II SA/Po 782/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 lutego 2025 r. w sprawie ze skargi M C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą M. M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 16 września 2024 r., nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "Kolegium") decyzją z 16 września 2024 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania M. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "M". M. C. z siedzibą w K. (dalej: również jako "Skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 10 listopada 2023 r., znak: [...] Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 10 listopada 2023 r., znak: [...] odmówił przyznania "M". M. C. dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika z uwagi na fakt, iż młodociany zdał niewłaściwy egzamin. Od powyższej decyzji M. C. złożył odwołanie podnosząc, że nie miał wpływu na to, do jakiego egzaminu przystąpi młodociany pracownik. Zaznaczono również, że sądy administracyjne orzekały, iż nie ma znaczenia czy pracownik zostaje czeladnikiem po egzaminie rzemieślniczym czy przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną. Kolegium utrzymując w mocy decyzję Wójta, po przytoczeniu treści przepisów prawa w obecnym jak i aktualnym brzmieniu, wskazało, że zarówno umowa o przygotowanie zawodowe, całość cyklu kształcenia młodocianego pracownika a także wniosek o przyznanie przedmiotowego dofinansowania zostały zawarte i odbyły się po wprowadzeniu nowych przepisów. Kolegium zaznaczyło, iż obowiązujący aktualnie art. 122 ustawy z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 900 ze zm.) bezspornie przesadza, że przedmiotowe dofinansowanie należy się, jeżeli młodociany pracownik zatrudniony w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem (z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie) zdał egzamin czeladniczy. Tymczasem z akt sprawy wynika, że młodociany pracownik zdał egzamin zawodowy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł M. C. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "M". M. C. z siedzibą w K. zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego, poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, w sytuacji gdy biorąc pod uwagę okoliczności sprawy takie dofinansowanie powinno zostać przyznane, 2. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7 k.p.a. w zw. z art. 7a k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez brak • dokładnego rozważenia stanu faktycznego sprawy i nie zastosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony podważając tym samym zaufanie do władzy publicznej, poprzez odmowę przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, w sytuacji gdy biorąc pod uwagę okoliczności sprawy takie dofinansowanie powinno zostać przyznane. Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w zaskarżonym zakresie, tj. przyznanie wnioskowanego dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, a na wypadek uznania braku ku temu podstaw, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, iż Prawo oświatowe przewiduje dwa egzaminy, do których dopuszcza się kandydatów w zależności od tego, w jaki sposób realizowali przygotowanie zawodowe. W odniesieniu do uczniów nie będących młodocianymi pracownikami realizującymi przygotowanie zawodowe u rzemieślników przepisy prawa określają, iż uczeń ten zdaje egzamin zawodowy. W związku z powyższym właściwe było skierowanie ucznia trzeciej klasy szkoły branżowej I stopnia do egzaminu zawodowego. Zdaniem Skarżącego organ wypłacający dofinansowanie kosztów kształcenia powinien pozytywnie rozpatrzyć wniosek w sprawie wypłaty dofinansowania kosztów kształcenia i uznać, iż pracodawca był zaangażowany w proces szkolenia ucznia, ponieważ zgodnie z art. 122 ust. 1) Prawa oświatowego uczeń ten był w cyklu kształcenia młodocianym pracownikiem, ukończył naukę zawodu u pracodawcy - rzemieślnika w wymiarze 24 miesięcy, a na zakończenie całego cyklu kształcenia, który trwał 36 miesięcy, zdał egzamin. Istotny jest tu sam fakt zdania egzaminu, a nie instytucja przed którą zdawał egzamin, co bezpośrednio wynikało z zakończenia cyklu kształcenia ukończenia nauki na statusie ucznia, a nie młodocianego pracownika realizującego przygotowanie zawodowe u rzemieślnika. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z dnia 2 grudnia 2024 r. Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. 2024 r. poz. 935, dalej jako: "P.p.s.a.") zgodnie z którego treścią sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W przedmiotowej sprawie stosowny wniosek złożył Skarżący (pismo z 2 grudnia 2024 r., k. [...]), a organ nie żądał przeprowadzenia rozprawy. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wójta orzekającej o odmowie przyznania Skarżącemu dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego. Materialnoprawną podstawę wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 122 ustawy z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 900 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2019 r. oraz na dzień wydawania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał: a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z 22 marca 1989 r. o rzemiośle, b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy; 3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1. Powyższy przepis określa przesłanki pozytywne, których łączne spełnienie warunkuje przyznanie pracodawcy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Brak spełnienia którejkolwiek z tych przesłanek upoważnia organ właściwy do wydania decyzji odmownej. Pierwszą z przesłanek jest zawarcie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego zgodnie z przepisami prawa pracy. Kolejną przesłanką jest posiadanie przez pracodawcę lub osobę prowadzącą zakład w imieniu pracodawcy albo przez osobę zatrudnioną u pracodawcy kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych. Trzecią zaś przesłanką jest ukończenie nauki zawodu oraz zdanie egzaminu odpowiedniego dla charakteru działalności pracodawcy, tzn. egzaminu czeladniczego zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ustawy o rzemiośle – jeżeli pracodawca jest rzemieślnikiem lub egzaminu zawodowego – jeżeli pracodawca nie jest rzemieślnikiem. Na gruncie powyższego przepisy nie jest więc wystarczające zawarcie umowy o pracę oraz kontynuowanie nauki zawodu, lecz niezbędne jest ukończenie przez młodocianego pracownika tej nauki oraz złożenie odpowiedniego egzaminu zgodnie z przepisami w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. W niniejszej sprawie podkreślenia wymaga, iż ukończenie nauki zawodu, ale niezdanie odpowiedniego egzaminu jest równoznaczne z brakiem ostatniej spełnienia przesłanki. Taka sama sytuacja zachodzi w sytuacji ukończenia przez małoletniego pracownika nauki zawodu i zdania innego egzaminu niż wskazany w art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Przepis art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego w aktualnym brzmieniu wyraźnie warunkuje otrzymanie dofinansowania do kosztów kształcenia młodocianego pracownika od zdania egzaminu odpowiedniego dla charakteru działalności pracodawcy. Tym samym argumentacja skargi, iż istotny jest wyłącznie fakt zdania egzaminu, a nie instytucja przed którą młodociany zdawał egzamin nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd ma przy tym na uwadze, iż orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym tutejszego Sądu, dopuszczało stosowanie poprzedniego brzmienia art. 122 Prawa oświatowego do spraw, w których umowa o kształcenie młodocianego pracownika została zawarta przed 1 września 2019 r. – tj. przed datą wejścia w życie nowelizacji (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 czerwca 2020 r., III SA/Kr 558/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 października 2019 r., III SA/Lu 266/19, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 listopada 2020 r., IV SA/Po 793/20, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka jednak sytuacja, pozwalająca na odstępnie od aktualnego brzmienia przepisów, nie miała miejsca w niniejszej sprawie, albowiem jak wynika z akt sprawy cały proces kształcenia odbywał się już w chwili obowiązywania aktualnego brzmienia art. 122 Prawa oświatowego. W niniejszej sprawie podkreślenia wymaga, iż umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została zawarta w dniu 31 sierpnia 2020 r. W umowie tej jednocześnie zaznaczono, iż nauka miała trwać 3 lata od dnia 1 września 2020 r. do dnia zdania egzaminu czeladniczego. Warto również wskazać, iż jednym z obowiązków młodocianego wynikającym z umowy jest przystąpienie do egzaminu czeladniczego. Ponadto z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż młodociany zdał egzamin zawodowy, a nie rzemieślniczy jak wymagają tego przepisy. Dokonując analizy złożonego wniosku o dofinansowanie organy obu instancji trafnie, zdaniem Sądu, uznały, że w sprawie nie został spełniony warunek wynikający z art. 122 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, gdyż osoba zatrudniona u Skarżącego będącego rzemieślnikiem nie zdał egzaminu czeladniczego jak tego wymaga komentowany przepis, a zdał egzamin zawodowy. Z powyższych względów za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego. Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu organ należycie ustalił stan faktyczny sprawy, a obecnie obowiązujące przepisy nie budzą wątpliwości interpretacyjnych. Ponadto należy mieć na uwadze, iż art. 7a K.p.a. znajduje zastosowanie w postępowaniach administracyjnych, których przedmiotem jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a nie przyznanie uprawnienia z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.