II SA/Po 789/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2011r. sprawy ze skargi L. D. i K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia uzgadniającego warunki zabudowy; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) Nr (...), II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę (...),- zł (...) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2011 r., nr (...), Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na postawie art. 61a ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody z dnia (...) grudnia 2005 r., znak (...), uzgadniającego warunki zabudowy dla terenu działki nr (...) w miejscowości M., dla inwestycji polegającej na budowie czterech budynków inwentarskich (kurników), budynku magazynowego, dwóch silosów zbożowych, ośmiu silosów paszowych, wagi wozowej oraz pasów zieleni ochronnej w ramach istniejącej zabudowy zagrodowej. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że pismem z dnia (...) maja 2009 r. L. D. i K. D. zwrócili się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody z dnia (...) grudnia 2005 r. w sprawie uzgodnienia warunków zabudowy dla terenu działki nr (...) w miejscowości M. Zdaniem wnioskodawców organem właściwym do wydania postanowienia o uzgodnieniu decyzji o warunkach zabudowy, w ramach art. 53 ust. 4 pkt. 6 ustawy z dnia 27 marca 2004 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 ze zm.), był Starosta G., a nie Wojewoda. Postanowieniem z dnia (...) czerwca 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 65 § 1 kpa przekazał wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Jak bowiem wskazano w powyższym postanowieniu od dnia 01 stycznia 2006 r. organem właściwym do uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy w zakresie ochrony gruntów rolnych i leśnych jest Starosta G. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło się do wnioskodawców o wykazanie interesu prawnego uzasadniającego przyznanie skarżącym statusu strony postępowania. W odpowiedzi L. i K. D. wskazali, że są właścicielami działek nr (...), (...), (...) w obrębie M. Przedłożyli oni również ekspertyzę środowiskową, z której wynikało, iż planowana inwestycja będzie oddziaływać na sąsiednie nieruchomości, w tym i na nieruchomości, których są oni właścicielami. Dodatkowo podnieśli, iż w świetle art. 6 ust. 2 pkt. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, mają oni przymiot strony jeżeli planowana inwestycja oddziaływuje na nieruchomość będącą ich własnością, a taka sytuacja zachodzi w niniejszym przypadku. Poglądu powyższego nie podzieliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazując, iż zgodnie art. 61a kpa organ postanowieniem odmawia wszczęcia postępowania, gdy podania zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną. Przyznając, iż w postępowaniu w przedmiocie warunków zabudowy za strony postępowania można uznać osoby, co do których planowana inwestycja może wpływać na zakres i sposób korzystania z przysługującego im prawa własności nieruchomości, organ administracji wskazał, iż K. i L. D. są właścicielami działek nie sąsiadujących bezpośrednio z terenem, na którym planowana jest inwestycja, co, w opinii organu wyklucz ich z kręgu osób będących stroną postępowania. Podobnie przedłożona ekspertyza środowiskowa dotycząca wpływu inwestycji na środowisko naturalne, zawierająca bardzo ogólne stwierdzenia, co do możliwego oddziaływania inwestycji, nie wskazuje na to, aby wnioskodawcy mieli przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie warunków zabudowy dla działki nr (...). W konsekwencji nie mogą oni zostać uznani za stronę postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji. L. D. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz zarzucając organowi naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez niedostateczne rozważnie, czy wnioskodawcom istotnie przysługuje przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) czerwca 2011 r. nr (...), skierowaną do obu skarżących utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie podtrzymując stanowisko, iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uznania, iż inwestycja zlokalizowana na działce nr (...) będzie oddziaływać na nieruchomości należące do skarżących. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu L. D. i K. D. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 28, art. 77 § 1 oraz art. 81 kpa. W uzasadnieniu skargi podtrzymano zarzuty błędnego uznania przez organy administracji, iż skoro działka nr (...) nie sąsiaduje bezpośrednio z terenem objętym wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy to skarżący nie mają statusu strony w postępowaniu. Jak podkreślono w skardze inwestorzy celowo dokonali podziału należących do nich nieruchomości, w celu wyodrębnienia nieruchomości oddzielającej skarżących od terenu inwestycji. Zdaniem skarżących w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma uciążliwość planowanej inwestycji, co przesądza, że interes prawny przysługuje właścicielom nieruchomości położonych w jej pobliżu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 15 listopada 2011 r. skarżący L. D. podtrzymał swoje stanowisko, natomiast pełnomocnik uczestników postępowania – D. i J. M., wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż fakt podziału działki nr (...) nie miał wpływu na interes prawny skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony. Przedmiotem toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym postępowania jest kwestia prawidłowości rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody z dnia (...) grudnia 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającym ją postanowieniu z dnia (...) kwietnia 2011 r. prawidłowo wskazało, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych zaliczenie do kręgu podmiotów, które mogą się domagać ochrony swojego interesu prawnego w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy winno nastąpić przy uwzględnieniu – w zależności od okoliczności konkretnej sprawy – czy i w jaki sposób planowana inwestycja może oddziaływać na sąsiednie nieruchomości, przy czym pojęcie działki sąsiedniej należy interpretować w sposób szeroki i nie można go sprowadzać do działek bezpośrednio graniczących z nieruchomością, której dotyczy planowana zabudowa. Konsekwencją tego stanowiska jest obowiązek ustalenia przez organ administracji wydający decyzji o warunkach zabudowy (czy też w ramach tego postępowania – postanowienie uzgodnieniowe), kręgu podmiotów, które winny brać udział jako strona w postępowaniu w sprawie. Temu celowi służy m.in. ustalenie, zgodnie z treścią z § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego (Dz. U. z 2003 r. Nr 164, poz. 1588 ze zm.), wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu na podstawie wyznaczonego wokół działki budowlanej, której dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy, obszaru analizowanego. Jest to instrument służący zarówno ochronie zasady utrzymania ładu przestrzennego (zasad dobrego sąsiedztwa) jak i służący ochronie sąsiadów inwestora, których nieruchomości mieszczą się na terenie oddziaływania planowanej inwestycji. W przedmiotowej sprawie organy administracji publicznej w żaden sposób, wbrew wymogom określonym w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa, nie ustaliły i nie dokonały oceny, czy działki skarżących mieszczą się na terenie oddziaływania planowej inwestycji, określonym zgodnie z wymogami wskazanymi w powołanym wyżej rozporządzeniu, ograniczając się jedynie do stwierdzenie, że nie sąsiadują one bezpośrednio z terenem, na którym planuje się inwestycje. Stanowi to niewątpliwie naruszenie wyżej powołanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływa na wynik postępowania, jak i naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 28 kpa, art. 61 ust. 1 pkt. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz § 3 rozporządzenia w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego. Wskazując na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postanowienie z dnia (...) kwietnia 2011 r. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno dokonać ustalenia kręgu podmiotów mających przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla działki nr (...) w miejscowości M. z uwzględnieniem przedstawionej w niniejszym wyroku oceny prawnej a następnie przeprowadzić postępowanie wznowieniowe z udziałem ewentualnie pominiętych stron. Na marginesie wskazać należy, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) czerwca 2011 r. zapadła pod rządami art. 126 i art. 157 kpa w nowym brzemieniu, co oznacza, iż orzeczenie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody z dnia (...) grudnia 2005 r., znak (...), winno zapaść w formie postanowienia, jak to miało miejsce przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Kolegium.