II SA/Po 784/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 03 lutego 2009r. sprawy ze skargi F. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania; I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. przyznaje adwokatowi J. P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złote, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem podatku od towarów i usług oraz kwotę 17,00 (siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ B.Kamieńska /-/ E.Podrazik Pismem z dnia (...) 2008 r. Komenda Powiatowa Policji w R. zwróciła się do Starosty Powiatowego w R. o wydanie decyzji kierującej F. T. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Uzasadniając wniosek wskazano iż w trakcie trwania postępowania wyjaśniającego w sprawie kolizji drogowej w dniu (...) 2007 r., której sprawcą był F. T., oświadczył on do protokołów pobrania krwi, że cierpi na schorzenia układowe w postaci padaczki oraz leczy się u lekarza psychiatry ze względu na stany depresyjne. Pismem z dnia (...) 2008 r. Starosta R. zawiadomił F. T. o wszczęciu postępowania w sprawie skierowania na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub nieistnienia przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów mechanicznych, w związku z zastrzeżeniami co do stanu jego zdrowia. Pismo powyższe zostało w dniu (...) 2008 r. odebrane przez I. T., bratową F. T. Decyzją z dnia (...) 2008 r. Starosta R., na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) skierował F. T. na badanie lekarskie do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy w związku z zastrzeżeniami co do jego stanu zdrowia. Decyzja zawierała pouczenie, że na powyższe badanie należy zgłosić się w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnej decyzji. Decyzja powyższa została prawidłowo doręczona adresatowi w dniu (...) 2008r. Pismem z dnia (...) 2008 r. Starosta R. zawiadomił F. T. o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w związku z niepodaniem się w zakreślonym terminie badaniom lekarskim. Decyzją z dnia (...) 2008 r., nr (...), Starosta R., na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit b ustawy Prawo o ruchu drogowym cofnął F. T. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, B, T w związku z niepodaniem się kontrolnemu badaniu lekarskiemu. Decyzja zawierała pouczenie o możliwości odwołania się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego L., w pouczeniu brak było jednak wskazania, jaki jest termin do wniesienia odwołania. Zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru załączonym do akt sprawy, decyzja powyższa została odebrana w dniu (...) 2008 r. przez I. T., bratową F. T. Pismem z dnia (...) 2008 r., które wpłynęło do Starostwa Powiatowego w R. w dniu (...) 2008 r., F. T. wniósł odwołanie od decyzji Starosty z dnia (...) 2008 r. Odwołujący się podał, że postępowanie w przedmiocie kierowania samochodem w stanie nietrzeźwości zostało przez Prokuraturę Rejonową w R. umorzone, a zatrzymane, w związku z toczącym się postępowaniem, prawo jady, postanowieniem prokuratury z dnia (...) 2007 r. zostało mu zwrócone. Również postępowanie w przedmiocie skierowania skarżącego na badania psychologiczne zostało umorzone jako bezprzedmiotowe. Tym samym F. T. poddał w wątpliwość skierowanie go na badania lekarskie przez Starostę Powiatowego w R. Ponadto odwołujący podniósł, że nie posiada wystarczających środków na opłacenie badań lekarskich w ośrodku medycyny pracy w P. Równocześnie F. T. wskazał, iż nie odwoływał się wcześniej, bowiem nie było go w miejscu zamieszkania. Postanowieniem z dnia (...) 2008 r., nr (...), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez F. T. Organ II instancji podał, że termin do wniesienia odwołania minął skarżącemu z dniem (...) 2008 r., a w złożonym piśmie F. T. nie złożył prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania ani też nie uprawdopodobnił, że uchybienie powyższe nastąpiło bez jego winy. Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego F. T. W skardze wskazał, że termin złożenia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. został przez niego uchybiony z uwagi na brak pieniędzy na zakup długopisów, zeszytu oraz na przejazd PKS. Podtrzymał on również zarzuty powołane w odwołaniu z dnia (...) 2008 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie przed Sądem w dniu (...) 2009 r. skarżący podtrzymał skargę i wskazał, że nie wiedział o tym, jaki jest termin do wniesienia odwołania, bowiem nie podano tej informacji w pouczeniu do decyzji z dnia (...) 2008 r. W momencie doręczenia decyzji organu I instancji doręczenie przebywał poza miejscem zamieszkania, a odwołanie zostało przez niego wniesione zaraz po jego powrocie. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że decyzja organu I instancji naruszyła przepisy art. 107 oraz 112 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie wskazanie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Zaskarżone postanowienie Kolegium stwierdzające wniesienie odwołania z uchybieniem terminu uznać należy za przedwczesne, rozstrzygnięcie wydano bowiem bez wyjaśnienia i rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego załatwienia sprawy, czym naruszono przepis art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że w treści decyzji Starosty R. z dnia (...) 2008 r. nie zawarto informacji, w jakim terminie odwołanie od powyższej decyzji może być wniesione, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, ze odwołanie może zostać wniesione do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. za pośrednictwem organu I instancji. Tym samym treść decyzji nie odpowiadała wymaganiom określonym w art. 107 § 1 kpa. W myśl wymienionego przepisu każda decyzja wydana przez organ administracji publicznej powinna zawierać pouczenie czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Jednocześnie, na podstawie art. 112 kpa, błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Odejście od rygoryzmu procesowego na rzecz przyznania stronie postępowania administracyjnego jak najszerszej możliwości ochrony przysługującej jej praw wynika z nadrzędnej zasady postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 9 kpa, który nakłada na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz nakazuje organom czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Błędne pouczenie co do sposobu czy terminu wniesienia środka odwoławczego nie wpływa wprawdzie na bieg terminu do jego wniesienia, stanowi jednak podstawę do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu. Ponadto w odwołaniu skarżący zawarł stwierdzenie, iż nie składał wcześniej odwołania, bowiem nie było go w miejscu zamieszkania. Zauważyć przy tym należy, iż faktycznie decyzja organu I instancji została odebrana przez bratową skarżącego – a nie przez samego skarżącego jak błędnie przyjął organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W tych okolicznościach, skoro skarżący został błędnie pouczony co do terminu wniesienia odwołania, a także w odwołaniu powoływał się na niemożność wcześniejszego złożenia środka odwoławczego z uwagi na pobyt poza miejscem zamieszkania, obowiązkiem Kolegium było – przed wydaniem rozstrzygnięcia –pouczenie skarżącego w ramach art. 9 kpa o uprawnieniu do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania, a także o wymaganiach formalnych takiego wniosku. Pouczenia takiego nie może zastąpić przytoczenie treści przepisu art. 58 kpa w zaskarżonym postanowieniu o stwierdzeniu wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Sad podkreśla, że zgodnie z nadrzędną zasadą postępowania administracyjnego, wskazującą iż organy administracji publicznej czuwają nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji, gdy skarżący nie został prawidłowo powiadomiony, w jakim terminie może owo odwołanie złożyć, stanowiło naruszenie praw skarżącego przez zamknięcie możliwości rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia (...) 2008 r. zostało wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 9, art. 112 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wada powyższa skutkować musiała uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. powinno wypełnić obowiązek udzielania informacji z art. 9 kpa. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 wymienionej ustawy. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ E. Podrazik /-/ B. Kamieńska /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak