II SA/Po 792/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Hrycaj Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr ) Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2004 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej ; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. października 2001 r. nr [...]., II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Hrycaj /-/ P.Miładowski JFS Decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 105§1 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87 poz. 395 z późn. zmianami) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wniosku skarżącego T. D. o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego, złożonego po dniu 31 grudnia 1999 r. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu wyjaśnił, iż w postępowaniu administracyjnym wszczętym w trybie powołanej ustawy związany jest przesłankami określonymi w art. 4 ust. 5 tej ustawy, zgodnie z którym wnioski o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu podlegania represjom określonym w ustawie, zainteresowane osoby mogły składać do dnia 31 grudnia 1999 r., a nadto, iż termin ten nie może być przez organ prowadzący postępowanie przedłużany. Tym samym jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej podjętej przez stronę, a wszczęte postępowanie stało się bezprzedmiotowe, co skutkuje jego umorzeniem. Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, iż nie miał wiedzy o wyznaczeniu przez ustawodawcę terminu składania wniosków o przyznanie przedmiotowego uprawnienia, a nadto, iż terminu tego nie byłby w stanie dochować z uwagi na gromadzenie wymaganej dokumentacji, która w części znajdowała się na terenie Niemiec. Skarżący wyjaśnił ponadto, iż od 1993 r. jest członkiem Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę, stara się o uzyskanie wsparcia finansowego z Fundacji "Polsko-Niemieckiej Pojednanie" oraz, że z otrzymywanej renty chorobowej nie jest w stanie opłacać kosztów leczenia w związku ze stanem swojego zdrowia oraz przebytą operacją. Decyzją z dnia [...]. lutego 2002 r. nr [...]. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją pierwotną decyzję, w całości podtrzymując zawartą w niej argumentację oraz dodatkowo wyjaśnił, iż termin składania wniosków o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego ma charakter materialnoprawny, stąd nie mają zastosowania przepisy dotyczące przywrócenia terminu. Ustosunkowując się do podniesionej przez stronę przynależności do wskazanego Stowarzyszenia oraz złożenia dokumentów do Fundacji "Polsko Niemieckie Pojednanie" Kierownik Urzędu wyjaśnił, iż okoliczności te nie mają wpływu na wynik rozstrzygnięcia. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie, powtarzając argumentację przedstawioną uprzednio w postępowaniu administracyjnym oraz akcentując, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do twierdzeń skarżącego dotyczących konieczności zgromadzenia wymaganej dokumentacji organ wyjaśnił, iż nic nie stało na przeszkodzie, aby brakującą dokumentację skarżący przedłożył w terminie późniejszym, po złożeniu wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadną. Powołany w zaskarżonej decyzji przepis art. 4 ust. 5 ww. ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 czerwca 2003 r. sygn. akt P 24/02 uznany został za niezgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenie to weszło w życie z dniem ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 27 czerwca 2003 r. (Dz.U. Nr 110 poz. 1060). Skoro zatem kwestionowana w skardze decyzja oparta została na przepisie ustawy, który uznany został za niezgodny z Konstytucją, zasadne jest jej uchylenie w postępowaniu sądowoadministarcyjnym. W sprawie zaistniała bowiem określona w art. 145a k.p.a. przesłanka do wznowienia postępowania w zakresie objętym zaskarżoną decyzją, a w konsekwencji do uchylenia obu decyzji przez sąd administracyjny w ramach przeprowadzonej kontroli ich legalności. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami) należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]. października 2001 r. Nr [...]. Przepisu art. 152 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny przy tym nie zastosowano, wobec charakteru rozstrzygnięcia Kierownika Urzędu, które ze swej istoty nie podlegało wykonaniu. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Hrycaj /-/ P.Miładowski JFS