II SA/Po 790/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 października 2013r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi G J. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2013 Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za straty spowodowane zajęciem nieruchomości postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K.Witkowicz-Grochowska Skarżąca G. J. złożyła wniosek o prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest osobą starszą i schorowaną o niewysokiej emeryturze, której ledwo wystarcza na wyżywienie, opłaty za energię, wodę, gaz i lekarstwa. Nie posiada oszczędności, wartościowych przedmiotów i w związku z tym nie jest w stanie uiścić wpisu w niniejszej sprawie, bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z synem. Utrzymują się z emerytury skarżącej w wysokości [...] zł oraz renty chorobowej syna w wysokości [...] zł miesięcznie. Nadto, wnioskodawczyni oświadczyła, że posiada dom mieszkalny o powierzchni [...] m², nieruchomość rolną o powierzchni [...] m² oraz budynek gospodarczy o powierzchni [...] m². Syn nie posiada żadnego majątku, oszczędności czy wartościowych przedmiotów, tylko niską rentę. Z uwagi na fakt, że wniosek skarżącego o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, zwrócono się do skarżącej, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej "p.p.s.a."), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Zobowiązano przede wszystkim do podania wszystkich źródeł miesięcznych dochodów stałych, jak i dorywczych, jakie uzyskuje skarżąca oraz pozostałe osoby z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami (PIT za 2012r.). Zwrócono się także o podanie, czy prowadzona jest działalność gospodarcza i z jakim wynikiem finansowym. Ustalenie rzeczywistych okoliczność w tym zakresie w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe skarżącej w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Następnie wezwano do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych skarżącej za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawczyni realnie dysponuje. Nadto zobowiązano skarżącą do podania, czy otrzymała zasądzone odszkodowanie w przedmiotowej sprawie i w jakiej wysokości. Wezwano także skarżącą do podania jakie posiada samochody oraz do przedstawienia szczegółowego spisu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania jej oraz rodziny, gdyż wysokość ponoszonych kosztów z tego tytułu wskazuje także na wielkość środków, jakimi skarżąca rzeczywiście rozporządza. Powyższe wezwanie, zostało prawidłowo doręczone dorosłemu domownikowi i do dnia dzisiejszego pozostało bez odpowiedzi (k. 25 akt sąd.). Przepis art. 246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżąca). W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taki wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które wykażą, że nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynie dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawczyni. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. można wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Z akt administracyjnych oraz sądowych sprawy wynika, że korespondencja kierowana do skarżącej odbierana jest przez jej córkę, jako domownika (k. 25). Nie wyjaśniona zatem została rzeczywista sytuacja rodzinna skarżącej. W konsekwencji nie można ustalić rzeczywistych dochodów wszystkich osób we wspólnym gospodarstwie domowym. W ramach prawa pomocy sytuacja finansowa wnioskodawczyni oceniana jest bowiem przez pryzmat sytuacji finansowej i majątkowej wszystkich domowników. Pomimo wezwania skarżąca nie sprecyzowała stanu rodziny i pełnej sytuacji finansowej. Nadto, skarżąca pomimo wezwania nie wyjaśniła, czy otrzymała ustalone na jej rzecz odszkodowanie, co wynika z treści decyzji organu I instancji. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla oceny możliwości uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, zwłaszcza gdy skarga dotyczy wysokości właśnie tego odszkodowania. W tym zakresie skarżąca nie złożyła oświadczenia, ani nie przedłożyła wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, co precyzyjnie wskazywałoby na wysokość środków, którymi realnie dysponuje. W świetle powyższego, uznać należy, że oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącą zawarte w treści formularza o prawo pomocy nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawczyni. Wniosek skarżącej o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów sądowych, chociażby w części. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 p.p.s.a. skarżąca nie złożyła żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego, a także nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy chociażby w części. Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy przyjąć należy, że nie zrealizowała warunku wykazania, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych niniejszego postępowania, chociażby w części. Złożone na formularzu w niniejszej sprawie oświadczenie nie odzwierciedla pełnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej wnioskodawczyni, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K.Witkowicz-Grochowska