II SA/Po 800/15

Dnia 3 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2016 roku sprawy ze skargi S. F. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu podania I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi J. L. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) tytułem podatku od towarów i usług. W dniu 12 czerwca 2015 r. do Starostwa Powiatowego w P. wpłynęło pismo S. F. zatytułowane jako "Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa". Autor pisma wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie nabycia przez H.S. W. działki nr [...] położonej w S. przy ulicy P. , gmina T., podnosząc, iż wyżej wskazani twierdzą, że nabyli grunty rolne z budynkami, co nie jest prawdą. Postanowieniem z dnia [...] 2015 r., nr [...] , wydanym na podstawie art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, Starosta Poznański zwrócił S. F. podanie z dnia 12 czerwca 2015 r. w sprawie wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego prawidłowości nabycia nieruchomości położonej w S., gm. T., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb S., ark. mapy 1, działka nr [...] o pow. [...] ha zapisanej w księdze wieczystej KW nr 1[...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż z treści wniosku oraz załączonych dokumentów wynika, że wnioskodawca kwestionuje zasadność nabycia nieruchomości oraz sugeruje popełnienie przestępstwa w tym zakresie. Zdaniem Starosty P. ewentualne kwestionowanie nabycia powyższej nieruchomości może nastąpić wyłącznie na drodze postępowania cywilnoprawnego przed sądem powszechnym. Bowiem brak jest przepisów prawa, które zobowiązałyby starostę do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy w trybie postępowania administracyjnego. W zażaleniu S. F. wskazała na niewątpliwe popełnienie przestępstwa cyt. "w wyniku przeprowadzonego scalenia gruntów z 06.12.1979 rok". Grunty zostały scalone bez zgody właścicieli budynków położonych na tym gruncie. Nie można było sprzedać H.S Wielądkom budynków, które nie zostały wcześniej wniesione do spółdzielni rolnej. Wojewoda Wielkopolski postanowieniem z dnia [...] 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ zauważył, iż z dołączonej do wniosku kopii umowy sprzedaży działki nr [...] wynika, że na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] 1996 r., rep. A [...] , Spółdzielnia Rolniczo-Handlowa w S., będąca ówczesnym właścicielem przedmiotowej działki, sprzedała ww. nieruchomość H. W.. W związku z tym organ I instancji słusznie uznał, iż w niniejszym przypadku brak jest kompetencji organu administracji do wszczęcia postępowania w przedmiocie weryfikacji prawidłowości zawarcia ww. aktu notarialnego. Do rozpatrzenia tego typu spraw właściwy jest bowiem sąd powszechny. Wnioskodawca ma wiec prawo skierowania powyższej sprawy na drogę postępowania cywilnoprawnego. Wojewoda zauważył także, iż w ocenie S. F. doszło do popełnienia przestępstwa polegającego na złożeniu nieprawdziwego oświadczenia w wyniku, którego nastąpiło nabycie własności rzeczonej nieruchomości. Organ wskazał, iż w przypadku powzięcia informacji o możliwości popełnienia przestępstwa należy o tym zawiadomić właściwą prokuraturę. Z dołączonej dokumentacji wynika jednak, iż takie zawiadomienie zostało złożone. Organ odwoławczy zwrócił dalej uwagę, że we wniosku z dnia 12 czerwca 2015 r. S. F. kwestionował jedynie sposób nabycia działki nr [...]przez H. W., niemniej z treści zażalenia na postanowienie Starosty P. wynika jakoby wnioskodawca kwestionował także decyzję z dnia [...] 1979 r. w sprawie scalenia gruntów we wsi S.. Z załączonych przez wnioskodawcę dokumentów wynika, iż postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji toczyło się już jednak przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w P. w roku 2002, pod znakiem [...] . Jeżeli więc intencją wnioskodawcy jest skierowanie ponownego wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] 1979 r., znak [...] w sprawie scalenia gruntów to organem właściwym do prowadzenia takiej sprawy byłoby Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. i tam też należałoby złożyć stosowny wniosek. Reasumując Wojewoda stwierdził, że organ pierwszej instancji zgodnie z treścią pisma z dnia 12 czerwca 2015 r. ustalił, że nabycie działki nr [...] przez H. W. nastąpiło na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] 1996 r., a zatem kwestionowanie ważności zawarcia wyżej wymienionego aktu notarialnego może nastąpić jedynie na drodze cywilnoprawnej. W niniejszej sprawie brak jest zatem przedmiotu, w którym organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego - nie ma bowiem ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku. Stąd brak jest uprawnienia do jego rozpoznania. Z tych też względów organ pierwszej instancji prawidłowo na podstawie art. 66 § 3 K.p.a. zwrócił podanie S. F. Pismem z dnia 10 sierpnia 2015 r., uzupełnionym i sprecyzowanym pismem z 19 października 2015 r., S. F. wniósł skargę na powyższe postanowienie Wojewody Wielkopolskiego podnosząc, iż utrzymanie decyzji o scaleniu gruntów jest bezzasadnie niezgodne z prawem. Wojewoda powinien działać zgodnie z prawem, a nie odsyłać do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., które już raz rozpoznało sprawę i orzekło z naruszeniem prawa. Odpowiadając na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn, zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli zaskarżony akt lub czynność może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia 29 lipca 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie Starosty P. z dnia [...] 2015, którym organ I instancji zwrócił S. F. podanie z dnia 12 czerwca 2015 r. w sprawie wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego prawidłowości nabycia wyżej opisanej nieruchomości. Zgodnie z art. 63 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r , poz. 23, dalej K.p.a.) podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Wskazane wyżej elementy podania, zwłaszcza inicjującego postępowanie administracyjne, są niezbędne do podjęcia czynności przez właściwy organ. Dla określenia właściwego organu do rozpoznania podania konieczne jest określenie treści żądania czyli oczekiwań jakie wobec organów administracji publicznej ma autor podania. Żądanie musi być na tyle precyzyjne aby nie było wątpliwości co do jego treści. Zaznaczyć należy, iż organ administracji publicznej nie jest uprawniony do precyzowania treści żądania, mogłoby to bowiem prowadzić do niedopuszczalnej zmiany kwalifikacji prawnej żądania, wbrew intencjom osoby wnoszącej podanie. Nie oznacza to jednak, że organ może pozostać bezczynny. Powinien bowiem udzielić wnoszącemu podanie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień w tym zakresie, zwłaszcza wówczas, gdy strona zwraca się z żądaniem załatwienia sprawy administracyjnej przez ten organ (art. 9 K.p.a.). Obowiązek ten dotyczy jedynie pism, które zredagowane zostały w sposób niezręczny, niezrozumiały, niepozwalający na ustalenie rzeczywistej woli strony. Obowiązek ten nie może być rozciągany na wszystkie pisma stron, a więc także na te, które są w swej treści jasne i zrozumiałe. Jeśli z pisma wprost wynika wola strony, organ nie ma obowiązku żądać sprecyzowania pisma. Dotyczy to również sytuacji, w których bez pogłębionej analizy prawnej (na pierwszy rzut oka) zawarte w piśmie żądanie nie zasługuje na uwzględnienie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2006 r. o sygn. akt I OSK 1134/05 – dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Dalej zauważyć należy, iż w sytuacji gdy podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie – art. 66 § 3 K.p.a. Zdaniem Sądu z organy obu instancji słusznie stwierdziły, iż podanie S. F. z dnia 12 czerwca 2015 r. zawiera żądanie wszczęcia postępowanie w sprawie unieważnienia transakcji kupna sprzedaży działki nr [...] położonej w S. przy ul. P. Wynika to niewątpliwie z treści żądania, a dodatkowo potwierdza załączenie do podania sporządzonej w formie aktu notarialnego umowy kupna-sprzedaży ww. nieruchomości, zawartej w dniu [...] 1996 r. między S.w S. a H. W. Żądanie uznania umowy cywilnoprawnej za nieważną (art. 58 Kodeksu cywilnego) należy do kategorii spraw dla który właściwy jest sąd powszechny – art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Dlatego też organy obu instancji trafnie uznały, iż żądanie to nie może zostać rozpoznane przez organy administracji. Dalej zauważyć należy, iż w zażaleniu na postanowienie organu I instancji S. F. nadal wyraźnie kwestionował ważność nabycia przedmiotowej nieruchomości przez H. W.. W ocenie Sądu z treści zażalenia nie wynika także jednoznacznie, aby S. F. domagał się wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej. Wskazuje on jedynie na popełnienie przestępstwa w wyniku przeprowadzeni scalenia gruntów. Wniosku takiego nie można wyprowadzić z samego faktu załączenia do zażalenia kserokopii decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2002 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody P. z [...] 1979 r., nr [...]. Nie można zatem czynić zarzutu Wojewodzie Wielkopolskiemu, iż nie podjął czynności zmierzających do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] 1979 r., w szczególności, że S. F. dopiero na etapie skargi do Sądu wyraźnie zakwestionował zgodność z prawem decyzji scaleniowej Wojewody P. z dnia [...] 1979 r., nr [...], jednocześnie domagając się od Sądu stwierdzenia jej nieważności. Taka zmiana (modyfikacja) żądań skarżącego na etapie skargi do sądu administracyjnego nie ma wpływu na ocenę prawidłowości postanowień wydanych przez organy obu instancji, które opierały się na treści pism do nich kierowanych. Jeszcze raz podkreślić należy, iż z podania S. F. z dnia 12 czerwca 2015 r. oraz jego zażalenia nie wynikało aby domagał się on wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody P. z dnia [...] 1979 r., a organy obu instancji trafnie uznały, iż jego wyraźne żądanie dotyczące zakwestionowania umowy cywilnoprawnej należy do spraw, w których właściwy jest sąd powszechny. Z tych też przyczyn skarga S. F. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...]2015 r., nr [...] podlegała oddaleniu na podstawi art. 151 P.p.s.a. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 P.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013, poz. 461 ze zm) w zw. z § 22 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2015.1801) Odnosząc się do zawartego w skardze żądania stwierdzenia przez Sąd nieważności decyzji Wojewody P. z dnia [...] 1979 r., nr [...] wyjaśnić należy, iż kwestia ta została wyłączona do oddzielnego rozpoznania pod sygnaturą II SA/Po 1026/15, które to postępowanie zakończone zostało postanowieniem z dnia 17 grudnia 2015 r.