II SA/Po 787/15

PostanowienieWSA w Poznaniu2015-09-22

Skład orzekający: Referendarz sądowy Katarzyna Witkowicz-Grochowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego jest zasadny, biorąc pod uwagę przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi?
Ratio decidendi
Skarżąca, wnosząc skargę w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego, z mocy prawa jest zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 a) p.p.s.a. W związku z tym rozpoznanie jej wniosku o zwolnienie od kosztów stało się zbędne i postępowanie w tym zakresie umorzono. Jednocześnie, ze względu na trudną sytuację materialną i zdrowotną skarżącej, przyznano jej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu.
Stan faktyczny
Skarżąca R. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Wskazała na swoją niepełnosprawność, trudną sytuację materialną wynikającą z niskich dochodów (renta, zasiłek rodzinny, alimenty) i wysokie wydatki, a także na utrzymanie małoletniej, chorej córki. Sprawa dotyczyła odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego.
Rozstrzygnięcie
1. Umorzono postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. 2. Ustanowiono dla R. K. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2015r na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2015r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego postanawia 1. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla R. K adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca R. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego i adwokata. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jest niepełnosprawna, z dysfunkcją wzroku i słuchu, samodzielne prowadzenie spraw jest zatem utrudnione. Choruje także na inne schorzenia. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małoletnią, uczącą się córką, która także choruje. Rodzina utrzymuje się z renty skarżącej w wysokości [...] zł netto miesięcznie, zasiłku rodzinnego – [...] zł oraz alimentów w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Skarżąca wskazała wydatki na czynsz [...] zł, energię [...] zł, gaz [...] zł, Internet [...] zł, nieczystości [...] zł, leki [...] zł miesięcznie. Podała, że z córką zamieszkuje w wynajętym mieszkaniu, oczekuje na przydział lokalu socjalnego. Oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, oszczędności, czy wartościowych ruchomości. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej "p.p.s.a.") strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taki szczególny przepis to art. 239 pkt 1 a) p.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Stąd skarżąca wnosząc skargę w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego z mocy prawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych i wydatków (art. 211 - art. 213 p.p.s.a.). Wobec powyższego skarżąca zwolniona jest na mocy ustawy z obowiązku poniesienia wszystkich kosztów sądowych związanych z jej udziałem w niniejszej sprawie - art. 239 pkt 1 a) p.p.s.a. W tym stanie rzeczy rozpoznanie wniosku skarżącej w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne i postępowanie w tym zakresie umarza się (art. 249a p.p.s.a.). Skarżąca złożyła także wniosek o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, który należało rozpoznać merytorycznie w oparciu o jej sytuację majątkową, rodzinną i finansową. W tym miejscu wskazać należy, że w ramach prawa pomocy przyznaje się jednego pełnomocnika, skoro zatem w innych sprawach zainicjowanych przed Sądem skarżącej przyznano adwokata, to i w niniejszej sprawie w tym zakresie rozpoznać należało wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja skarżącej pozwala na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Jest osobą niepełnosprawną, całkowicie niezdolną do pracy. Posiada na swoim utrzymaniu małoletnią, uczącą się córkę, co wymaga dodatkowych wydatków. Utrzymują się ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, pomocy społecznej oraz z alimentów. Doświadczenie życiowe wskazuje, że uzyskiwane dochody, w łącznej wysokości około [...] zł, z trudem pozwalają na pokrycie kosztów koniecznego bieżącego utrzymania rodziny. Skarżąca nie ma żadnego majątku, z którego mogłaby czerpać dodatkowe środki na utrzymanie, a także nie dysponuje żadnymi oszczędnościami. Przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa wskazuje, więc że nie ma możliwości wygospodarowania jakichkolwiek środków na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Przyznać zatem należało prawo pomocy i ustanowić adwokata. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 249 a i art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło