II SA/Po 785/14

WyrokWSA w Poznaniu2015-02-04

Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Maria Kwiecińska, Jakub Zieliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jeśli sytuacja materialna rodziny jest trudna, ale nie występują szczególnie uzasadnione okoliczności uzasadniające umorzenie?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może odmówić umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, nawet jeśli sytuacja materialna rodziny jest trudna, pod warunkiem, że nie występują szczególnie uzasadnione okoliczności uzasadniające umorzenie. Użycie zwrotu "może umorzyć" w przepisach prawa wskazuje na uznaniowy charakter decyzji, jednak działanie w ramach uznania nie oznacza dowolności i musi być poprzedzone wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz rozważeniem wszystkich okoliczności sprawy, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Skarżąca A wniosła o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami. Organ pierwszej instancji (Marszałek Województwa Wielkopolskiego) odmówił umorzenia, uznając, że sytuacja finansowa rodziny nie spełnia przesłanek do umorzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i ustawy o świadczeniach rodzinnych, argumentując, że jej sytuacja finansowa uległa pogorszeniu i spłata należności zagraża egzystencji rodziny.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 lutego 2015 r. sprawy ze skargi A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych; oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Marszałek Województwa Wielkopolskiego, działając na podstawie art. 30 ust. 9 oraz art. 21 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej w skrócie: "u.ś.r.") w trybie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: "K.p.a.") odmówił A umorzenia: 1. kwoty [...] zł uznanej decyzją Marszałka Województwa Wielkopolskiego nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., sprostowaną postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2013 r. jako świadczenie nienależnie pobrane w okresie od dnia [...] maja 2010 r. do dnia [...] października 2010 r.; 2. odsetek od należności głównej wymienionej w pkt 1; 3. kwoty [...] zł uznanej decyzją Marszałka Województwa Wielkopolskiego nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. jako świadczenie nienależnie pobrane w okresie od dnia [...] listopada 2010 r. do dnia [...] maja 2011 r.; 4. odsetek od należności głównej wymienionej w pkt 3. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż 5-osobowa rodzina A utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w H. B w wysokości (po przeliczeniu) ok. [...] zł, h. świadczeń rodzinnych w wysokości (po przeliczeniu) ok. [...] zł oraz alimentów na córkę C w wysokości [...] zł. Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi zatem ok. [...] zł, co na osobę w rodzinie daje kwotę ok. [...] zł. Wydatki miesięczne kształtują się na poziomie ok. [...] zł. Na utrzymaniu A jest troje dzieci. A jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. W ocenie organu pierwszej instancji w sytuacji rodziny A nie zachodzą okoliczności warunkujące umorzenie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z ustawowymi odsetkami. Marszałek Województwa Wielkopolskiego wskazał, iż jej rodzina posiada stałe źródło dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę męża na terytorium H. oraz h. świadczeń rodzinnych. Miesięczny dochód na członka rodziny wynosi ok. [...] zł i przekracza kryterium dochodowe ustalone w ustawie o pomocy społecznej i ustawie o świadczeniach rodzinnych. Ponadto w rodzinie nie występują choroby przewlekłe ani niepełnosprawność zwiększająca miesięczne wydatki rodziny. Organ pierwszej instancji wskazał również, iż uwzględnił wydatki związane z opłatami za ubezpieczenie, telefon, Internet i telewizję, mimo ich prywatnego, konsumpcyjnego charakteru oraz faktu, że są one dobrowolne. Organ podniósł, że odmowa umorzenia w jego ocenie nie doprowadzi do nieodwracalnych, ciężkich strat dla rodziny, które spowodują brak możliwości dalszej egzystencji członków rodziny. Organ zauważył przy tym, że odmowa wnioskowanego umorzenia nie oznacza, iż nie jest możliwe złożenie wniosku o rozłożenie ww. należności na raty lub o odroczenie terminu jej spłaty. Od powyższej decyzji odwołała się A, która wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie ww. należności. Strona postępowania podniosła, że od chwili wydania decyzji o nienależnie pobranych świadczeniach rodzinnych oraz złożenia wniosku o umorzenie ww. należności zmieniła się jej sytuacja finansowa. Zarobki męża nie są tak wysokie jak zostało wskazane w informacji przekazanej przez MGOPS w W. B nie otrzymuje wskazanego wynagrodzenia przez cały okres zatrudnienia. W sezonie otrzymuje bowiem [...] zł, natomiast poza sezonem zdarza się miesięczny urlop bezpłatny i zarobki wynoszą ok. [...] zł. Skarżąca wskazując na powyższe podniosła, iż przy przyjęciu faktycznych zarobków męża jego roczny dochód wynosi ok. 6 miesięcy x [...] zł + 6 miesięcy x [...] zł = [...] zł: 12 miesięcy= [...] zł. A wskazała również, że od września 2013 r. nie pobiera alimentów na córkę C w wysokości [...] zł. Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi zatem [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę [...] zł. Strona postępowania podniosła także, iż w zestawieniu ponoszonych miesięcznych kosztów z tytułu utrzymania rodziny nie ujęła wydatków związanych z: ogrzaniem mieszkania ([...] zł miesięcznie), opłatami za Przedszkole (ok. [...] zł), opłatami za kanalizację - wodę (ok. [...] zł), zakupem niezbędnego ubioru (ok. [...] zł), zakupem podręczników i przyborów szkolnych (ok. [...] zł miesięcznie). Poinformowała również, że podała zaniżone koszty wyżywienia, które wynoszą minimum [...] zł. Wskazując na powyższe podała, iż miesięczne wydatki rodziny kształtują się na poziomie ok. [...] zł i po ich uiszczeniu pozostaje kwota ok. [...] zł na pozostałe nieprzewidziane wydatki, np. zakup lekarstw, wizyty u lekarzy i inne. Obecnie ma na utrzymaniu troje dzieci (córka w IV klasie szkoły podstawowej, syn w Przedszkolu oraz półtoraroczny syn). Wskazując na powyższe podniosła, że ponosi wydatki związane z uczęszczaniem dzieci do szkoły i przedszkola, a także z zakupem dla najmłodszego dziecka mleka, pieluch, środków czystości i higieny, witamin i wyżywienia. Poinformowała, że otrzymane świadczenia były na bieżąco przeznaczane na utrzymanie dzieci, a rodzina nie posiada żadnych oszczędności. Odwołująca wskazała końcowo, że uiszczenie należności stanowi zagrożenie dla egzystencji jej rodziny. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 30 ust. 9 u.ś.r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że po uwzględnieniu uwag podniesionych w odwołaniu, 5-osobowa rodzina Strony utrzymuje się ze środków pochodzących z wynagrodzenia B za pracę za granicą w średniej wysokości ok. [...] zł i h. świadczeń rodzinnych w wysokości ok. [...] zł. Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi ok. [...] zł, co na osobę w rodzinie daje kwotę ok. [...] zł. Natomiast miesięczne wydatki rodziny, również po uwzględnieniu uwag wskazanych w odwołaniu, wynoszą ok. [...] zł. Z zestawienia ww. kwot dochodów i wydatków rodziny wynika zatem, że sytuacja materialna rodziny pozwala na spłatę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami w ewentualnie ustalonych ze Stroną ratach. Po zapoznaniu się z aktami sprawy, odwołaniem oraz zaskarżoną decyzją, Kolegium stwierdziło, że Marszałek Województwa Wielkopolskiego prawidłowo uznał, iż w przypadku rodziny Strony nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające wnioskowane umorzenie. Wprawdzie w zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji wskazał wyższy dochód rodziny i jej niższe wydatki, jednak Kolegium ustaliło, że w sytuacji rodziny nawet po uwzględnieniu uwag zawartych w odwołaniu co do ww. ustaleń, brak szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny, które uzasadniałyby wnioskowane umorzenie należności. Zdaniem Kolegium zasadne jest więc uznanie, że sytuacja rodzinna oraz stosunek wydatków do dochodów, pozwala, po ewentualnym udzieleniu ulgi w postaci rozłożenia na odpowiednie raty bądź odroczenia terminu spłaty (np. do czasu podjęcia zatrudnienia przez Stronę), na spłatę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami. Organ pierwszej instancji poinformował przy tym, że w tym celu należy złożyć odrębny wniosek wraz z uzasadnieniem. Oczywistym jest przy tym, że spłata nienależnie pobranych świadczeń związana jest z wyrzeczeniami i koniecznością rezygnacji z pewnych wydatków, niemniej jednak zasadą jest obowiązek ich spłaty. Organ odwoławczy zauważył ponadto, że A nie pracuje zawodowo, niemniej jednak jest osobą w wieku czynnym zawodowo, a przy tym nie jest niezdolna do pracy. W sytuacji zatem, gdy najmłodsze, trzecie dziecko Strony będzie mogło już uczęszczać do przedszkola (najstarsze uczęszcza do szkoły, a młodsze do przedszkola), brak będzie przeszkód do podjęcia przez Stronę zatrudnienia. A nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem organu odwoławczego i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 77 § 2 i art. 80 K.p.a. oraz naruszenie art. 30 ust. 9 u.ś.r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu powyższej skargi A podniosła, że ustalenie faktycznego dochodu rodziny skarżącej oraz wydatków przez nią ponoszonych powinno nastąpić z uwzględnieniem potrzeb małoletnich dzieci skarżącej, z uwzględnieniem, iż kwota wskazana przez skarżącą jako pozostająca na nieprzewidziane wydatki przeznaczana jest w całości, na lekarstwa, wyżywienie oraz inne najpotrzebniejsze rzeczy dla dorastających dzieci, dlatego przesłanki zastosowania ulgi powinny być ustalone w sposób niewątpliwy, a nie szacunkowy. Tym samym organy miały obowiązek dokładnie zbadać istnienie tych przesłanek, korzystając z dostępnych środków dowodowych, zwłaszcza, że w trakcie postępowania skarżąca zwracała uwagę, że jej mąż pracuje w ogrodnictwie i praca nie jest stała tylko sezonowa, przedstawiając merytoryczne argumenty. Organy obu instancji nie wzięły pod uwagę faktu, iż w ciągu roku mąż skarżącej przebywa również na urlopie bezpłatnym. W tym okresie strony nie mają żadnych dochodów, żyją z zaoszczędzonych kwot. Skarżąca natomiast jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. Filia w W. od dnia [...] grudnia 2011 r. bez prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych oraz bez prawa do jakichkolwiek innych świadczeń, nawet z tytułu urodzenia dziecka. Ponadto wnioskodawczyni sama sprawuje opiekę nad najmłodszym synem, półtorarocznym, w koszty utrzymania wnioskodawczyni nie wliczyła dodatkowych opłat z tytułu zakupu mleka, pieluch i innych niezbędnych niemowlakowi środków czystości i higieny, nie mówiąc o witaminach i wyżywieniu. Jak już wskazywała wnioskodawczyni, w złożonym wniosku otrzymane świadczenia były na bieżąco przeznaczane na utrzymanie dzieci. Nie zajmując stanowiska wobec spostrzeżeń skarżącej i nie podejmując jej inicjatywy dowodowej, organy obu instancji naruszyły zatem m.in. art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Zdaniem skarżącej zapłata przez nią wskazanych w decyzjach nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami, nawet przy przyjęciu zastosowania systemu ratalnego stanowi zagrożenie dla egzystencji jej rodziny. Dochody osiągane przez męża skarżącej, gdyż skarżąca z powodu wysokiego bezrobocia panującego w gminie W. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych, wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W świetle poczynionych ustaleń faktycznych, dotyczących sytuacji ekonomicznej rodziny skarżącej istnieje duże prawdopodobieństwo, że zapłata ww. świadczeń, nienależnie pobranych z tytułu wprowadzenia skarżącej w błąd przez pracowników MGOP w W., których informowała o złożeniu wniosku przez jej męża w Instytucji H. (pracownicy MGOPS stwierdzili, że ROPS i Instytucja H. wzajemnie potrącą pomiędzy sobą przyznane i wypłacone świadczenia) lub jej przymusowe wyegzekwowanie, spowoduje konieczność sięgnięcia przez rodzinę skarżącej do środków pomocy państwa, gdyż rodzina nie będzie w stanie samodzielnie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb materialnych. W odpowiedzi na powyższą skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (materialnym – określającym prawa i obowiązki stron oraz procesowym – regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej), nie będąc przy tym związane – w myśl przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") – zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przedmiotem kontroli sprawowanej pod względem zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2014 r., w której utrzymano w mocy decyzję Marszałka Województwa Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2013 r. o odmowie umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.). Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, stanowił, że organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Użyty przez ustawodawcę w przepisie art. 30 ust. 9 u.ś.r. zwrot "może umorzyć" oznacza, że decyzja wydana na jego podstawie ma charakter uznaniowy. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego organ administracji ma więc prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 769/11; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym niemniej należy zauważyć, że działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza dowolności. Zakres swobody działania organu administracyjnego, wynikający z przepisu prawa materialnego, ograniczony jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w art. 7, 77 § 1 i innych przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) jak i kryteriami, które organ musi uwzględnić w każdym indywidualnym przypadku. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona. Obejmuje ona zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Nie ulega wątpliwości, że przed wydaniem decyzji na podstawie art. 30 ust. 9 u.ś.r. organ powinien ustalić, w jaki sposób zwrot nienależnie pobranych świadczeń będzie mieć wpływ na sytuację życiową zobowiązanego, w szczególności, czy pozbawienie zobowiązanego świadczeń nie pogorszy jego sytuacji na tyle, że będzie on zmuszony ubiegać się o kolejne świadczenia. Organ musi więc ustalić, czy inne okoliczności takie jak wiek, stan zdrowia, stan rodziny wskazują na to, że pomimo dokonania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, osoba zobowiązana będzie w stanie samodzielnie zaspokoić swoje niezbędne potrzeby bytowe i będzie mogła żyć w warunkach odpowiadających godności człowieka. Te okoliczności rzutują na sytuację rodzinną zobowiązanego. Jego szczególnie uzasadniona sytuacja jest bowiem przesłanką możliwości umorzenia kwot nienależnie pobranych świadczeń (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 554/08; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z treści art. 30 ust. 9 u.ś.r. wynika jasno, że dla zastosowania trybu w nim wskazanym nie jest wystarczające ustalenie trudnej sytuacji rodziny, ale dodatkowo konieczne jest zaistnienie szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących jej sytuacji. Występowanie samej tylko trudnej sytuacji majątkowej nie stanowi wystarczającej przesłanki umorzenia nienależnie pobranych świadczeń. Ponieważ ustawa nie precyzuje pojęcia szczególnie uzasadnionych okoliczności bez wątpienia oceny tego pojęcia należy dokonywać na gruncie stanu faktycznego danej sprawy. Nie ulega wątpliwości, że na pojęcie tych okoliczności składa się całokształt sytuacji materialnej, zdrowotnej, jak i życiowej wnioskodawcy. Organ rozpoznając wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń zobowiązany jest zatem ocenić, czy w tych zakresach wystąpiły zdarzenia, którym można przypisać cechy szczególnie uzasadnionych okoliczności (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 1219/13; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W opinii Sądu, zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z opisanymi wyżej zasadami. Z akt sprawy wynika, że rodzina skarżącej utrzymuje się przede wszystkim z wynagrodzenia B za pracę w H. w średniej wysokości ok. [...] zł i h. świadczeń rodzinnych w wysokości ok. [...] zł. Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi zatem ok. [...] zł, co na osobę w rodzinie daje kwotę ok. [...] zł. Natomiast miesięczne wydatki rodziny, również po uwzględnieniu uwag skarżącej, wynoszą ok. [...] zł. W rodzinie nie występuje niepełnosprawność i choroby przewlekłe, które generowałyby dodatkowe koszty. Rodzina funkcjonuje sprawnie, w sposób niezakłócony, ma również zapewnione warunki mieszkaniowe. Z powyższego zestawienia dochodów i wydatków rodziny skarżącej wynika zatem, że sytuacja materialna rodziny pozwala na spłatę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami chociażby w ustalonych ze skarżącą ratach. A wskazała w odwołaniu, że po odliczeniu niezbędnych wydatków rodziny pozostaje jej kwota ok. [...] zł na pozostałe nieprzewidziane i niewymienione we wniosku i odwołaniu wydatki rodziny. Należy zatem zauważyć, że kwota ok. [...] zł jest wystarczająca, aby sukcesywnie pokrywać ewentualne raty, związane z uregulowaniem nienależnie pobranego świadczenia. Właściwie zatem organy skonstatowały, iż skarżąca jest w stanie spłacić posiadane zadłużenie, pomimo wskazywanych przez nią trudności finansowych, a spłata zadłużenia nie spowoduje ciężkich i nieodwracalnych skutków dla jej rodziny. Tym bardziej w sytuacji, kiedy skarżąca jest osobą młodą, zdrową i zdolną do pracy. Istotnym w sprawie poddanej sądowej kontroli jest także to, że wydając odmowne decyzje organy pouczyły skarżącą o możliwości rozłożenia spłaty należności na raty lub odroczenia terminu jej płatności. Wobec powyższego Sąd uznał, że zebrany materiał dowodowy nie dawał żadnych podstaw do stwierdzenia, iż organy decyzyjne uchybiły swym powinnościom w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Wniosek skarżącej został rozpatrzony przy uwzględnieniu przedstawionej przez nią sytuacji materialnej i rodzinnej. Wyciągniętych przez organy wniosków nie można uznać za dowolne, a uzasadnień wydanych decyzji za niewystarczające. Należy w tym miejscu zauważyć, że nie są zasadne zarzuty skarżącej czynione w stosunku do organów, że te nie wliczyły w koszty utrzymania jej rodziny dodatkowych opłat z tytułu mleka, pieluch i innych niezbędnych środków czystości. To bowiem na skarżącej ciążył obowiązek, aby już w pierwotnie złożonym wniosku w sposób kompleksowy przedstawiła organom wszelkie wydatki ponoszone przez rodzinę. Na tle zgromadzonego materiału nie udało się skarżącej wykazać, że znajduje się ona w sytuacji szczególnej, uzasadniającej umorzenie należności. Organy dokładnie wyjaśniły sytuację rodziny, uzyskiwane dochody, majątek i jej wydatki, a sformułowane na tym tle wnioski są prawidłowe, odpowiadające logice i doświadczeniu życiowemu. Za prawidłowo podjęte orzeczenie w ramach uznania administracyjnego, może być uznane tylko takie, gdzie organ administracji szczegółowo zbadał stan faktyczny w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacji związania, mając na uwadze szczególną rolę decyzji uznaniowej (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 1999 r., sygn. akt III SA 7900/98; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd uznał zatem, że zaskarżone rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. jest prawidłowe z perspektywy orzekania w ramach uznania administracyjnego. Skarżąca nie podała żadnych faktów pozwalających na nadanie im statusu okoliczności nadzwyczajnych, które wykluczają możliwość spłaty należności nie tylko w dacie wnioskowania o jej umorzenie, ale także w przyszłości. Uzasadnione jest w tej sytuacji zapatrywanie, że organy właściwie oceniły zebrany materiał dowodowy, a sama decyzja nie naruszyła granic uznania administracyjnego. Zdaniem Sądu, skarżąca musi mieć świadomość, że ma wpływ i może przeciwdziałać (podejmując choćby zatrudnienie) skutkom związanym ze spłatą udzielonych przez Państwo świadczeń, które jej się nie należały i z których zwrotem powinna się od początku liczyć (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1834/12; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca zarzuciła również, że została wprowadzona w błąd, tzn. pracownicy Ośrodka Pomocy poinformowali ją błędnie, iż instytucja h. i polska potrącą między sobą przyznane i wypłacone świadczenia z pomocy społecznej. Należy zatem przypomnieć, że przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa Wielkopolskiego o odmowie umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami. Zaskarżona decyzja nie dotyczy uznania pobranych przez skarżącą świadczeń za nienależnie pobrane. Decyzja taka została bowiem wydana przez Marszałka Województwa Wielkopolskiego w dniu [...] stycznia 2013 r. (nr [...]) i z uwagi na brak jej zaskarżania stała się ostateczna. Zatem powyższy zarzut podniesiony na etapie postępowania w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych należy uznać za spóźniony. Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił. Żądanie skarżącej, dotyczące zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych nie może zostać uwzględnione, ponieważ skarżąca takich kosztów nie poniosła, a ponadto skarga została oddalona.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło