacyjnym. Należy się zgodzić z organem, iż przyjęcie skarżącej na studia w Uczelni B w [...] [w miejscowości B] i jednoczesna odmowa przyjęcia na studia w Uczelni A nie stanowi naruszenia warunków i trybu rekrutacji w tej ostatniej Uczelni. Co się tyczy zarzucanej niesprawiedliwości i niezgodności uchwały nr [...] Senatu Uczelni z dnia [...] 2009 r. z art. 32 Konstytucji, tutejszy Sąd wskazuje, i z w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że sprawowana przez sądy administracyjne kontrola decyzji o przyjęciu (odmowie przyjęcia) na studia dotyczy jedynie zgodności z prawem postępowania decyzyjnego uprawnionych organów i poza kognicją sądu administracyjnego pozostają zagadnienia dotyczące przyjętych przez uczelnię zasad naboru kandydatów na studia, nawet wyraźnie niekorzystnych dla osób posiadających tzw. "starą maturę" oraz nieskorzystanie przez uczelnię z możliwości przewidzianych w art. 169 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 8 grudnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1657/06, dostępne internetowej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem tutejszego Sądu wprowadzenie nowych zasad przeprowadzania egzaminów maturalnych, odmiennego od dotychczasowego systemu ocen egzaminów dojrzałości, stworzyło sytuację, w której podczas rekrutacji na studia wyższe organy uczelni musiały zmierzyć się z wynikającymi z tych zdarzeń konsekwencjami. W przekonaniu Sądu istotną okolicznością jest jedynie to, by system kwalifikowania kandydatów na studia, uwzględniał zmiany przeprowadzania egzaminów maturalnych i to w sposób, który pozwoliłby na obiektywną ocenę wyników nauczania, stanowiącego w istocie jedyne kryterium decydujące o przyjęciu na studia wyższe (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 30 maja 2007 r. sygn. akt II SA/Sz 1277/06, dostępne jw.). Niewątpliwie ustalone zasady rekrutacji są "równe" odrębnie dla kandydatów z "nową maturą" (zdających egzamin maturalny) i dla kandydatów ze "starą maturę" (zdających egzamin dojrzałości), uwzględnia przy tym odmienności pomiędzy starymi i nowymi regulacjami (zakres, system ocen i skutki prawne) dotyczącymi egzaminu maturalnego ("nowej matury") i egzaminu dojrzałości ("starej matury"). Warto podkreślić, iż sama ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym dostrzega różnice pomiędzy kandydatami na studia (wynikające z reformy systemu edukacji), na co wskazuje właśnie treść art. 169 tej ustawy ustanawiającego w ust. 3 zasadę, iż podstawę przyjęcia na studia stanowią wyniki egzaminu maturalnego (czyli "nowej matury"), a zarazem uwzględniający w ust. 4 te wypadki, w których podstawę przyjęcia na studia stanowią wyniki egzaminu dojrzałości. Tylko tytułem wzmianki Sąd zauważa, iż skoro w założeniach reformy wyniki egzaminu maturalnego ("nowej matury") miały co do zasady zastąpić dotychczasowe egzaminy wstępne, to naturalną konsekwencją takiego stanu rzeczy jest obligatoryjne uwzględnianie w stosunku do osób legitymujących się "nową maturą" właśnie wyników egzaminu maturalnego, jak też stanowi wspomniany art. 169 ust. 3 powołanej ustawy. Zdaniem Sądu samo rozróżnienie sytuacji osób, które zdały "starą maturę" (egzamin dojrzałości), tak w przepisach ustawy (art. 169 ust. 4), jak i w przepisach uczelnianych (§ 3 ust. 2 i 5 uchwały Senatu), nie stanowi naruszenia zasady równości, o której mowa w art. 32 Konstytucji. Senat Uczelni A był uprawniony do autonomicznego określenia warunków rekrutacji na studia w roku akademickim [...], w tym do uwzględnienia także sytuacji kandydatów, którzy legitymują się "starą maturą", a nie zdawali egzaminu dojrzałości z przedmiotu obejmującego konkurs świadectw dojrzałości. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ E.Podrazik /-/ W.Batorowicz /-/ A.Łaskarzewska